II SA/Łd 533/19

Dnia 9 sierpnia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Agnieszka Grosińska po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2019 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego postanawia: przywrócić termin do wniesienia skargi. A.B. Ustanowiony z urzędu pełnomocnik A. S. zaskarżył do sądu administracyjnego decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wraz ze skargą pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącego przedstawił stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu 21 stycznia 2019 r. Pismem z 22 stycznia 2019 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o przyznanie mu prawa pomocy przez wyznaczenie pełnomocnika z urzędu do sporządzenia skargi na ww. decyzję. Postanowieniem z 21 lutego 2019 r., sygn. akt. II SPP/Łd 20/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uwzględnił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie adwokata z urzędu. Pełnomocnik skarżącego oświadczył, że zarządzeniem Sekretarza Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. z [...] r. został wyznaczony pełnomocnikiem skarżącego z urzędu w niniejszej sprawie. W dniu 8 maja 2019 r. aplikant radcowski, działający z upoważnienia pełnomocnika skarżącego z urzędu, wykonał fotokopię znajdujących się w sądzie akt przedmiotowej sprawy, a następnego dnia pełnomocnik skarżącego ustalił, że zaskarżona decyzja wraz z aktami sprawy została przekazana przez organ II instancji do organu I instancji. Termin zapoznania się z aktami niniejszej sprawy wyznaczony został przez organ I instancji na 15 maja 2019 r. Tego dnia wykonane zostały fotokopie akt sprawy, jednakże z uwagi na szereg obowiązków zawodowych pełnomocnik skarżącego mógł się z nimi zapoznać dopiero 24 maja 2019 r. Natomiast rzeczywista możliwość wniesienia skargi zaktualizowała się dopiero 27 maja 2019 r. Dalej pełnomocnik skarżącego podkreślił, że w piśmiennictwie oraz judykaturze powszechnie przyjmuje się, że w przypadku wyznaczenia pełnomocnika z urzędu przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi ustaje dopiero w dniu, w którym adwokat miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż po upływie 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do wstępowania w sprawie. Pełnomocnik skarżącego wskazał, że trzydziestodniowy termin na wniesienie skargi upływa 6 czerwca 2019 r., a zatem dopiero w tym dniu ustanie przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi. Pełnomocnik skarżącego podkreślił nadto, że skarżący wnosił o przyznanie mu pełnomocnika z urzędu z uwagi na brak fachowej wiedzy do samodzielnego napisania skargi. Zatem uchybienie terminu do wniesienia skargi spowodowane było oczekiwaniem przez skarżącego na przyznanie mu pełnomocnika z urzędu, a więc okres ten można uznać za usprawiedliwiony okolicznościami, za które skarżący nie ponosi winy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o odrzucenie skargi, z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia, a w przypadku nieuwzględnienia tego wniosku o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) – w skrócie: "p.p.s.a." – skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Przepis ten jest jednoznaczny i nie pozostawia wątpliwości, co do początku biegu trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi, czy też możliwości jego przesunięcia z uwagi na toczące się w sprawie postępowanie o przyznanie prawa pomocy obejmujące ustanowienie pełnomocnika. Jeżeli zatem skarżącemu został doręczony odpis decyzji, bądź innego rozstrzygnięcia w sprawie, to od tego momentu, zgodnie z treścią wskazanego wyżej przepisu, liczony jest bieg terminu do złożenia skargi niezależnie od tego, czy strona ustanowiła pełnomocnika z wyboru, czy też wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z powyższego wynika, że wniosek złożony do sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia dla strony pełnomocnika z urzędu nie wstrzymuje biegu terminu do wniesienia skargi, co oznacza, że w niniejszej sprawie skarga została złożona po upływie ustawowego terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a. Skoro bowiem zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu 21 stycznia 2019 r., to ostatnim dniem do wniesienia skargi był dzień 20 lutego 2019 r. Stosownie do art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże w myśl art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków skargi musi jednak spełniać warunki formalne określone w art. 87 § 1 - § 4 p.p.s.a., a zatem po pierwsze pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do usunięcia braków skargi wnosi się w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Po drugie we wniosku tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Po trzecie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Po czwarte równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W orzecznictwie przyjmuje się, że w wypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi jest dzień, w którym pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por. postanowienie WSA w Opolu z dnia 19 stycznia 2018r., sygn. akt II SA/Op 624/17 – orzeczenie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie przyczyną, która spowodowała uchybienie terminu do wniesienia skargi była okoliczność zainicjowania przez skarżącego postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy, w tym ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z urzędu, w celu sporządzenia skargi, a w konsekwencji oczekiwanie na rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy, które zostało zakończone wydaniem przez Starszego referendarza sądowego postanowienia z 21 lutego 2019 r., sygn. akt II SPP/Łd 20/19. Pełnomocnik skarżącego został zawiadomiony o jego wyznaczeniu 6 maja 2019 r. (data wpływu do Kancelarii), a zatem już po upływie terminu do wniesienia skargi. W dniu 24 maja 2019 r. zapoznał się z aktami sprawy, co oznacza, że w tym dniu ustała przyczyna uchybienia terminu. Natomiast skarga wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia została nadana pocztą 31 maja 2019 r. Wobec powyższego należy stwierdzić, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony w ustawowym terminie siedmiu dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie skarga wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia została złożona w terminie trzydziestu dnia od dnia zawiadomienia pełnomocnika skarżącego o wyznaczeniu go do występowania w sprawie. To oznacza, że pełnomocnik skarżącego dopełnił wszystkich formalności wymaganych dla wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, o których mowa w art. 87 p.p.s.a. Następnie podkreślić wypada, że przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej uzależnione jest od kryterium braku winy, zatem strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać dołożenie szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Zajęcie stanowiska odmiennego, uwzględniającego subiektywny miernik staranności, wprowadziłoby do stosunków procesowych element niepewności (por. postanowienie NSA z dnia 15 grudnia 2010r., sygn. akt II GZ 223/10 – orzeczenie dostępne jw.). Jak już zostało wcześniej wskazane, chociaż wystąpienie do sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia dla strony pełnomocnika z urzędu nie wstrzymuje biegu terminu do wniesienia skargi, to jednak powyższy fakt może stanowić podstawę wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. W ocenie sądu skarżący nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi po pierwsze dlatego, że już następnego dnia od daty doręczenia zaskarżonej decyzji (tj. 22 stycznia 2019 r.) zwrócił się do sądu o przyznanie mu pełnomocnika z urzędu (sygn. akt II SPP/Łd 20/19). Po drugie we wniosku tym jednoznacznie wskazał, że z uwagi na podstawowe wykształcenie nie jest w stanie samodzielne i prawidłowo napisać skargi. Tym samym uchybienie terminu do wniesienia skargi spowodowane było oczekiwaniem przez skarżącego na przyznanie mu pełnomocnika z urzędu, a więc okres ten można uznać za usprawiedliwiony okolicznościami, za które skarżący nie ponosi winy. Z kolei wyznaczony pełnomocnik podjął czynności procesowe skutecznie i bez zbędnej zwłoki. Mając na względzie z jednej strony okoliczności faktyczne sprawy, z drugiej zaś treść art. 86 § 1 p.p.s.a., należało zdaniem sądu przyjąć, że skarżący wykazał, że uchybił terminowi do wniesienia skargi bez swojej winy. W związku z powyższym sąd, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu. A.B.