II SA/Łd 57/17

Dnia 26 kwietnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Protokolant st. asystent sędziego Agnieszka Gortych-Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2017 roku sprawy ze skargi A. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy świadczenia rodzicielskiego uchyla zaskarżoną decyzję. a.bł. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza R. z dnia [...] nr [...] odmawiającą przyznania świadczenia rodzicielskiego na dziecko. Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] nr [...] Burmistrz R. odmówił przyznania A. N. świadczenia rodzicielskiego na syna – P. N., urodzonego dnia 18 września 2016r., wskazując że wnioskodawczyni nie spełniła warunków przyznania świadczenia, ponieważ na mocy decyzji z dnia [...] września 2014r. nr [...] ma przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad córką W. N. na okres od dnia 1 lipca 2014r. do dnia 31 marca 2023r. Organ I instancji podkreślił, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego i świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez stronę, a A. N. nie złożyła rezygnacji ze świadczenia pielęgnacyjnego. W terminie prawem przewidzianym A. N. złożyła odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., podnosząc że świadczenie pielęgnacyjne udzielone w związku z chorobą córki, nie ma związku ze świadczeniem rodzicielskim wnioskowanym na nowo narodzonego P. N. Powołaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpoznaniu odwołania A. N., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza R. z dnia [...] nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ, powołując przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2016r. poz. 1518), dalej powoływanej również jako "u.ś.r.", określające warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń, wyjaśnił, że w sytuacji gdy jednej uprawnionej osobie przysługiwałoby zarówno prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, jak i prawo do świadczenia rodzicielskiego, to wówczas przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez uprawnionego. Wybór jednego ze świadczeń powinien się dokonać poprzez złożenie oświadczenia woli w tym przedmiocie. Natomiast w sytuacji gdy uprawniona osoba pobiera już inne świadczenie rodzinne wskazane w art. 27 ust. 5 u.ś.r. – oświadczenie to mogłoby polegać na rezygnacji z pobieranego dotąd świadczenia na rzecz nowo nabytego uprawnienia do innego świadczenia. W dalszej kolejności Kolegium wskazało, że A. N. pobiera świadczenie pielęgnacyjne od lipca 2014r. na podstawie decyzji z dnia [...] września 2014r. nr [...] na córkę W. N. na okres od 1 dnia lipca 2014r. do dnia 31 marca 2023r. w związku z tym, że zrezygnowała z pracy zarobkowej na rzecz opieki nad córką. W okresie pobierania tego świadczenia strona wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego na nowo narodzonego syna P. Zdaniem organu z uwagi na fakt, że A. N. przysługiwało prawo do świadczenia rodzicielskiego na nowo narodzonego syna, a jednocześnie pobierała ona już świadczenie pielęgnacyjne na córkę W., to powinna była dokonać wyboru jednego z tych świadczeń. Strona powinna zatem złożyć w organie I instancji oświadczenie woli o wyborze świadczenia rodzicielskiego na P. N. lub rezygnacji ze świadczenia pielęgnacyjnego na córkę W. W ocenie Kolegium skoro strona tego nie uczyniła, to należało przyjąć, że nie rezygnuje ze świadczenia pielęgnacyjnego na córkę W. i orzec o odmowie przyznania jej świadczenia rodzicielskiego na syna P. z powodu niespełnionego warunku przyznania świadczenia. Kolegium jednocześnie zaznaczyło, że w przepisie art. 27 ust. 5 u.ś.r. wymieniono świadczenia, których ze sobą nie można łączyć, w tym m.in. świadczenie pielęgnacyjne, które zostało już wcześniej stronie przyznane, jak i świadczenie rodzicielskie, o które zabiegała. Zatem – w ocenie organu – żądanie przyznania kolejnego świadczenia zbiegającego się już z przyznanym świadczeniem – w świetle powyższego przepisu – jest niezasadne. Ponadto organ odwoławczy zwrócił uwagę na fakt, że wykładnia art. 17 ust. 1 pkt 1 oraz art. 17c ust. 1 pkt 1 u.ś.r., które stanowią, że świadczenie pielęgnacyjne oraz świadczenie rodzicielskie "przysługuje matce albo ojcu", prowadzi do wniosku, że w obu przypadkach osobą uprawnioną do świadczeń jest strona, a nie jej dzieci. Podsumowując Kolegium stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo uznał w zaskarżonej decyzji, że nie został spełniony warunek do przyznania świadczenia rodzicielskiego, co przesądziło o konieczności odmowy przyznania świadczenia rodzicielskiego na syna P. N. Jednocześnie organ dodał, że nie kwestionuje problemów zdrowotnych dzieci A. N., ani ponoszonych przez rodzinę kosztów ich leczenia, jednakże organ I instancji nie naruszył obowiązujących przepisów prawa, a tym samym nie ma podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] wniosła A. N. W motywach skargi jej autorka wskazała, że pobiera świadczenie pielęgnacyjne i zasiłek pielęgnacyjny na córkę W. N. urodzoną dnia 28 marca 2007r. i podniosła, że art. 17c ust. 9 pkt 4 ustawy z dnia 24 lipca 2015r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw stanowi swoiste lex specialis względem art. 27 ust. 5 u.ś.r. W ocenie skarżącej ze wskazanych przepisów wynika, że równoległe pobieranie świadczenia rodzicielskiego i świadczenia pielęgnacyjnego na to samo dziecko jest niemożliwe, a strona może dokonać wyboru, z którego świadczenia chce skorzystać. W sytuacji, w której świadczenie pielęgnacyjne pobierane jest na inne dziecko, art. 27 ust. 5 u.ś.r. nie znajduje zastosowania. Zdaniem A. N. przysługują jej odrębne uprawnienia do świadczeń w stosunku do obojga dzieci – W. i P. Z powyżej wskazanych względów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i pozytywne ustosunkowanie się do jej wniosku o przyznanie świadczenia rodzicielskiego na syna P., który został złożony w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w R. dnia 30 września 2016r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016r. poz. 1066 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r. poz. 718 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego określających prawa i obowiązki stron oraz przepisów postępowania regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. utrzymująca w mocy decyzję o odmowie przyznania świadczenia rodzicielskiego, wydaną w oparciu o art. 17c i art. 27 ust. 5 u.ś.r. Organy administracji odmówiły skarżącej przyznania świadczenia rodzicielskiego na syna P., wskazując, że pobiera już świadczenie pielęgnacyjne na córkę W. i nie złożyła oświadczenia woli o rezygnacji ze świadczenia pielęgnacyjnego. Zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest kwestia, czy w sprawie doszło do zbiegu uprawnień do świadczeń, tj. świadczenia rodzicielskiego i świadczenia pielęgnacyjnego w rozumieniu art. 27 ust. 5 pkt 1 i 2 u.ś.r., a tym samym zaistnienia negatywnej przesłanki wyłączającej możliwość przyznania świadczenia rodzicielskiego na dziecko. Przypomnieć należy, że stosownie do art. 17c ust. 1 pkt 1 u.ś.r. świadczenie rodzicielskie przysługuje m.in. matce albo ojcu dziecka, z uwzględnieniem ust. 2 wymieniającego enumeratywnie przypadki, w których świadczenie rodzicielskie przysługuje ojcu. W art. 17c ust.3 u.ś.r. określono, że świadczenie rodzicielskie przysługuje przez okres 52 tygodni – w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie, przysposobienia jednego dziecka lub objęcia opieką jednego dziecka. Zgodnie zaś z art. 17c ust. 4 pkt 1 i ust. 5 u.ś.r. w przypadku matki lub ojca dziecka świadczenie rodzicielskie przysługuje od dnia porodu w wysokości 1000zł miesięcznie. Z kolei, jak stanowi art. 17c ust. 8 u.ś.r., osobie uprawnionej do świadczenia rodzicielskiego przysługuje w tym samym czasie jedno świadczenie rodzicielskie bez względu na liczbę wychowywanych dzieci; jedno świadczenie rodzicielskie w związku z wychowywaniem tego samego dziecka. W art. 17c ust. 9 u.ś.r. ustawodawca wskazał natomiast zamknięty katalog negatywnych przesłanek, których zaistnienie wyklucza przyznanie świadczenia rodzicielskiego. Świadczenie rodzicielskie nie przysługuje, jeżeli co najmniej jeden z rodziców dziecka lub osoba, o której mowa w ust. 1 pkt 2 lub 3, otrzymują zasiłek macierzyński lub uposażenie za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, okres urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego lub okres urlopu rodzicielskiego (pkt 1); dziecko zostało umieszczone w pieczy zastępczej – w przypadku osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 4 (pkt 2); osoba ubiegająca się o świadczenie rodzicielskie lub osoba pobierająca świadczenie rodzicielskie nie sprawuje lub zaprzestała sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, w tym w związku z zatrudnieniem lub wykonywaniem innej pracy zarobkowej, które uniemożliwiają sprawowanie tej opieki (pkt 3); jeżeli w związku z wychowywaniem tego samego dziecka lub w związku z opieką nad tym samym dzieckiem jest już ustalone prawo do świadczenia rodzicielskiego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (pkt 4); osobom, o których mowa w ust. 1, przysługuje za granicą świadczenie o podobnym charakterze do świadczenia rodzicielskiego, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej (pkt 5). Jednocześnie, zgodnie z art. 27 ust. 5 u.ś.r. w przypadku zbiegu uprawnień do świadczeń świadczenia rodzicielskiego lub świadczenia pielęgnacyjnego, lub specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów –przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. Odnosząc powyższe do stanu faktycznego niniejszej sprawy stwierdzić należy, że zarówno art. 17c ust. 9 u.ś.r., jak i art. 27 ust. 5 u.ś.r. nie znajdują zastosowania. W okolicznościach sprawy skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia rodzicielskiego na nowo narodzonego syna P., natomiast świadczenie pielęgnacyjne zostało jej przyznane z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad córką W. Zatem wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia rodzicielskiego nie dotyczy tego samego dziecka, w związku z opieką nad którym skarżąca ma przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższe oznacza, że w realiach sprawy nie mamy do czynienia z sytuacją wychowywania tego samego dziecka i opieki nad tym samym dzieckiem, czego wymaga art. 17c ust. 9 pkt 4 u.ś.r. Ponadto należy stwierdzić, że w sprawie nie występuje żadna inna negatywna przesłanka przyznania świadczenia, o której mowa w art. 17c ust. 9 u.ś.r. Podstawy uniemożliwiającej przyznanie świadczenia rodzicielskiego nie można również upatrywać w innych przepisach u.ś.r., w tym w art. 27 ust. 5 u.ś.r., na który powołały się organy orzekające. Określony w tym przepisie zbieg uprawnień do świadczeń znajduje zastosowanie tylko w sytuacji, gdy mamy do czynienia ze zbiegiem uprawnień w sensie podmiotowym zarówno co do osoby sprawującej opiekę lub wychowanie, jak i osoby wymagającej opieki. Tym samym przepis ten nie ma zastosowania do sytuacji zbiegu uprawnień do świadczeń wymienionych w tymże przepisie z tytułu wychowania lub opieki nad różnymi dziećmi przez tę samą osobę. Regulacja ta stanowi bowiem o zbiegu uprawnień, które nie można rozpatrywać w oderwaniu od przesłanek uprawnień do poszczególnych wymienionych w nim świadczeń. W przypadku świadczenia rodzicielskiego i świadczenia pielęgnacyjnego należy uwzględnić, że uprawnienia te są przyznawane w związku ze sprawowaniem opieki nad konkretnym podmiotem (vide: wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 23 sierpnia 2016r. sygn. akt IV SA/Wr 158/16; wyrok WSA w Lublinie z dnia 20 grudnia 2016r. sygn. akt II SA/Lu 842/16; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 13 lipca 2016r. sygn. akt II SA/Bd 617/16, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem w niniejszej sprawie uznać należy, że nie mamy do czynienia z przypadkiem zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i rodzicielskiego z tytułu opieki nad dzieckiem, jak błędnie przyjęły organy w wydanych w sprawie decyzjach. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a P.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji, uznając to za wystarczające do końcowego załatwienia sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy podejmie stosowne rozstrzygnięcie, uwzględniając wskazaną w niniejszym wyroku wykładnię przepisów u.ś.r. (art. 153 P.p.s.a.) ds