II SA/Łd 536/06

Dnia 28 sierpnia 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, Asesor WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Protokolant A. Łuczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2006 roku sprawy ze skargi I. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją decyzje Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Nr [...] i z dnia [...] Nr [...]. Ostateczną decyzją Nr [...] z dnia [...] Prezydent Miasta [...], działając na podstawie art. 20 ust. 2 i 3, art. 48 ust. 3 w zw. z art. 17 ust. 5 ustawy z dnia 28.listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 288, poz. 2255 ze zm.), odmówił I. S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem A. S., podnosząc w uzasadnieniu, iż z załączonego orzeczenia o niepełnosprawności nie wynika, by syn wnioskodawczyni wymagał stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W dniu 7.lutego 2006r. I. S. złożyła kolejny wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad A. S., załączając doń odpis prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego dla [...] – Śródmieścia w [...] z dnia [...], wydany w sprawie o sygn. akt XI U 896/05, zmieniającego orzeczenie o niepełnosprawności A. S. poprzez ustalenie, że małoletni wymaga konieczności stałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji w okresie, na który ustalono niepełnosprawność. Postanowieniem Nr [...] z dnia [...], wydanym na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14.czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. Nr 98 z 2000r., poz. 1071 ze zm.) Prezydent miasta [...] wznowił z urzędu postępowanie, zakończone własną decyzją ostateczną z dnia [...] W uzasadnieniu orzeczenia podniósł, iż w dniu wydania decyzji organ nie miał wiedzy, że orzeczenie o niepełnosprawności, dołączone do wniosku jest nieprawomocne, w związku z czym nie było podstaw do zawieszenia postępowania w sprawie. Z uwagi zatem na fakt, iż wspomniana okoliczność istniała w dniu wydania decyzji a nie była znana organowi, który wydał decyzję, zaistniały podstawy do wznowienia postępowania. Decyzją Nr [...] z dnia [...] Prezydent Miasta [...], w oparciu o treść art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz art. 17 ustawy z dnia 28.listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych uchylił decyzję własną z dnia [...] i orzekł o przyznaniu I. S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem A. S. w wysokości 420,00,-zł. miesięcznie, wskazując jednocześnie, iż świadczenie za okres od dnia 1.lipca do dnia 31.sierpnia 2005r. zostanie wnioskodawczyni wypłacone w dniu 1[...]na rachunek bankowy, przezeń wskazany. W motywach orzeczenia podniesiono, iż w związku ze zmianą orzeczenia o niepełnosprawności małoletniego A. S., dokonaną prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego dla [...] – Śródmieścia w [...] i stwierdzeniem, iż wymaga on stałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, w okresie na który ustalono niepełnosprawność, wnioskodawczyni spełnia przesłanki, uzasadniające przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie decyzją Nr [...] z dnia [...] Prezydent Miasta [...], na podstawie art. 5 ust. 2, art. 17 i art. 23 ustawy z dnia 28.listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych i art. 6 ust. 2a ustawy z dnia 13.października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (DZ.U. nr 137, poz. 887 ze zm.), orzekł o przyznaniu I. S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem A. S. na okres od dnia 1.lutego 2006r. do dnia 31.sierpnia 2006r. w wysokości 420,00,-zł. miesięcznie oraz ustalił, iż w okresie powyższym wnioskodawczyni podlega ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, wobec spełnienia przezeń przesłanek, określonych w cytowanych wyżej przepisach. Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia złożyła I. S., kwestionując datę, od której przyznano jej żądane świadczenie. Podniosła, iż wyrokiem sądowym zmieniono pierwotnie niekorzystne dlań orzeczenie o niepełnosprawności syna. Wyrok ten zapadł w dniu [...] Wniosek o przyznanie świadczenia złożyła niezwłocznie po jego uprawomocnieniu się tj. w dniu 7.lutego 2006r. Z uwagi natomiast na fakt, iż uzyskane w dniu 14.lipca 2005r. orzeczenie o niepełnosprawności było dlań niekorzystne, nie miała możliwości wystąpienia z nowym wnioskiem o przyznanie świadczenia w miesiącu wrześniu 2005r. Wniosek taki złożyła natomiast w lipcu 2005r. i został on rozpoznany negatywnie. Decyzją Nr [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 138 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 5 ust. 2 pkt 17 oraz art. 24 ust. 2 i 3a ustawy z dnia 28.listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, podnosząc w uzasadnieniu, iż pozostaje ono w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Zgodnie bowiem z treścią art. 17 powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem, legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności, łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby wobec znacznie ograniczonej możliwości samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Stosownie natomiast do treści ust. 2 tegoż przepisu, świadczenie przysługuje, jeśli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 583,00,-zł. miesięcznie. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, iż rodzina wnioskodawczyni przesłanki te spełnia, wobec czego przyznano jej żądane świadczenie. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z treścią art. 24 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do świadczeń ustala się na okres zasiłkowy tj. stosownie do treści art. 3 pkt 10 ustawy – od dnia 1.września do dnia 31.sierpnia następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Stosownie do treści ust. 2 tego przepisu, prawo do świadczeń ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnioną dokumentacją do końca okresu zasiłkowego. W przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności, gdy osoba zainteresowana uzyskała ponowne orzeczenie, stanowiące kontynuację poprzedniego, prawo do świadczeń rodzinnych, uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca, następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. Z akt sprawy wynika natomiast, że wniosek złożony został w dniu 7.lutego 2006r., zatem prawidłowo, zdaniem organu odwoławczego, prawo do świadczenia ustalone zostało począwszy od miesiąca lutego 2006r. Wniosek z dnia [...], rozpoznany został decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...], uchyloną następnie decyzją z dnia [...], którą przyznane zostało świadczenie za okres od lipca do 31.sierpnia 2005r., tj. do końca okresu zasiłkowego. Jak wynika z dokumentów, odwołująca została tez zapoznana przez organ I instancji z zasadami i warunkami przyznawania świadczeń. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie I. S. wniosła o jego uchylenie. Powtarzając argumentację, przedstawianą w złożonym uprzednio odwołaniu zarzuciła organom naruszenie art. 9 k.p.a., poprzez nienależyte pouczenie jej o przysługujących jej uprawnieniach, w następstwie czego poniosła szkodę. Zdaniem skarżącej, w postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje zasada ignorantia Iris nocet, zatem organy obowiązane były do udzielenia jej prawidłowej informacji faktycznej i prawnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, odwołując się do merytorycznego uzasadnienia stanowiska, zawartego w motywach zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 28.sierpnia 2006r. I. S. oświadczyła, że w miesiącu lipcu 2005r. składała dwa wnioski o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego, dotyczące dwóch różnych okresów zasiłkowych. Podniosła wszakże, iż nie posiada potwierdzeń złożonych wniosków, ponieważ wówczas potwierdzeń takich organ nie wydawał. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Po myśli art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.) . Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie narusza normy prawa materialnego oraz przepisy procedury administracyjnej, w stopniu określonym w cytowanym przepisie. Faktem jest, iż zgodnie z treścią art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 28.listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, co do zasady, na okres zasiłkowy. Prawo do świadczeń ustala się przy tym, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (art. 24 ust.2). Świadczenie pielęgnacyjne, uregulowane w art. 17 wskazanej wyżej ustawy nie należy do wyjątków, określonych "w art. 9,14-16 i 15b", przeto przyjąć należy, iż prawidłowa wykładnia art. 24 ust. 3 tejże ustawy, prowadzi do konkluzji, że ustalenie prawa do doświadczenia pielęgnacyjnego (uzależnionego przecież od niepełnosprawności dziecka), następuje na okres zasiłkowy, chyba, że wcześniej upływa termin ważności orzeczenia o niepełnosprawności dziecka. Wówczas prawo to ustalane jest do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. W rozpoznawanej sprawie ma to znaczenie o tyle, że uzyskane ostatecznie przez wnioskodawczynię orzeczenie o niepełnosprawności, określa datę jego ważności na dzień 19.czerwca 2007r. Ponieważ wszakże, data wspomniana wykracza poza granicę okresu zasiłkowego, przeto prawidłowo przyjęto, iż przyznane świadczenie obejmować winno okres zasiłkowy. Zastrzeżenia budzi natomiast sposób zastosowania instytucji wznowienia postępowania w następstwie złożenia przez skarżącą w dniu 7.lutego 2006r., ponownego wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z uzyskaniem korzystnego rozstrzygnięcia sądowego. O ile bowiem zaakceptować można, odwołanie się do konstrukcji wznowienia postępowania, o tyle nie jest jasne, jaki okres stał się przedmiotem rozstrzygnięcia organu, decyzją Nr [...] z dnia [...]Adnotacja o "wypłacie świadczenia za okres od dnia 1.lipca 2005r. do dnia 31.sierpnia 2005r. w dniu 15.marca 2006r. na wskazany rachunek bankowy" nie zastępuje prawidłowego ustalenia okresu, na który przyznawane jest świadczenie, Tego zaś brak we wskazanej wyżej decyzji. W konsekwencji wadliwe jest również zaskarżone rozstrzygnięcie, skoro decyzją wydaną (dzień wcześniej) w tej samej sprawie, orzeczono o tym samym świadczeniu bez określenia wszakże okresu, którego decyzja wspomniana dotyczy. Nie sposób też nie zauważyć, że wniosek skarżącej z dnia [...] o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie określał okresu, którego dotyczy żądanie. "Okresu zasiłkowego" nie określała też decyzja [...] z dnia 4.sierpnia 2005r., ponieważ stanowiła rozstrzygnięcie negatywne. Trudno zatem z jednej strony ocenić, jaki w istocie był zakres postępowania, wznowionego postanowieniem z dnia 1.marca 2006r (tj. którego z okresów zasiłkowych dotyczył), z drugiej ustalić, czego miałby dotyczyć wniosek, którego złożenia w miesiącu wrześniu 2005r. organy wymagają od skarżącej. Nie można bowiem odmówić racji argumentom skargi, że wobec decyzji o odmowie przyznania świadczenia oraz niezmienionej sytuacji faktycznej, brak było racjonalnego uzasadnienia dla ponownego wnioskowania o przyznanie świadczenia w miesiącu wrześniu 2005r. Prawo zaś, z założenia jest racjonalne. Interpretacja przepisów nie może wiec prowadzić do rezultatów, sprzecznych z rozsądkiem. Reasumując, skoro organy uznały za zasadne wznowienie postępowania, zakończonego decyzją z dnia [...] o odmowie przyznania I. S. świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z ujawnieniem się okoliczności istniejącej w dacie orzekania a nieznanej organowi (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.), winny prawidłowo ustalić przedmiot postępowania, w tym także okres, którego rozstrzygnięcie będzie dotyczyć. Traktowanie natomiast, złożonego przez skarżącą w dnu 7.lutego 2006r., ponownego wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jako wszczynającego odrębne postępowanie, w sytuacji gdy wznowiono postępowanie zakończone decyzją z dnia 4.sierpnia 2005r., uznać należy za wadliwe i nadmiernie formalistyczne. Sprawa bowiem winna być rozpoznana i załatwiona kompleksowo, bez potrzeby mnożenia postępowań w sposób naruszający interes społeczny oraz słuszny interesy strony (art. 7 k.p.a.). Dotyczy to również składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, o której mowa w art. 6 ust. 2a ustawy z dnia 13.października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.). Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lic a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzających ją rozstrzygnięć organu I instancji z dnia [...] i [...] Z uwagi natomiast na charakter prawny zaskarżonej decyzji, orzekającej o przyznaniu skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego na przyszłość, uznano iż niecelowym byłoby wstrzymywanie jej wykonania, w trybie art. 152 p.p.s.a. Odnosząc się zaś do zarzutu skargi, dotyczącego naruszenia przez organ zasady, określonej w art. 9 k.p.a. wskazać należy, iż cytowany przepis nakłada wprawdzie na organy administracji obowiązek informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków oraz udzielenia niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, strona nie jest jednakże tym przepisem zwolniona od dołożenia należytych starań, by zapoznać się z przepisami regulującymi jej uprawnienia i obowiązki. W przedmiotowej sprawie, skarżącej udzielone zostały wszelkie konieczne pouczenia, zaś fakt, iż, jak wynika z załączonych akt administracyjnych, od 2001 r. korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej w związku z niepełnosprawnością jej synów, pozwala zasadnie wnioskować o jej rozeznaniu zarówno co do przysługujących jej uprawnień jak i procedurze ich egzekwowania.