II SA/Łd 551/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Stępień (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek Protokolant: Sekretarz sądowy Magdalena Rząsa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2015 r. przy udziale - sprawy ze skargi R. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w przedmiocie uznania za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi M. P. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy A wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększone o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. a.bł. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...]. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. na podstawie art. 134 w związku z art. 129 § 2 k.p.a. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez R. D. od decyzji Wójta Gminy W. z dnia [...]. nr [...]. Uzasadniając rozstrzygnięcie Kolegium przywołało brzmienie art. 129 § 2, art. 42 § 1 i 2, art. 44 k.p.a. Wyjaśniono, że decyzją z dnia [...]. Wójt Gminy W. uznał R. D. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Zdaniem Kolegium decyzja organu I instancji wysłana pierwotnie przez nadawcę na adres strony dnia 23 marca 2012 r. nie została skutecznie doręczona w trybie art. 44 k.p.a., ponieważ formularz zwrotnego potwierdzenia odbioru nie spełnia wymogów przepisów k.p.a., przez co zwrotka nie została prawidłowo opisana. Skoro zatem nie wiadomo jak działał doręczyciel, doręczenia nie można uważać za dokonane. W tej sytuacji przyjąć należało, iż decyzja organu I instancji z [...] została skutecznie doręczona stronie w dniu 27 lutego 2015 r. w trybie art. 47 k.p.a. Kolegium podniosło, że w dniu 27 lutego 2015 r. R. D. odmówił przyjęcia decyzji organu I instancji z dnia [...] i potwierdzenia tego na piśmie, czego dowodem jest notatka służbowa z dnia 27 lutego 2015 r. podpisana przez Kierownika GOPS w W. Z uwagi na to, że skarżący odmówił odbioru korespondencji, organ I instancji przesłał ją na adres zamieszkania strony za pośrednictwem operatora pocztowego. Przesyłka zawierająca m.in. zaskarżoną decyzję została doręczona adresatowi dnia 6 marca 2015 r. W sytuacji jednak, gdy sam adresat odmawia przyjęcia pisma, ponowna próba doręczenia mu korespondencji, w tym - za pośrednictwem operatora pocztowego - dla powiadomienia go i umożliwienia mu odbioru, jest zbędna. Sam fakt ponownego przesłania przez organ administracyjny decyzji, która już została uprzednio prawidłowo doręczona stronie postępowania administracyjnego, nie może mieć bezpośredniego wpływu na bieg ustawowego terminu do wniesienia odwołania, a w szczególności nie otwiera na nowo biegu tego terminu dla strony. Wobec powyższego skoro odmowa przyjęcia pisma rodzi takie same konsekwencje, jak jego doręczenie, aby dochować ustawowego terminu skarżący winien wnieść odwołanie najpóźniej w dniu 13 marca 2015 r. Z akt sprawy wynika natomiast, że odwołanie wniesione zostało w dniu 18 marca 2015 r., a zatem po upływie terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi R. D. wniósł o ponowne rozpatrzenie jego sprawy i przyznanie pomocy prawnej. W motywach skargi wyjaśnił, że w dniu 27 lutego 2015 r. zgłosił się do biura GOPS po odbiór decyzji w sprawie zasiłku celowego i wypłatę zasiłku na zakup żywności. Na polecenie kierownika wypłatę zasiłku uzależniono od odebrania przez niego kilku pism sprzed trzech lat. Skarżący poprosił wówczas o przesłanie ich drogą pocztową na adres domowy. Dodał ponadto, że w dniu kiedy odmówiono mu wypłaty świadczenia pomocowego, nie odczytano mu treści pism i nie sporządzono na tą okoliczność żadnej notatki służbowej. Zdaniem skarżącego pisma te mogły zostać mu doręczone znacznie wcześniej zwłaszcza, że wielokrotnie był w GOPS i prosił o wydanie korespondencji z okresu, kiedy przebywał poza miejscem zamieszkania. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonego postanowienia. Postanowieniem z dnia [...] starszy referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata i umorzył postępowanie w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Na rozprawie w dniu 25 września 2015 r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę i wniósł o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały uiszczone w całości, ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga podlegała uwzględnieniu, aczkolwiek z nieco innych powodów, aniżeli w niej podniesione. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sądowa kontrola legalności zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania przez R. D. od decyzji Wójta Gminy W. z dnia [...] dowiodła, że zostało ono podjęte z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z brzmieniem art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Z kolei w myśl art.134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Z przywołanych wyżej uregulowań wynika, że wydanie przez organ postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania wiąże się z koniecznością jednoznacznego ustalenia daty doręczenia decyzji stronie, ponieważ ustalenie daty doręczenia i ocena jego skuteczności mają decydujące znaczenie dla otwarcia stronie biegu 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania. Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasadnie zakwestionowało skuteczność pierwotnego ( z 2012r. ) doręczenia decyzji organu I instancji w trybie art. 44 k.p.a., podnosząc, że formularz zwrotnego potwierdzenia odbioru korespondencji nie pozwalał na ustalenie jak działał doręczyciel, wobec czego doręczenia nie można było uznać za dokonane. Nie sposób jednak podzielić stanowiska organu o skuteczności doręczenia skarżącemu decyzji organu I instancji w dniu 27 lutego 2015 r. w trybie art. 47 k.p.a., ponieważ akta administracyjne sprawy niniejszej wprost dowodzą, że nie zostały spełnione zakreślone tym przepisem przesłanki skuteczności doręczenia. Twierdzenie Kolegium o skuteczności doręczenia decyzji oparte zostało na treści załączonej do akt sprawy notatki służbowej z dnia 27 lutego 2015 r. sporządzonej przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. o odmowie przyjęcia przez skarżącego "korespondencji alimentacyjnej". W rozumieniu art. 47 k.p.a., jeżeli adresat odmawia przyjęcia pisma przesłanego mu przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe lub inny organ albo w inny sposób, pismo zwraca się nadawcy z adnotacją o odmowie jego przyjęcia i datą odmowy. Pismo wraz z adnotacją włącza się do akt sprawy (§ 1). W przypadkach, o których mowa w § 1, uznaje się, że pismo doręczone zostało w dniu odmowy jego przyjęcia przez adresata (§ 2). Z brzmienia cytowanego przepisu jasno wynika, że warunkiem skuteczności doręczenia decyzji na podstawie art. 47 k.p.a. w sytuacji, gdy adresat odmawia przyjęcia, jest prawidłowe udokumentowanie faktu odmowy jej przyjęcia. Ustawodawca wyraźnie zaznaczył, że zwrócone pismo, czyli w realiach rozważanej sprawy decyzja organu I instancji, powinno zostać opatrzone adnotacją o odmowie jego przyjęcia i datą odmowy, a następnie włączone do akt sprawy. Nie jest zatem wystarczające sporządzenie na tę okoliczność notatki służbowej. W wyroku z dnia 3 marca 2015 r. sygn. akt II OSK 1856/13 (Lex nr 1666083) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że jeżeli skarżący odmówił przyjęcia decyzji, zatem powinno to, stosownie do art. 47 § 1 k.p.a., skłonić organ do sporządzenia odpowiedniej adnotacji na odpisie decyzji o odmowie jej przyjęcia wraz z datą odmowy. Tylko w takim przypadku, jak stanowi art. 47 § 2 k.p.a., można uznać, iż pismo to zostało doręczonew dniu odmowy jego przyjęcia przez adresata. Jeśli organ sporządził jedynie notatkę służbową o odmowie przyjęcia przez skarżącego decyzji, nie dołączając do tej notatki odpisu rzeczonej decyzji, to taki sposób procedowania należy uznać za wadliwy. Tożsame stanowisko w tej kwestii prezentowały także Wojewódzkie Sądy Administracyjne w: Lublinie w wyroku z dnia 25 lutego 2014 r. sygn. akt II SAB/Lu 548/13 (Lex nr 15008165), Szczecinie w wyroku z dnia 27 marca 2013 r. sygn. akt I SA/Sz 634/12 (Lex nr 1299372), Warszawie w wyroku z dnia 29 listopada 2007 r. sygn. akt V SA/Wa 2280/07 (Lex nr 445273). Brak prawidłowego udokumentowania faktu odmowy przyjęcia decyzji przez skarżącego uniemożliwiał przyjęcie przez Kolegium, że decyzja została mu skutecznie doręczona w dniu 27 lutego 2015 r., zaś termin do złożenia przezeń odwołania upływał w dniu 13 marca 2015 r. Z tych powodów zaskarżone postanowienie należało uchylić jako wydane z naruszeniem art. 134 k.p.a. w zw. z art. 129 § 2 k.p.a. w zw. z art. 47 § 1 i 2 k.p.a., mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kontynuując postępowanie organ uwzględni ocenę prawną zaprezentowaną w motywach niniejszego wyroku i podejmie rozstrzygnięcie odpowiadające przepisom obowiązującego prawa. Mając powyższe na względzie sąd orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 134 § 1 p.p.s.a. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu orzeczono w punkcie drugim wyroku na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c, § 19 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (j.t. Dz.U. z 2013 r., poz. 461). IB