II SA/Łd 550/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska po rozpoznaniu w dniu 22 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. B. i I. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. B. i I. B. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie istniejącego przewodu kominowego p o s t a n a w i a: odmówić skarżącym przyznania prawa pomocy. a.bł. Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2015 r. Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił skarżącym J. B. i I. B. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 19 sierpnia 2015 r., z zachowaniem ustawowego terminu, skarżący złożyli sprzeciw od powyższego postanowienia z dnia 12 sierpnia 2015 r. W uzasadnieniu skarżący zawarli obszerną argumentację dotyczącą merytorycznej zasadności ich skargi, dodatkowo wskazując na inne postępowania prowadzone przed sądem powszechnym. Nadto skarżący podnieśli argument, iż nie są w istocie stroną skarżącą, gdyż skarżącą jest J. H., która podejmuje działania krzywdzące stronę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przytoczone normy prawne stanowią odstępstwo od ogólnej zasady określonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Strona skarżąca jest zatem zobowiązana ponosić koszty postępowania sądowego toczącego się z jej inicjatywy. Konstytucyjne prawo dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów sądowych nie stanowi ograniczenia prawa do sądu. Art. 84 Konstytucji RP stanowi bowiem, iż każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Dlatego tylko w sytuacjach wyjątkowych dopuszczalne jest przerzucanie ciężaru ponoszenia opłat sądowych na budżet państwa. Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji prawa pomocy jest bowiem zapewnienie realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. W świetle przywołanych powyżej norm prawnych oraz mając na uwadze zasady partycypowania w kosztach postępowania sądowego, po wnikliwej analizie argumentów strony Sąd doszedł do przekonania, iż skarżący nie dowiedli, że nie są w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nie może ujść uwadze Sądu, iż wypełniając urzędowy formularz o przyznanie prawa pomocy skarżący nie przedstawili swej sytuacji materialnej i rodzinnej. Również w odpowiedzi na wezwanie Starszego referendarza sądowego nie uzupełnili swego oświadczenia dotyczącego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Co więcej, także składając sprzeciw nie zawarli w nim żadnych danych, w oparciu o które Sąd mógłby ocenić możliwości płatnicze skarżących. Niewątpliwe zaś to skarżący inicjując kontrolę sądowoadministracyjną obowiązani są do ponoszenia kosztów takiej kontroli. Przepis art. 220 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., jasno stanowi, iż zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest niepodejmowanie przez sąd żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata we właściwej formie. Do opłat sądowych zaliczamy natomiast wpis i opłatę kancelaryjną, które można uiszczać w kasie właściwego sądu, albo na rachunek bankowy tego sądu. Skarżący, wnosząc skargę do sądu administracyjnego winni się liczyć z koniecznością wygospodarowania odpowiednich środków. Jeżeli zaś oceniając swoje możliwości płatnicze skarżący doszli do przekonania, iż zasadnym jest wystąpienie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych to winna złożyć oświadczenie umożliwiające ocenę ich rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Okoliczności związane z merytoryczną zasadnością samej skargi jak również inne postępowania prowadzone przed sądem powszechnym pozostają obecnie bez wpływu na ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy. Reasumując, prawo pomocy stanowi formę dofinansowania z budżetu państwa i winno ograniczać się do sytuacji, gdy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zatem winno być udzielanie jedynie osobom, które nie są w stanie wygospodarować jakichkolwiek środków na poniesienie kosztów postępowania. I co istotne, to strona występująca o zwolnienie od kosztów sądowych winna wykazać – czego jednakże w niniejszej sprawie skarżący nie uczynili - iż kosztów tych nie jest w stanie ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że nie została spełniona przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy określona w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu. a.bł.