II SA/Łd 57/08

Dnia 18 marca 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant Asystent sędziego Adrian Król, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2008 roku sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa oraz art. 3 ust.4, art. 8 ust.1, art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej, po rozpatrzeniu odwołania M. R. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [..] Organ I instancji decyzją z dnia [..] odmówił przyznania M. R. zasiłku celowego bezzwrotnego na remont mieszkania w miesiącu wrześniu 2007 roku, z uwagi na ograniczone środki finansowe Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Ł W odwołaniu od powyższego orzeczenia skarżący wskazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów remontu swojego mieszkania, bowiem dysponuje skromnymi środkami finansowymi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ administracji wskazał, że wnioskodawca spełnia wymogi formalne określone w art. 8 ust.1 ustawy o pomocy społecznej. Jednak w ocenie organu administracji ustawodawca nie nakłada na organ I instancji obowiązku udzielenia pomocy, bowiem zasiłki celowe przyznawane są w ramach tzw. uznania administracyjnego. Organ odwoławczy wyjaśnił, że z informacji zawierających dane dotyczące realizacji zadań w formie zasiłków celowych w okresie styczeń – wrzesień 2007 r. wynika, że ośrodek pomocy społecznej znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej i nie jest w stanie sprostać oczekiwaniom wszystkich ubiegających się o pomoc. Organ odwoławczy podniósł, że mając na uwadze również ciężką sytuację materialną wnioskodawcy MOPS starał się pomóc skarżącemu przyznając mu w tym samym okresie zasiłek celowy w wysokości 200 zł na pokrycie kosztów zakupu lekarstw oraz kosztów malowania mieszkania. Skarżący wniósł skargę od powyższego rozstrzygnięcia wskazując, że nie otrzymał konkretnego wyjaśnienia przyczyn odmowy przyznania pomocy finansowej. Skarżący podniósł również, że MOPS winien wystąpić o zwiększenie środków finansowych na realizację swoich zadań. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna . Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Postępowanie w sprawie przyznawania świadczeń z pomocy społecznych reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 tej ustawy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Wniosek o przyznanie zasiłku celowego z pomocy społecznej podlega rozpoznaniu w trybie przepisów ustawy o pomocy społecznej oraz - na podstawie stosowanych odpowiednio w oparciu art. 14 tej ustawy - przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). W postępowaniu tym znajdują zatem odpowiednie zastosowanie przepisy art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Z przepisów tych wynika, iż organy administracji prowadzące postępowanie w sprawie o przyznanie zasiłku celowego obowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W rozstrzygnięciu organy powinny wyjaśnić stronie przesłanki, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy oraz wskazać fakty, które uznały za udowodnione, dowody na których się oparły oraz przyczyny, dla których innym dowodom odmówiły wiarygodności i mocy dowodowej. Dokonując kontroli Sąd uznał, że w toku postępowania doszło do naruszenia powołanych wyżej przepisów postępowania w stopniu powodującym konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Uzasadnienie organu I instancji sprowadza się w zasadzie do lakonicznego stwierdzenia, że MOPS nie dysponuje odpowiednimi środkami finansowymi na wypłatę zasiłków celowych dla wszystkich potrzebujących Brak podstawowych chociażby informacji o sytuacji bytowej skarżącego, uzasadnienie nie zawiera żadnych ustaleń co do wielkości środków, jakimi dysponował organ w okresie objętym wnioskiem, zakresu pomocy w tym czasie udzielonej, sposobu rozdziału środków i przyjętych kryteriów, jakie winny spełniać osoby dla uzyskania świadczenia. Organ I instancji nie przeprowadził też żadnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego Również organ II instancji, pomimo obszernych rozważań zawartych w uzasadnieniu, uzupełnienia stanu faktycznego nie wyjaśnił, jakie kryteria zadecydowały o nieprzyznaniu skarżącemu zasiłku. Szczupłość środków finansowych przeznaczanych na pomoc społeczną jest faktem notoryjnie znanym. Nie zwalnia to jednak organów z obowiązku dokonania wyczerpujących ustaleń. Nie jest również wystarczające, jak to miało miejsce w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, poprzestanie na przytoczeniu przepisów ustawy o pomocy społecznej bez odwołania się do szczegółowej analizy przesłanek uzasadniających nieprzyznanie wnioskowanej pomocy. Powołanie się zatem na skromność środków finansowych oraz wymienienie tylko komu i na jaki cel środki te są w pierwszej kolejności przyznawane, nie wyczerpuje wymogów jakim odpowiadać powinno uzasadnienie. Wskazane przez organ odwoławczy zestawienie wydatków Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej jest ogólne. Dotyczy dość długiego okresu styczeń – wrzesień 2007r. i nie wskazuje przyczyn, dla których właśnie skarżącemu odmówiono pomocy finansowej na pokrycie kosztów remontu, pomimo spełnienia przez niego wymogów formalnych określonych w ustawie o pomocy społecznej. Motywując odmowę przyznania pomocy organ zatem winien podać wysokość kwoty jaką dysponował w miesiącu wrześniu 2007r. na udzielenie tego rodzaju pomocy, ze wskazaniem jaka kwota została rozdysponowana i na jakiego rodzaju potrzeby, jaka była sytuacja osób, które pomoc otrzymały a także w jakiej wysokości był przyznawany przeciętnie zasiłek celowy w tym miesiącu. Organ winien przekonać swym uzasadnieniem osobę, której świadczenia nie przyznał, że decyzja ta, pomimo, iż niekorzystna, jest sprawiedliwa i zgodna z prawem Szczegółowe motywy rozstrzygnięcia winny przekonywać do jego obiektywnej słuszności. Uzasadnienia obydwu decyzji wydanych w sprawie niniejszej tym wymogom nie odpowiadają. Trafnie podniósł organ odwoławczy, że decyzja wydana na podstawie art. 39 ust.1 i 2 ustawy o pomocy społecznej ma charakter uznaniowy. Oznacza to jednak, że na organach administracji rozpoznających sprawę o zasiłek celowy ciąży obowiązek szczególnej dbałości o ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz dokładne wyjaśnienie stronie przyczyn, które legły u podstaw rozstrzygnięcia. Uzasadnienie powinno umożliwić kontrolę prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję w ramach tzw. uznania administracyjnego. Brak wyczerpujących ustaleń faktycznych uniemożliwia bowiem ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego. Odnosząc się do argumentu skarżącego dotyczącego konieczności zwrócenia się przez organy administracji o zwiększenie środków finansowych przeznaczonych na pomoc społeczną, Sąd stwierdza, że kwestia ta wykracza poza zakres przedmiotowego postępowania, które ograniczone jest do kontroli zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Reasumując, Sąd orzekł jak wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a., z uwagi na naruszenie art. 11, 77 §1, 80 i 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy, w szczególności organ I instancji winien dokonać szczegółowych ustaleń wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia, zgodnie z wytycznymi zawartymi we wcześniejszej części uzasadnienia. P.H.