II SA/Łd 57/25

Dnia 22 maja 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Czerw (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski Asesor WSA Tomasz Porczyński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 maja 2025 roku sprawy ze skargi A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 4 grudnia 2024 roku znak KO.4111.223.2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. dc Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi decyzją z 4 grudnia 2024 r., znak: KO.4111.223.2024, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach (dalej także: Kolegium, organ II instancji, organ odwoławczy) po rozpatrzeniu odwołania A.L. (dalej także: wnioskodawczyni, wnioskująca, skarżąca) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572) (dalej: k.p.a.), art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 323 ze zm.) (dalej: u.ś.r.) w zw. z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429) (dalej jako: u.ś.w.) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Kutno z 3 października 2024 r., znak: MOPS.RA.5102.005609.2024, o odmowie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na syna J. L. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że 29 sierpnia 2024 r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. w związku z opieką nad synem. Do wniosku dołączyła: oświadczenie, dokumentację z Wielkiej Brytanii przetłumaczoną przez tłumacza przysięgłego języka angielskiego, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności syna, historię zdrowia i choroby, opinię psychologiczną, zaświadczenia lekarskie, orzeczenie w sprawie zdolności do czynnej służby wojskowej, pismo do Dyrektora MOPS w Kutnie, własne zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w Kutnie, decyzję przyznającą oraz zmieniającą prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Syn skarżącej legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z [...] czerwca 2024 r., nr [...], zaliczającym do znacznego stopnia niepełnosprawności na czas określony do 30 czerwca 2028 r. Z wywiadu środowiskowego oraz złożonych oświadczeń wynika, że skarżąca mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem oraz mężem. Syn jest osobą autystyczną, posiada trudności w komunikacji oraz interakcji społecznych, nie korzysta i nie korzystał z pomocy w formie usług opiekuńczych oraz innych form pomocy. Wymaga ciągłej opieki i kontroli od urodzenia. Wymiar godzinowy sprawowanej opieki nie jest codziennie taki sam i wygląda następująco: rano od godziny 7:00 do 8:00 kontrola i pomoc w przygotowaniu śniadania, higiena, wyjście na spacer, pranie, sprzątanie; w godzinach 12:00 do 14:00 przygotowanie obiad, zakupy, podanie posiłku, wspólne rozmowy; w godzinach 15:00 do 17:00 wspólne wyjście poza dom; w godzinach 18:00 do 20:00 przygotowanie kolacji oraz higiena wieczorna. W większości czynności dnia codziennego syn nie jest osobą samodzielną, zwykle wymaga kontroli i opieki. Wizyty lekarskie u specjalisty psychiatry odbywają się raz na pół roku, natomiast u lekarza rodzinnego na terenie miasta Kutna w zależności od potrzeby. Mąż skarżącej jest jedyną osoba zobowiązaną do alimentacji. Choruje na cukrzycę, nie jest aktywny zawodowo, pobiera emeryturę z ZUS. Skarżąca jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną od 31 stycznia 2024 r. w Powiatowym Urzędzie Pracy w Kutnie jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. W okresie od 1 marca 2010 r. do 31 sierpnia 2016 r. miała ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem, natomiast do 25 marca 2024 r. otrzymywała zasiłek opiekuńczy w Wielkiej Brytanii. Syn również otrzymywał z Wielkiej Brytanii zasiłek z Funduszu Pracy dla osób niezdolnych do pracy. Przywołaną na wstępie decyzją organ I instancji odmówił skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na fakt, że syn ma ukończone 18 lat, a więc nie jest spełniona przesłanka zawarta w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Ponadto prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie może być ustalone na podstawie przepisów u.ś.r. obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., ponieważ nie zostało przyznane świadczenie pielęgnacyjne co najmniej do 31 grudnia 2023 r. Skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji nie zgadzając się z jej treścią i wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. W uzasadnieniu opisała stan zdrowia syna i sytuację życiową rodziny. Kolegium po rozpoznaniu powyższego odwołania utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ II instancji po przywołaniu treści art. 17 u.ś.r. po nowelizacji wskazał, że z przedłożonych dokumentów wynika, że 29 sierpnia 2024 r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na formularzu na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. w związku z opieką nad synem, który legitymuje się orzeczeniem o zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnosprawności. Z treści orzeczenia wynika, że niepełnosprawność istnieje od urodzenia, zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 16 lutego 2024 r. Następnie organ wskazał na treść art. 63 ust. 1, ust. 2, ust. 3 u.ś.w. i wyjaśnił, że możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na tzw. starych zasadach dotyczy zatem osób, którym uprzednio przyznano to świadczenie. Z kolei osobie, która w okresie do 31 grudnia 2023 r. nie nabyła prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie można przyznać kolejnego świadczenia z zachowaniem dotychczasowych ("starych") przepisów. Tylko osoby, które już otrzymywały ww. świadczenie na tzw. starych zasadach, mogą po 1 stycznia 2024 r. uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na tzw. starych zasadach. Skarżąca nie miała przyznanego do 31 grudnia 2023 r. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem na podstawie u.ś.r., natomiast osoby, składające taki wniosek po raz pierwszy po 1 stycznia 2024 r. mogą uzyskać prawo do ww. świadczenia, ale wyłącznie na tzw. nowych zasadach, tj. po spełnieniu określonych przesłanek. Ustawodawca w obecnym stanie prawnym, tj. od dnia 1 stycznia 2024 r. przewidział, że o świadczenie pielęgnacyjne mogą ubiegać się osoby w nim wymienione z tytułu opieki jedynie nad osobą niepełnosprawną, która nie ukończyła 18 roku życia. Uwzględniając stan faktyczny i prawny sprawy, nie jest możliwe przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem ani na tzw. starych zasadach ani na nowych zasadach. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A.L. zaskarżyła w całości decyzję organu II instancji nie zgadzając się z jej treścią i wnosząc o ponowne rozpatrzenie jej sprawy. W uzasadnieniu skargi wyjaśniła, że w latach 2010-2016 otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne na syna. Po stwierdzeniu u niego spektrum autyzmu z upośledzeniem umysłowym w 2016 r. wyjechała z rodziną do Wielkiej Brytanii celem poprawienia warunków bytowych. Syn został tam uznany za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji, a skarżąca stała się jego opiekunem, nie pracowała pobierała zasiłki. W [...] 2024 r. skarżąca postanowiła wrócić wraz z rodziną na stałe do Polski i w [...] 2024 r. złożyła wniosek do PCPR w Kutnie. [...] lipca 2024 r. syn odebrał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności w którym stwierdzono ciągłość choroby od urodzenia. Skarżąca wyjaśniła, że nie była świadoma zmiany przepisów u.ś.r. Wskazała, że jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna i ze względu na stan zdrowia syna nie może podjąć żadnej pracy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określony jest przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) (dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 119 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: 1) decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania; 2) strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy; 3) przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania; 5) decyzja została wydana w postępowaniu uproszczonym, o którym mowa w dziale II w rozdziale 14 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. W związku z tym, że organ II instancji w odpowiedzi na skargę wniósł o skierowanie przedmiotowej sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a skarżąca nie sprzeciwiła się temu wnioskowi i nie zażądała przeprowadzenia rozprawy, niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z 4 grudnia 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Kutno z 3 października 2024 r., odmawiającą skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego w celu sprawowania opieki nad synem. Na wstępie dalszej części rozważań należy podkreślić, iż od dnia 1 stycznia 2024 r. nastąpiła znacząca zmiana przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, dokonana na mocy art. 43 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429) (dalej: ustawa o świadczeniu wspierającym) – uchylono m.in. art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, zmianie uległa treść art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Obecnie nie jest również możliwe uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia, bądź innej pracy zarobkowej z uwagi na sprawowanie opieki nad pełnoletnią osobą niepełnosprawną, zgodnie bowiem z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2809) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka, 4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego - jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie jednak z art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe czyli przepisy obowiązujące przed 1 stycznia 2024 r. Innymi słowy o tym, który stan prawny znajdzie zastosowanie w konkretnej sprawie decyduje moment powstania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jeżeli prawo to powstało do 31 grudnia 2023 r., to w sprawie znajdzie zastosowanie dotychczasowy stan prawny, a więc przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do tego dnia. Jeżeli zaś prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało po 31 grudnia 2023 r., to znajdzie zastosowanie nowy stan prawny wprowadzony przepisami ustawy o świadczeniu wspierającym. Natomiast, jak stanowi art. 63 ust. 2 ustawy o świadczeniu wspierającym, osoby, którym przed dniem wejścia w życie ustawy o świadczeniu wspierającym (1 stycznia 2024 r.), albo od dnia wejścia w życie tej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem art. 63 ust. 3 i 4 ustawy o świadczeniu wspierającym. Z kolei stosownie do art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym osoby, o których mowa w art. 63 ust. 2 ustawy o świadczeniu wspierającym, zachowują prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., również w przypadku, gdy osobie nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem zachowania prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach określonych w zdaniu pierwszym jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności. Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy podkreślić, w pierwszej kolejności, należy, iż organy obu instancji wydały w niniejszej sprawie decyzje po wejściu w życie ustawy o świadczeniu wspierającym, które nastąpiło w dniu 1 stycznia 2024 r. W ocenie Sądu, skoro wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca złożyła 29 sierpnia 2024 r. to organy prawidłowo przyjęły, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie powstało do 31 grudnia 2023 r., a tym samym przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. nie mogły znaleźć zastosowania. Należy bowiem podkreślić, że decydujące znaczenie dla powstania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ma data złożenia kompletnego wniosku, dlatego bez znaczenia pozostaje to, od kiedy istnieje znaczny stopień niepełnosprawności syna skarżącej. Ponadto w kontrolowanej sprawie nie może być również mowy o ciągłości świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem nie przyznano skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przed dniem wejścia w życie ustawy o świadczeniu wspierającym, czyli na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., które by zostało przyznane co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r., natomiast otrzymywanie takowego świadczenia w latach 2010-2016 nie jest równoznaczne ze spełnieniem przesłanki z art. 63 ust. 2 ustawy o świadczeniu wspierającym. Skutkiem powyższego nie znalazł zastosowania w kontrolowanej sprawie także przepis art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym. Nie budzi wątpliwości Sądu, że w razie ustalenia, że art. 63 ust. 1, 2 i 3 ustawy o świadczeniu wspierającym nie znajdzie zastosowania, organ winien rozpatrzyć wniosek na gruncie przepisów obowiązujących w dniu orzekania, tj. uwzględniając nowe brzmienie art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W tym miejscu należy przypomnieć, że w obecnym stanie prawnym o świadczenie pielęgnacyjne mogą ubiegać się osoby wymienione w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych z tytułu opieki jedynie nad osobą niepełnosprawną, która nie ukończyła 18 roku życia. Syn skarżącej urodził się [...] 2000 r., zatem w dacie złożenia przez skarżącą wniosku ukończył 18 rok życia i bez wątpienia nie został spełniony warunek określony w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych po nowelizacji. W konsekwencji powyższego prawidłowo organy stwierdziły, że obowiązujące przepisy nie dają podstaw do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Stwierdzić zatem należy, że, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza norm prawa materialnego ani procesowego w takim zakresie, który skutkowałby koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone zgodnie z art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 i art. 80 k.p.a., a decyzja i uzasadnienie decyzji odpowiadają wymogom art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Ubocznie zauważyć natomiast można, że obecnie osobie w wieku od ukończenia 18 roku życia przysługuje świadczenie wspierające, które wraz ze zmianą przepisów dotyczących przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zostało wprowadzone do systemu prawnego ustawą o świadczeniu wspierającym od 1 stycznia 2024 r. Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi. dc