II SA/Łd 558/08
WyrokWSA w Łodzi2008-11-06
Skład orzekający: Arkadiusz Blewązka, Joanna Sekunda-Lenczewska, Renata Kubot-Szustowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda mógł uchylić decyzję Starosty i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 138 § 2 KPA, mimo że zaskarżona decyzja była dotknięta jedynie błędami natury prawnej lub niewielkimi brakami postępowania wyjaśniającego, które można było uzupełnić w postępowaniu odwoławczym?Ratio decidendi
Wojewoda nie mógł uchylić decyzji Starosty i przekazać sprawy do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 138 § 2 KPA, ponieważ takie rozstrzygnięcie jest dopuszczalne tylko w ściśle określonych sytuacjach, a nie w przypadku błędów natury prawnej lub niewielkich braków postępowania wyjaśniającego, które organ odwoławczy powinien sam uzupełnić. Ponadto, organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji w całości, mimo że odwołanie dotyczyło tylko części tej decyzji, co stanowiło naruszenie przepisów postępowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku spadkobierców byłych właścicieli o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Starosta wydał decyzję o zwrocie części nieruchomości i odmowie zwrotu pozostałych. Wojewoda uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Gmina K. zaskarżyła decyzję Wojewody, argumentując, że ustanowienie wieczystego użytkowania na nieruchomości stanowi negatywną przesłankę zwrotu. Sąd uchylił decyzję Wojewody.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Ł. i zasądził od Wojewody na rzecz Gminy K. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Protokolant Asystent sędziego Agata Brolik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2008 roku sprawy ze skargi Gminy K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz Gminy K. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. LS
Decyzją z dnia [...] nr [...], Wojewoda Ł. działając na podstawie art.138 § 2 ustawy z dnia 14.czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. nr 98 z 2000r., poz. 1071 ze zm.), uchylił decyzję Starosty K., wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, z dnia [...] znak: [...], wydaną na podstawie art. 142 ust. 1 w związku z art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 139, art. 140, art. 216 ust. 1 oraz art. 217 ust. 2 ustawy z dnia 21.sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. nr 261 z 2004r., poz. 2603 ze zm.), orzekającą:
1. o zwrocie nieruchomości położonej w K. przy ul. A. i B, uregulowanej w księdze wieczystej Kw nr [...], stanowiącej własność Gminy Miasto K., w skład której wchodzą działki nr [...] o pow. 0,4322 ha (z wyłączeniem stacji trafo nie stanowiącej części składowej nieruchomości), nr [...] o pow. 0,1478 ha i nr [...] o pow. 0,5801 ha - na rzecz spadkobierców byłych właścicieli, tj. na rzecz R. Z. L. w udziale wynoszącym 21/256 części, J. W. w udziale wynoszącym 64/256 części, C. W. S. w udziale wynoszącym 64/256 części, Z. W. K. w udziale wynoszącym 64/256 części, H. G. L. w udziale wynoszącym 22/256 części oraz P. J. L. w udziale wynoszącym 21/256 części;
2. o zwrocie na rzecz Gminy Miasto K. zwaloryzowanej zapłaty w wysokości 34.047 zł, otrzymanej przez P. i W. L. z tytułu sprzedaży na rzecz Skarbu Państwa działek nr [...] i [...] (obecnie działki nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]) - ustalonej proporcjonalnie do powierzchni zwracanej nieruchomości. Na wymienioną sumę złożyły się: kwota w wysokości 2.792,92 zł, którą zwrócić zobowiązany jest R. Z. L. (za nabyty udział we współwłasności zwracanej nieruchomości, wynoszący 21/256 części), kwota w wysokości 8.511,75 zł, którą zwrócić zobowiązana jest J. W. (za nabyty udział we współwłasności zwracanej nieruchomości wynoszący 64/256 części), kwota w wysokości 8.511,75 zł, którą zwrócić zobowiązany jest C. W. S. (za nabyty udział we współwłasności zwracanej nieruchomości, wynoszący 64/256 części), kwota w wysokości 8.511,75 zł, którą zwrócić zobowiązany jest Z. W. K. (za nabyty udział we współwłasności zwracanej nieruchomości, wynoszący 64/256 części), kwota w wysokości 2.925,91 zł, którą zwrócić zobowiązana jest H. G. L. (za nabyty udział we współwłasności zwracanej nieruchomości wynoszący 22/256 części) oraz kwota w wysokości 2.792,92 zł, którą zwrócić zobowiązany jest P. J. L. (za nabyty udział we współwłasności zwracanej nieruchomości, wynoszący 21/256 części);
3. o odmowie zwrotu na rzecz R. Z. L., J. W., C. W. S., Z. W. K., H. G. L. i P. J. L. działek nr [...] o pow. 0,0204 ha i nr [...] o pow. 0,3296 ha położonych w K. przy ul. A., stanowiących własność Gminy Miasto K., oddanych w użytkowanie wieczyste D. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K.
Organ odwoławczy, uchylając opisaną wyżej decyzję Starosty K. w całości, orzekł również o przekazaniu sprawy temuż organowi do ponownego rozpatrzenia.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:
Decyzją z dnia [...] nr [...] Wydział Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. zatwierdził podział nieruchomości położonej w K przy ul. L. i B. "nieruchomość hip. Nr [...], P. Z. lit. D", stanowiącej własność P. i W. L. Podział został dokonany na podstawie art. 11 ustawy z dnia 22. maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz.U.nr. 31, poz.138 ze zm.). W wyniku dokonanego podziału wyodrębniono i przejęto bezpłatnie na własność Skarbu Państwa m. in. działki nr [...] o pow. 0,2276 ha i nr [...] o pow. 0,3525 ha. Natomiast w trybie ustawy z dnia 12.marca 1958 r. (tekst jednolity Dz. U.nr 10 z 1974 r., poz. 64) Skarb Państwa nabył aktem notarialnym Rep. A nr [...] z dnia [...] od P. i W. L. działki nr [...] i [...], położone w K., przy ul. B. i L.
Dnia 10.stycznia 2005 r. do organu I instancji wpłynął wniosek R. L., J. W., C. S., Z. K., H. L. i P. L. o zwrot wywłaszczonych działek nr [...], [...], [...], [...] oraz o wypłatę odszkodowania za wywłaszczone bez odszkodowania działki nr [...], [...], [...] i grunt o powierzchni 1645 m².
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Starosta K., wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, orzekł o zwrocie na rzecz spadkobierców P. i W. L., w częściach odpowiadających udziałom we współwłasności nieruchomości działek nr [...], [...] i [...] za zwrotem zwaloryzowanego odszkodowania. Jednocześnie odmówił zwrotu nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] i [...] oraz umorzył postępowanie w części, dotyczącej wypłaty odszkodowania za zajęte pod drogi działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...].
Od powyższej decyzji wnioskodawcy wnieśli odwołanie. W wyniku jego rozpatrzenia Wojewoda Ł., decyzją z dnia [...] nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Starosta [...], pismem z dnia 26.czerwca 2007r. poinformował strony o rozdzieleniu postępowania o zwrot działek nr [...], [...], [...], [...] i [...] położonych przy ul. A. i B. w K. oraz o wypłatę odszkodowania za działki o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] zajęte pod drogi publiczne na dwa odrębne postępowania.
Decyzją z dnia [...] nr [...] Starosta K., wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na podstawie art. 142 ust. 1 w związku z art. 136 ust. 3, art. 139, art. 140, art. 216 ust. 1 oraz art. 217 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami orzekł o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działki nr 3/18 (bez stacji trafo) oraz nr 3/20 i nr 4 na rzecz spadkobierców P. i W. L. w częściach, odpowiadających udziałom we współwłasności nieruchomości, za zwrotem zwaloryzowanego odszkodowania, odmówił zaś zwrotu nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] oraz [...].
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż w decyzji, na podstawie której Skarb Państwa nabył na własność działki nr [...] i [...] nie określono celu ich przejęcia. W akcie notarialnym, mocą którego Skarb Państwa nabył na własność nieruchomości oznaczone jako działki [...] oraz [...] również nie wskazano wyraźnie celu ich wykupu. Na podstawie innych dokumentów ustalono wszakże, że na działkach tych miała być realizowana inwestycja w postaci budowy kompleksu szkolnego wraz z halą sportową.
W trakcie postępowania wyjaśniającego wykazano, iż cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na przedmiotowych nieruchomościach, działki nr [...], [...] i [...] stały się zbędne na cel, na który zostały nabyte, a więc spełniły się przesłanki do ich zwrotu. Działki nr [...] i [...] oddane zostały natomiast w użytkowanie wieczyste na rzecz D. Sp. z o. o. w K., co, w ocenie organu I instancji, stanowi negatywną przesłankę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w księdze wieczystej Kw nr [...] w dniu 7.maja 2004r. Zdarzenie to miało miejsce przed wystąpieniem przez wnioskodawców z żądaniem zwrotu przedmiotowych nieruchomości. Organ I instancji wskazał, iż w odniesieniu do działek nr [...] i [...] nie mają zastosowania art. 229 i art. 229 a u. g. n. Przedmiotowa nieruchomość nie może jednak zostać zwrócona, gdyż zgodnie z orzecznictwem sądowym nie można orzec o zwrocie nieruchomości, jeżeli zostało na niej ustanowione prawo użytkowania wieczystego.
Od powyższej decyzji odwołanie w części, dotyczącej odmowy zwrotu działek nr [...] i [...], złożyli R. L., J. W., C. S., Z. K., H. L. oraz P. L. Zdaniem odwołujących, w pełni uzasadnione jest żądanie przez spadkobierców poprzednich właścicieli zwrotu tychże działek w trybie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ cel wywłaszczenia nie został na wywłaszczonych nieruchomościach zrealizowany, zaś organ I instancji nie wskazał żadnego przepisu prawa, który dawałby podstawę do odmowy zwrotu przedmiotowych działek. Zarzucili także organowi stronniczość w prowadzeniu postępowania oraz wnieśli o uchylenie jedynie pkt 3 decyzji organu I instancji oraz o obiektywne i bezstronne przeprowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie. Jednocześnie odwołujący zwrócili się o rozdzielenie sprawy zwrotu działek nr [...], nr [...] i nr [...] od sprawy zwrotu działek nr [...] i [...], oddanych w użytkowanie wieczyste D. Sp. z o. o. w K.
Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w odwołaniu, Starosta K. wskazał, iż ocena ważności umowy oddania gruntu w użytkowanie wieczyste nie należy do kompetencji starosty, gdyż jest to zagadnienie o charakterze cywilnoprawnym i jedynie właściwy sąd powszechny jest uprawniony do zajęcia stanowiska w tej materii.
W dniu [...] Wojewoda Ł. uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji w całości, przekazując sprawę temuż organowi do ponownego rozpatrzenia.
Organ odwoławczy, potwierdzając ustalenia organu I instancji wskazał, że na żadnej ze spornych działek nie został zrealizowany cel wywłaszczenia, co potwierdziły przeprowadzone oględziny. Nieruchomości oznaczone jako działki nr [...] i [...] na podstawie aktu notarialnego – umowy ustanowienia wieczystego użytkowania z dnia [...] Rep. A [...] zostały oddane w użytkowanie wieczyste do dnia 28.kwietnia 2103r. na rzecz D. Sp. z o. o. w K. Na działce nr [...] wybudowano 4 budynki mieszkalne wielorodzinne, zaś działka nr [...] pozostaje niewykorzystywana. W ocenie organu odwoławczego w odniesieniu do działek nr [...], [...] oraz 4 spełnione zostały przesłanki do zwrotu nieruchomości na rzecz uprawnionych osób, określone w art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Działki nr [...] i [...] nie mogą natomiast zostać zwrócone, ponieważ Gmina Miasto K. utraciła władanie nad tymi nieruchomościami. Organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z art. 136 ust. 3 powołanej ustawy materialnoprawną przesłanką zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz jej byłego właściciela lub jego następcy prawnego jest zbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia. Takiego materialnoprawnego wymogu nie stanowi natomiast kwestia władania nieruchomością. Prawo użytkowania wieczystego na rzecz D. Sp. z o. o. w K. zostało bowiem ustanowione po dniu 1.stycznia 1998r., nie ma tu zatem zastosowania wyjątek przewidziany w art. 229 ustawy. W przedmiotowej sprawie nie znajduje również zastosowania art. 229a powołanego aktu, gdyż Trybunał Konstytucyjny, w wyroku z dnia 3.kwietnia 2008r. orzekł, iż art. 229a ustawy jest niezgodny z art.21 ust. 2 w związku z art. 64 ust. 2 oraz z art. 7 Konstytucji.
Organ odwoławczy stwierdził wszakże, iż oddanie przez Gminę Miasto K. w użytkowanie wieczyste na rzecz D. Sp. z o. o. w K. nieruchomości, oznaczonej jako działki nr 3/21 i 3/22, nastąpiło z naruszeniem przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Właściwy organ nie zawiadomił bowiem byłego właściciela lub jego spadkobierców o zamiarze wykorzystania nieruchomości na inny cel, a tym samym nie umożliwił im złożenia wniosku o zwrot nieruchomości. Gmina Miasto K., która z naruszeniem zakazu przewidzianego w art. 136 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami utraciła władanie nad wywłaszczoną nieruchomością, nie może skutków tych niezgodnych z prawem działań przerzucać wyłącznie na byłego właściciela (następcę prawnego) nieruchomości. Skoro bowiem właściciela pozbawiono jego własności w określonym celu, a cel ten nie został zrealizowany, to uznać należy, że żądanie zwrotu własności winno mieć pierwszeństwo przed uprawnieniami osób trzecich do tej nieruchomości. Podzielając pogląd, zgodnie z którym okoliczność, że w odniesieniu do wywłaszczonej nieruchomości zaktualizowała się przesłanka jej zwrotu, stanowi przesłankę negatywną do sprzedaży czy oddania tej nieruchomości w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, konieczne było zatem, w ocenie organu odwoławczego, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji celem zbadania, czy możliwe jest przywrócenie stanu, w którym Gmina Miasto K. na powrót włada nieruchomością, o której zwrot wystąpili wnioskodawcy.
Na powyższą decyzję Gmina K., reprezentowana przez Prezydenta Miasta K., wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zaskarżając ją w całości oraz wnioskując o jej uchylenie. W uzasadnieniu strona skarżąca powołała się na stanowisko ukształtowane w doktrynie oraz orzecznictwie sądowym, zgodnie z którym ustanowienie na wywłaszczonej nieruchomości użytkowania wieczystego stanowi negatywną przesłankę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. D. Sp. z o. o. w K. jest użytkownikiem wieczystym nieruchomości, który korzysta z niej w sposób zgodny z zawarta umową. Na działce nr [...] wybudowano 4 budynki mieszkalne, co potwierdziła wizja lokalna, przeprowadzona w dniu 30.sierpnia 2007r., zaś działka o nr [...] pozostaje niezabudowana. Nie ma zatem, w ocenie strony skarżącej, materialnych podstaw do rozwiązania umowy użytkowana wieczystego. Wieczysty użytkownik korzysta bowiem z przysługującej mu ochrony prawnej opartej na rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. W przekonaniu strony skarżącej odmowa zwrotu wywłaszczonych nieruchomości na rzecz spadkobierców jest zasadna w świetle obowiązujących przepisów prawa, a także znajduje oparcie w orzecznictwie sądów powszechnych i administracyjnych, zaś bezpośrednia przyczyną odmowy jest istniejące w momencie jej wydania prawo użytkowania wieczystego na rzecz D. Sp. z o. o w K. Umowa pozbawiła Gminę K. władania wywłaszczoną nieruchomością, uniemożliwiając tym samym realizację roszczenia z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nabycie prawa użytkowania wieczystego na mocy umowy przez D. Sp. z o. o. w K. może być, w ocenie skarżącego, zweryfikowane jedynie przez sąd powszechny w postępowaniu cywilnym, z tym zastrzeżeniem, że w ocenie skarżącego, nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności zawartej umowy o ustanowienie wieczystego użytkowania nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ł. wniósł o jej oddalenie, powtarzając stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Uczestnik postępowania R. L. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując żądanie zwrotu działek nr [...] i [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie bowiem z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).
Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność rozstrzygnięcia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a. Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.) .
Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie narusza normy procedury administracyjnej, w stopniu określonym w cytowanym przepisie.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, decyzja kasacyjna, powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia może być podjęta tylko w sytuacjach, określonych w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14.czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. nr 98 z 2000r., poz. 1071 ze zm.). Żadne inne wady postępowania ani wady decyzji podjętej w I instancji, nie dają organowi odwoławczemu podstaw do wydania decyzji kasacyjnej tego typu. Taki rodzaj decyzji organu odwoławczego, stanowiący wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy, nie może podlegać wykładni rozszerzającej. Co do zasady bowiem, orzeczenie organu odwoławczego winno mieć charakter reformacyjny (art. 138 § 1 k.p.a.), zaś uprawnienia kasacyjne tego organu, mają charakter wyjątkowy. W sprzeczności z art. 138 § 2 k.p.a. pozostaje zatem wydanie decyzji kasacyjnej zarówno w przypadku, gdy zaskarżona decyzja była dotknięta jedynie błędami natury prawnej, jak i w przypadku, gdy postępowanie wyjaśniające pierwszej instancji jest dotknięte niewielkimi brakami, które z powodzeniem można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym. (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25.listopada 2003r., sygn.akt IV SA 1496/02, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępny M. Prawn. 2004/2/60, z dnia 2.grudnia 1999r., sygn.akt I SA 632/99, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 48722, z dnia 27.października 1999r., sygn.akt I SA 2127/98, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 48721).
Nawet konieczność przeprowadzenia kilku dowodów, w trybie art. 136 k.p.a., mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnia postępowania, zaś w decyzji o charakterze kasacyjnym winien on wskazać powody, dla których z uprawnienia tego nie skorzystał. (por. wyrok sądu Najwyższego z dnia 21.maja 1999r., sygn.akt III RN 7/99, OSNP 2000/9/338)
W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie, zastosowanie normy art. 138 § 2 k.p.a. do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia, uznać należy za nadużycie. Wojewoda Łódzki, uzasadniając rozstrzygniecie, dokonał krytycznej analizy motywów zaskarżonej decyzji Starosty K., wskazując na dokonane " z naruszeniem przepisów prawa ustawy o gospodarce nieruchomościami (...) oddanie przez Gminę Miasto K. w użytkowanie wieczyste na rzecz D. Sp. z o.o." w K. nieruchomości, oznaczonej aktualnie jako działki nr [...] i [...]", oraz podnosząc jednocześnie konieczność "zbadania czy możliwe jest przywrócenie stanu, w którym Gmina Miasto K. na powrót włada nieruchomością (...)". Nie wskazano przy tym, na czym owo "przywrócenie" winno polegać, tym bardziej zaś, jakie czynności w ramach postępowania wyjaśniającego winien podjąć organ I instancji, ograniczając się do opinii o potrzebie "zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. (...) do czasu zakończenia takich działań".
W żadnej mierze zaś, ogólnie przywołana potrzeba "zbadania możliwości przywrócenia stanu władania nieruchomością przez Gminę Miasto K." nie może stanowić uzasadnienia dla uchylenia się przez organ odwoławczy od merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Prawidłowa ocena prawna ustalonego stanu faktycznego czy ewentualnie uzupełnienie zgromadzonego materiału dowodowego w niezbędnym zakresie należały bowiem do obowiązków organu odwoławczego. Natomiast odmienna ocena zgromadzonego materiału dowodowego czy też polemika ze stanowiskiem wyrażonym przez organ I instancji, nie może stanowić podstawy dla rozstrzygnięcia o charakterze kasacyjnym. Istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, a nie tylko na kontroli zasadności podjętego rozstrzygnięcia i ewentualnie zarzutów podniesionych w odwołaniu. Organ odwoławczy zobligowany jest rozpoznać sprawę ponownie i tylko w ściśle określonych w przepisie art. 138 § 2 k.p.a. sytuacjach, może przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Przyczyny, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej tym przepisem, winny przy tym znaleźć jednoznaczny wyraz w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 1 i 3 k.p.a.). Powodów tych nie można doszukać się natomiast w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zaś obszerne cytowanie uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29.sierpnia 2006r., sygn.akt I OSK 879/2005, niepubl .w zbirze urzędowym, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 26491) nie może skutecznie zastąpić analizy zgromadzonego materiału dowodowego oraz związanej z tym potrzeby wykazania braków w postępowaniu wyjaśniającym, przeprowadzonym przez organ I instancji. Okoliczności przytoczone dla umotywowania rozstrzygnięcia, zaprzeczają natomiast konkluzji o konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Zawieszenie postępowania oraz "zbadanie czy możliwe jest przywrócenie stanu, w którym Gmina Miasto K. na powrót włada nieruchomością" (jakkolwiek frazę tę rozumieć należy) nie jest wszakże wykluczone w postępowaniu przed organem odwoławczym .
Niezależnie od powyższego, podnieść należy, iż decyzja organu I instancji została przez odwołujących zaskarżona jedynie w części. Uchylnie decyzji Starosty K. z dnia [...] w całości oznacza zatem orzekanie co do przedmiotu, który nie był objęty zaskarżeniem (pkt 1 i 2 decyzji organu I instancji). O ile bowiem podzielić należy stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż nie jest możliwe częściowe utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, częściowe zaś jej uchylenie do ponownego rozpatrzenia, o tyle prawidłowa wykładnia art. 138 § 2 k.p.a. prowadzi do konkluzji, iż uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia odnosi się do decyzji zaskarżonej. W pierwszym rzędzie zatem, określić należy w sposób prawidłowy przedmiot zaskarżenia (w tym wypadku jedynie jedno z rozstrzygnięć decyzji organu I instancji) i w tym kontekście odczytywać regulacje, określone w art. 138 k.p.a.
Jak wynika ponadto z nadesłanych do kontroli sądowej akt administracyjnych, stroną postępowania przed organem I instancji był Z. E. P. S.A. z siedzibą w P. Podmiot ten został zaś wyłączony od udziału w postępowaniu przed organem odwoławczym z przyczyn niewskazanych w uzasadnieniu skarżonej decyzji.
Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Z uwagi na kasacyjny charakter zaskarżonej decyzji i związany z tym zakres sądowej kontroli rozstrzygnięcia, przedwczesnym byłoby natomiast odnoszenie się do wywodów skargi, dotyczących prawidłowości dokonanej przez organ II instancji wykładni przepisów prawa materialnego.
Po myśli art. 200 p.p.s.a. zasądzono zaś na rzecz skarżącej zwrot poniesionych przezeń kosztów postępowania, w kwocie równej uiszczonemu przezeń wpisowi sądowemu (200,00,-zł.), oraz wynagrodzeniu ustanowionego pełnomocnika, będącego radcą prawnym, ustalonemu w oparciu o treść § 14 ust. 2 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1349 ze zm.), na kwotę 240,00,-zł.
A. B.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło