II SA/Łd 531/05

Dnia 17 października 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), Asesor WSA Ewa Cisowska-Sakrajda, Protokolant: asystent sędziego Arkadiusz Widawski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2005 roku sprawy ze skargi C. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego o zwrot nakładów na remonty budynków - oddala skargę. II SA/Łd 531/05 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 61 § 1 i art. 105 § 1 k.p.a., Starosta [...] umorzył postępowanie w sprawie o zwrot na rzecz C. M. nakładów poniesionych na remont generalny trzech budynków położonych w A. przy ul. A jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że w A. znajdowała się nieruchomość przy ul. A zwana B składająca się z dwóch murowanych i jednego drewnianego domu oraz zabudowań gospodarczych. Posiadała ona około 7 ha ziemi, z czego lasu 5 ha, a pod budynkami i na ogród przypadało około 2 ha. Nieruchomość ta należała przed wojną do L. B. B. vel B.,I. A. B. vel B., K. vel K. B. vel B. i M. A.B. vel B.. Nieruchomość była uregulowana w księdze wieczystej nieruchomości położonej w osadzie B powiatu [...] Rep.31n. Wobec śmierci dwóch pierwszych właścicieli K. B. uzyskał w byłym Sądzie Grodzkim postanowienie o wprowadzeniu go w posiadanie całej nieruchomości (postanowienie z dnia 21 października 1948 r. sygn. akt Co 323/48). Z zaświadczeń Wydziału Ksiąg Publicznych Sądu Powiatowego w Łodzi z dnia 13 kwietnia 1950 r. wynika, że księga wieczysta nieruchomości położonej w osadzie B. powiatu [...] Rep.31n została podczas działań wojennych zniszczona. Wyrokiem Sądu Powiatowego w Łodzi - I Wydziału Cywilnego z dnia 11 lipca 1958 r. sygn. akt I C 890/58 prawomocnie zasądzono od K. vel K. B. vel B. i M. A. B. vel B. solidarnie na rzecz C. M. kwotę 32,511 złotych z 8% od dnia 1 lipca 1950 r. oraz kwotę złotych 5,139 tytułem kosztów procesu. Na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w Łodzi z dnia 5 maja 1961 r. z wniosku C. M. założono zbiór dokumentów [...]. Na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w Łodzi z dnia 13 maja 1961 r. z wniosku Komornika Sądu Powiatowego w Łodzi dołączono do zbioru dokumentów [...]zawiadomienie o wszczęciu egzekucji z nieruchomości z dnia 21 marca 1961 r. Km.405/59. Postanowieniem Sądu Powiatowego w Łodzi z dnia 4 września 1964 r. z urzędu dokonano połączenia dwu zbiorów dokumentów [...] i [...], prowadzonych dla tych samych nieruchomości. Na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w Łodzi z dnia 23 września 1964 r. z wniosku Komornika Sądu Powiatowego dołączono do zbioru dokumentów [...], zawiadomienie, że egzekucja prowadzona z nieruchomości dłużnika K. vel K. B. na rzecz C. M. została umorzona. Skarb Państwa stał się właścicielem przedmiotowej nieruchomości przez zasiedzenie na podstawie postanowienia Sądu z dnia 30 kwietnia 1962 r. sygn. akt Ns 263/62. C. M. złożył skargę o wznowienie postępowania w sprawie o zasiedzenie. Do chwili obecnej nie odnaleziono zbioru dokumentów [...] i [...]. Organ I instancji zaznaczył, że przedstawione wyżej fakty ustalono jedynie na podstawie załączonych dokumentów. C. M. wystąpił z wnioskiem o zwrot nakładów poniesionych na remont generalny trzech budynków. Postępowanie administracyjne wszczęte takim żądaniem, jako bezprzedmiotowe powinno ulec umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., bez względu na przyczyny, z powodu których strona wystąpiła z odnośnym wnioskiem. Starosta [...] podkreślił, że sprawa dotyczy roszczeń cywilnoprawnych. W odwołaniu od powyższej decyzji C. M. wniósł o wnikliwe zapoznanie się z jego sprawą i ponowne jej rozpatrzenie. W jego ocenie nie do końca zapoznano się z całością materiału dowodowego. Czuje się oszukany i okradziony. Wniósł nadto o odszukanie zaginionego zbioru dokumentów. Decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 ust. 2 k.p.a., Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że okoliczności ustalone na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, jednoznacznie wskazują, iż przedmiotowa sprawa dotyczy roszczeń o charakterze cywilnoprawnym, podlegających rozpatrzeniu przez sąd powszechny. Nie było zatem podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ I instancji w drodze postępowania administracyjnego. Starosta [...] wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej nie był organem właściwym do załatwienia przedmiotowej sprawy. Organ ten powinien ograniczyć się w swoich działaniach do udzielenia wnioskodawcy pisemnej odpowiedzi na wystąpienie, wskazując właściwy organ oraz sposób załatwienia tej sprawy. Wydanie decyzji administracyjnej przez organ I instancji w tej sprawie było błędne tym bardziej, że nastąpiło to z naruszeniem przepisów prawa procesowego. Z treści art. 61 § 4 k.p.a. wynika obowiązek zawiadomienia wszystkich osób będących stronami w sprawie o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron. Ponadto organ I instancji przed podjęciem decyzji nie umożliwił stronom wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów, zgłoszenia żądań, co wyraża się w konieczności pouczenia strony o prawie zapoznania się z aktami sprawy i złożenia końcowego oświadczenia, a także z wstrzymaniem się z wydaniem decyzji do czasu złożenia powyższego oświadczenia. Organ administracji uznając, iż zebrane w sprawie dowody są wystarczające do podjęcia decyzji, powinien zawiadomić strony i udzielić im terminu do zajęcia stanowiska co do materiałów i dokumentów zebranych w sprawie. Nastąpiło zatem naruszenie, wyrażonej w art.10 k.p.a. - zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym. Starosta [...] wydał swoją decyzję na podstawie art. 105 § l k.p.a., zgodnie z którym umarza się postępowanie, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe. W omawianej sprawie jednakże przesłanka bezprzedmiotowości nie ujawniła się w toku prowadzonego postępowania, ale znana była organowi od początku. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 1990 r., II SA 1240/89 (ONSA 1990, Nr 1, poz. 16), z bezprzedmiotowością postępowania będziemy mieli do czynienia, wówczas gdy żądanie strony dotyczy sprawy, która nie podlega co do jej istoty rozstrzygnięciu przez organ administracyjny, co ujawni się w toku postępowania. Brak podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania danej sprawy w ogóle bądź brak podstaw do rozpoznania jej w drodze postępowania administracyjnego, czy też tylko w drodze postępowania administracyjnego prowadzonego przed organem I instancji wypełnia przesłankę bezprzedmiotowości postępowania, czego skutkiem jest orzeczenie o uchyleniu w całości zaskarżonej decyzji i umorzeniu postępowania pierwszej instancji (B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 1998, s. 664). W wyroku z dnia 8 sierpnia 1995 r., SA/Wr 96/95 (nie publ.) NSA stwierdził, że organ odwoławczy może umorzyć postępowanie co do istoty tylko wówczas, gdy w wyniku rozpoznania odwołania uchylił decyzję I instancji i stwierdził, że postępowanie przed tym organem jest bezprzedmiotowe (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.). Natomiast w wyroku z dnia 17 maja 1995 r., SA/Ł 2330-2331/94 (nie publ.) NSA podkreślił, że gdy organ I instancji wydał decyzję w sprawie, w której nie jest właściwy, organ odwoławczy, uchylając tę decyzję, powinien umorzyć postępowanie pierwszej instancji na podstawie art. 138 § l pkt 2 k.p.a., a następnie żądanie strony przekazać organowi właściwemu na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. Wojewoda [...] poinformował, że stosownie do treści art. 66 § 3 k.p.a., jeżeli z danych zawartych w podaniu strony wynika, iż właściwym w sprawie jest sąd powszechny - organ, do którego podanie wniesiono (tutaj Starosta [...]), winien zwrócić je wnoszącemu, z zastrzeżeniem § 4. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi C. M. wniósł o uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] i ponowne, wnikliwe rozpatrzenie jego sprawy. Skarżący ponownie podkreślił, że czuje się skrzywdzony i oszukany. W jego ocenie Skarb Państwa stając się następcą prawnym K. vel K. B. przejął także jego zobowiązania, a zatem wobec niego powinna być prowadzona egzekucja. Tymczasem egzekucję umorzono nie dając skarżącemu możliwości odzyskania poniesionych przez niego nakładów. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych, przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm. ) zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji, następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy ( art. 145 §1 pkt 1lit.a p.p.s.a,); naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego ( lit.b) albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( lit.c). W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.) W ocenie Sądu skargę należało oddalić. W przedmiotowej sprawie C. M. wystąpił do organu administracji z wnioskiem o zwrot nakładów poniesionych na remont generalny trzech budynków położonych w A. przy ul. B. Słusznie organy obu instancji przyjęły, że żądanie strony dotyczy sprawy, która nie podlega rozstrzygnięciu co do jej istoty przez organ administracyjny. Roszczenie skarżącego ma niewątpliwie charakter cywilnoprawny i jako takie należy do właściwości sądu powszechnego nie zaś organu administracji. Podzielić również należy pogląd prezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że wniosek skierowany do organu administracji o rozstrzygniecie sprawy, w której właściwy jest sąd powszechny nie wszczyna postępowania administracyjnego, natomiast organ, do którego wniosek ten wpłynął, stosownie do art. 66 § 3 k.p.a. obowiązany jest zwrócić podanie wnoszącemu z odpowiednim pouczeniem ( por. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 1996r., IV SA 682/95 nie publ.). Takie działanie organu może mieć jednak miejsce jedynie wówczas, gdy nie zostało wszczęte postępowanie. Jak wynika to z akt sprawy, a w szczególności z treści pisma z dnia 12 października 2004r. oraz pisma z dnia 20 sierpnia 2004r., organ I instancji prowadził postępowanie w sprawie zwrotu nakładów poniesionych na remont trzech budynków położonych w A.. W sytuacji, gdy takie postępowanie nie powinno w ogóle się toczyć, nie ma zasadniczego znaczenia w przedmiotowej sprawie uchybienie przez organ przepisom procesowym, regulującym sposób wszczęcia postępowania – art. 61 § 4 k.p.a. Jeżeli w wyniku wadliwej oceny swojej właściwości organ wszczął postępowanie, tak jak miało to w istocie miejsce w przedmiotowej sprawie, to obowiązany jest je umorzyć stosownie do treści art. 105 § 1 k.p.a. i zwrócić podanie wnoszącemu z odpowiednim pouczeniem w myśl art. 66 § 3 k.p.a. ( por. wyrok NSA z dnia 9 listopada 2004r., IV SA 2964/2003 nie publ., wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2000r., II SA 2308/00 nie publ.). Tym samym w okolicznościach przedmiotowej sprawy za prawidłowe uznać należy co do zasady rozstrzygniecie umarzające postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. W ocenie Sądu, organ odwoławczy nie dość jasno uzasadnił celowość uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania już przez ten organ umorzonego, jednak uchybienie to nie ma istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Odnosząc się do zarzutów skargi, a w szczególności mocno akcentowanego poczucia krzywdy przypomnieć należy, że istotą działania sadu administracyjnego jest kontrola legalności zaskarżonych decyzji obejmująca ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji. Sąd administracyjny nie jest uprawniony do badania celowości i słuszności wydanych decyzji nie może również przejmować sprawy do samodzielnego rozstrzygnięcia. Mając na uwadze powyższe, Sąd w oparciu o art. 151 p.p.s.a skargę oddalił.