II SA/Łd 538/10

Dnia 23 sierpnia 2010 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale II – Agnieszka Grosińska po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2010 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku R.G. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w formie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka postanawia odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. AG II SA/Łd 538/10 Uzasadnienie R.G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w formie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka. W dniu 1 lipca 2010 r. do tut. Sądu wpłynął wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. We wniosku złożonym na urzędowym formularzu strona rozszerzyła żądanie o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego na urzędowym formularzu oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z konkubentem. Skarżąca jest osobą bezrobotną, utrzymuje się z dochodów konkubenta. Skarżąca nie zadeklarowała posiadania wartościowych przedmiotów, oszczędności ani papierów wartościowych. W wykonaniu zarządzenia Referendarza sądowego z dnia 4 sierpnia 2010 r. skarżąca została wezwana do nadesłania dodatkowych informacji dotyczących tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego, osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, ich dochodach i majątku, średnich miesięcznych wydatkach i źródłach ich finansowania, a także wyciągów bankowych z posiadanych rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca oświadczyła, że: nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego lokalu, we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z konkubentem, na którego utrzymaniu pozostaje, a który opłaca połowę świadczeń związanych z mieszkaniem, nie posiada zaciągniętych zobowiązań, posiadany rachunek bankowy został zlikwidowany, gdyż nie posiada środków na jego opłacenie. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 z późn. zm.). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX nr 75481). Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, iż spełnia ustawowe przesłanki. W interesie strony leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że wnioskodawca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. o sygn. akt GZ 71/04). Ustosunkowując się do wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy, należy stwierdzić, iż wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie. Analiza złożonego przez skarżącą oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazuje, iż nie wykazała ona, iż spełnia warunki do przyznania prawa pomocy. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, iż ze złożonego na urzędowym formularzu oświadczenia o stanie rodzinnym i majątku wynika jedynie, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z konkubentem, na którego utrzymaniu pozostaje. Oświadczenie to nie zawierało żadnych informacji odnośnie do wysokości osiąganych dochodów ani majątku i nie pozwalało na ustalenie zdolności płatniczej skarżącej. Wobec powyższego skarżąca została wezwana do nadesłania dodatkowych informacji. W dniu 20 sierpnia 2010 r. do tut. Sądu wpłynęło oświadczenie skarżącej wraz z dokumentami, jednak ich treść nie odpowiada wykazowi żądanych informacji. Otóż należy zwrócić uwagę, iż mimo jasno sformułowanego żądania przedstawienia informacji o dochodach i majątku osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, skarżąca nie podała dochodów ani majątku konkubenta. Ponownie poinformowała jedynie, że pozostaje na jego utrzymaniu. Twierdząc, że partner skarżącej ponosi połowę wydatków na utrzymanie mieszkania, skarżąca nie wskazała jednocześnie, kto ponosi drugą część wydatków, skoro skarżąca nie deklaruje posiadania żadnych środków finansowych. Jednocześnie skarżąca oświadczyła, że nie posiada żadnych zobowiązań. Powyższe daje podstawy do uznania, że skarżąca nie wypełniła obowiązku przedstawienia swojej rzeczywistej sytuacji materialnej, co jest koniecznym warunkiem przyznania prawa pomocy. Po drugie na uwagę zasługuje fakt, iż skarżąca została wezwana do przedstawienia wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, których jest posiadaczem lub współposiadaczem. Wraz z oświadczeniem, iż rachunki zostały zlikwidowane z uwagi na brak wpływających środków finansowych, strona załączyła kopie dokumentów potwierdzających wydanie dyspozycji zamknięcia rachunku bankowego. Wynika z nich jednak, iż wypowiedzenie umowy rachunku bankowego nastąpiło w dniu 17 sierpnia 2010 r., a więc dzień przed datą udzielenia odpowiedzi na wezwanie Sądu. W ocenie Referendarza sądowego, zamknięcie rachunku bankowego w terminie otwartym do nadesłania dodatkowych informacji o stanie rodzinnym i majątku nie uniemożliwiało skarżącej uzyskania wyciągów z tego rachunku. Przedstawienie kopii wypowiedzenia umowy, z którego nie wynika saldo rachunku, musi skutkować uznaniem, że strona nie wykonała obowiązku nałożonego zarządzeniem z dnia 4 sierpnia 2010 r. Reasumując należy stwierdzić, iż skarżąca, występując z żądaniem przyznania prawa pomocy, w żaden sposób nie wykazała, że spełnione zostały ustawowe przesłanki do jej udzielenia. Z przedstawionych oświadczeń i dokumentów nie wynikają żadne okoliczności, które pozwoliłyby na ocenę możliwości płatniczych skarżącej – strona nie udzieliła informacji ani odnośnie do środków finansowych, którymi dysponuje, ani wysokości wydatków. Wątpliwości musi budzić również fakt likwidacji posiadanego rachunku bankowego w dniu poprzedzającym udzielenie odpowiedzi na wezwanie Sądu. Mając na uwadze przedstawioną przez skarżącą sytuację materialną należy uznać, iż wniosek strony nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie zostało wykazane, że spełniona przesłanka określona w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. AG