II SA/Łd 535/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Ewa Markiewicz, Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Protokolant referent stażysta Nina Krzemieniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2006 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłków rodzinnych i dodatków 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] nr [...] w części dotyczącej świadczeń przyznanych na rzecz M. F. i A. F.; 2. oddala skargę w pozostałej części. W dniu 7 maja 2004 r. J. F. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na trójkę dzieci: A. M., M. F. i A. A. F. Decyzją z dnia [...] (znak: [...]) Prezydent Miasta Z. przyznałJ.F. świadczenie m. in. w formie: 1) Zasiłku rodzinnego, przyznanego na A. M., w kwocie 43 zł miesięcznie, na okres od 2004-05-01 do 2005-08-31. 2) Zasiłku rodzinnego, przyznanego na M.F., w kwocie 43 zł miesięcznie, na okres od 2004-05-01 do 2005-08-31. 3) Zasiłku rodzinnego, przyznanego na A. F., w kwocie 53 zł miesięcznie, na okres od 2004-05-01 do 2005-08-31. 4) Dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, przyznanego na A. M., w kwocie 170 zł miesięcznie, na okres od 2004-05-01 do 2005-08-31. 5) Dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, przyznanego na M.F., w kwocie 170 zł miesięcznie, na okres od 2004-05-01 do 2005-08-31. 6) Dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, przyznanego na A. F., w kwocie 170 zł miesięcznie, na okres od 2004-05-01 do 2005-08-31. W dniu 28 lipca 2005 r. J.F. złożyła kolejny wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatków, na okres zasiłkowy trwający od 09. 2005 do 08.2006 r. W ramach postępowania wyjaśniającego organ rozpatrujący wniosek ustalił, iż w dniu 27 listopada 2004 r., w trakcie poprzedniego okresu zasiłkowego, syn wnioskodawcy - A.M. zawarł związek małżeński Mając powyższe na uwadze organ uznał, iż po tej dacie nie można zaliczyć go do składu rodziny Tym samym zdaniem organu dochód rodziny, ustalony po uwzględnieniu zmian w składzie rodziny przekraczał kryterium dochodowe wskazane w art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj: kwotę 504 złotych na osobę. Biorąc pod uwagę zaistniałe zmiany w składzie rodziny Prezydent Miasta Z. decyzją (znak:[...]) z dnia 5.12.2005r. zmienił własną decyzję z [...] w ten sposób, iż przyznał J.F. zasiłki rodzinne na dzieci A. M., M. F. i A. F. w okresie od 1 maja 2004 roku do 30 listopada 2004 roku oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci A. M., M.F. i A. F. od 1 maja 2004 roku do 26 listopada 2004 roku. Po rozpoznaniu odwołania J.F. organ II instancji uchylił w całości powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji zalecając by ustalił, czy mimo zawarcia związku małżeńskiego A.M. zamieszkiwał z Jolantą F. i pozostawał na jej utrzymaniu oraz czy ustalony stan faktyczny pozwala stwierdzić, że rodzina J.F. w dniu rozstrzygnięcia o zmianie decyzji z 26.05.2005r spełniała (lub nie) przesłanki określone w art. 5 ust 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Decyzją z dnia [...]([...]) Prezydent Miasta Z. na podstawie art. 163 K.p.a., art. 4 ust. 2 pkt 1, art. 5 ust. 2, art. 6 ust. 1, art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt2 i ust 2, art. 12 ust. 1, ust 3 i ust. 4, art. 13 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1, art. 14, art. 20 ust. 3, art. 24 ust. 1, art. 26 ust. 1 i ust. 2, art. 30, art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 z pózn. zm.), rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 02.06.2005r w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 213, poz 2162) postanowił zmienić własną decyzję z dnia [...] w ten sposób, iż zasiłek rodzinny na A.M. przyznał na okres od 1.05.2004 do 30.11.2004r., i dodatek do zasiłku na to dziecko do 26.11.2004r., zasiłki rodzinne na pozostałe dzieci M. i A. F. oraz dodatki do zasiłku rodzinnego na okres do 26.05.2005r., W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ ustalił, iż w dniu 14 lutego 2006r A.M. przebywał we wspólnym gospodarstwie domowym z Jolantą F. i pozostawał na jej utrzymaniu również po zawarciu w dniu 27 listopada 2004r. związku małżeńskiego z A. M.. A. M. oświadczyła, iż pomimo zawarcia związku małżeńskiego nie prowadziła wspólnego gospodarstwa domowego ze swoim małżonkiem, gdyż zamieszkiwała oddzielnie ze swoja matką. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ podniósł, iż zgodnie z zapisem art. 7 pkt. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli dziecko pozostaje w związku małżeńskim. Biorąc pod uwagę oświadczenia złożone przez strony organ uznał, że można zaliczyć syna A. M. do składu rodziny rozpatrywanego dla celów ustalenia świadczeń rodzinnych w okresie od dnia 1 września 2005 do 26 maja 2005 tj: do dnia kiedy się wyprowadził. W części dotyczącej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na dziecko A. M. postanowiono przyznać świadczenie od dnia 1 maja 2004 roku do dnia 26 listopada 2004 roku, czyli do dnia kiedy uprawniony pozostawał w stanie wolnym. Zdaniem organu świadczenie wymienione w pkt 1 sentencji decyzji przysługiwało J.F. do 30.11.2004r, świadczenia-wymienione w punktach 2 i 3 przysługiwały jej do dnia 31.05.2005r, świadczenie wymienione w pkt 4 do dnia 26.11.2004r, natomiast świadczenia wymienione w pkt 5 i 6 do dnia 26.05.2005r. Świadczenia pobrane po tym okresie są zdaniem organu świadczeniem nienależnie pobranym. W odwołaniu od powyższej decyzji J.F. podniosła, iż mimo wyprowadzenia się syna A. M. nadal go utrzymuje ponieważ nie posiada on własnych źródeł utrzymania. Opisała także swoją trudną sytuacje zdrowotną i rodzinną. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia 25 kwietnia 2006 r. utrzymało w mocy decyzje organu I instancji. W uzasadnieniu organ podtrzymał argumentację zawartą w decyzji I instancji uznając zaskarżoną decyzja za zgodną z przepisami o świadczeniach rodzinnych. Skierowaną 23 maja 2006 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na powyższe rozstrzygniecie J.F. uzasadniła analogicznie do odwołania od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu w części dotyczącej zmiany okresu przyznania świadczeń na rzecz małoletnich M. i A. F., nie jest natomiast uzasadniona w stosunku do rozstrzygnięcia dotyczącego A. M.. W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych (...), przy czym – zgodnie z § 2 tego artykułu – kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej lub w postanowieniu z punktu widzenia zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i zastosowania przepisów prawa materialnego właściwego na czas wydania decyzji lub postanowienia. Uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - art. 145 §1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.); naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Zgodnie z art. 134 § 1 ww ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Bada więc zaskarżone orzeczenie pod kątem wszelkich naruszeń prawa, a nie tylko tych wskazanych w skardze. Stosownie do treści art. 133 § 1 powołanej ustawy Sąd rozstrzyga na podstawie akt sprawy. Brak uzasadnionych podstaw do uwzględnienia skargi w tej części, w której zaskarżone decyzje dotyczą pozbawienia prawa do świadczeń na rzecz A. M. po dacie zawarcia przez niego związku małżeńskiego. Zgodnie bowiem z art. 7. pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (DZ.U. nr 223 poz. 2255 ze zm..). zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli dziecko pozostaje w związku małżeńskim. Z uwagi na powyższe sąd oddalił skargę w tej części, to jest w zakresie zasiłku rodzinnego i dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka na podstawie art. 151 p.p.s.a. W pozostałym zakresie skargę należy uznać za zasadną. Analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd dopatrzył się uchybień, które skutkować musiały uchyleniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji co do małoletnich M.i A. F... Zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji wydane bowiem zostały z naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 7, 77, 107 § 3 K.p.a. oraz z naruszeniem art. 3 pkt 2, art. 5 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (DZ.U. nr 223 poz. 2255 r.). Art. 5 ust 1 cyt. ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, iż zasiłek rodzinny przysługuje (...) jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. Ust 3 powyższego przepisu wskazuje, iż w przypadku gdy dochód rodziny lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Z kolei art. 3 w pkt 2 cyt. ustawy definiuje dochód rodziny jako przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Ponadto, zgodnie z art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w razie zmiany sytuacji rodzinnej lub dochodowej mającej wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Jak zatem wynika z powołanych wyżej przepisów, w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji winny się znaleźć ustalenia dotyczące zarówno składu rodziny J.F. w dacie rozpoczęcia okresu rozliczeniowego, jak i zachodzące w niej w trakcie okresu zasiłkowego zmiany liczbowe. Należało również ustalić, jaki wpływ na wysokość dochodów mają owe zmiany, w szczególności jak kształtowała się wysokość dochodu rodziny po odejściu A.. Tymczasem, o ile przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ stopnia podstawowego ustalił, kiedy A.M., najstarszy syn wnioskodawczyni opuścił dom rodzinny i te ustalenia nie budzą wątpliwości, zostały dokonane na podstawie oświadczeń samego zainteresowanego i jego małżonki, to jednak nie dokonano analizy sytuacji dochodowej rodziny po opuszczeniu przez niego domu. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji nie ma żadnych ustaleń co do wysokości dochodów rodziny, nie zawiera ich także uzasadnienie decyzji organu II instancji. W tej sytuacji twierdzenie, iż dochód przekracza kryterium dochodowe stanowiące przesłankę przyznania świadczeń należy ocenić jako absolutnie gołosłowne. Co więcej, decyzje nie zawierają żadnych rozważań co do przesłanek z art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ponieważ błędu organu I instancji nie skorygował również organ II instancji, de facto nie wiadomo jak zmienił się dochód rodziny wnioskodawcy po wyprowadzeniu się A. M. Zgodnie z poglądem dominującym w orzecznictwie pominięcie w uzasadnieniu decyzji oceny okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. Braki ustaleń w uzasadnieniu decyzji organu I instancji co do przekroczenia kryterium dochodowego winny zostać uzupełnione przez organ odwoławczy z własnej inicjatywy, zgodnie z przepisami art. 7 i art. 77 § 1 kpa.( vide także: wyrok NSA w Warszawie z 29 kwietnia 2001, sygn V SA 1611/00, LEX nr 80635). W myśl art. 77 § 1 K.p.a. organy administracji państwowej zobowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy. Treść tego przepisu należy tłumaczyć w ten sposób, że obowiązek przeprowadzenia wszystkich niezbędnych do wyjaśnienia sprawy dowodów obciąża organ administracji prowadzący postępowanie w sprawie (vide: wyrok NSA w Warszawie z dnia 30 września 1999 r., sygn. akt IV SA 1468/97, LEX nr 47791). W tej sytuacji należy uznać, iż organy nie podejmując wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy naruszyły zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 K.p.a. oraz art. 77 K.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co implikuje konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organów administracji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny uzupełnić powyższe braki i ustalić w sposób wyczerpujący dochód rodziny J.F. z uwzględnieniem zasad wynikających z uregulowań zawartych w ustawie o świadczeniach rodzinnych, w tym także w art. 3 pkt 2 i 5 ust.3 ustawy . Z przytoczonych względów, sąd orzekł, jak w punkcie 1 wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a.