II SA/Łd 574/09

Dnia 21 października 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Jolanta Rosińska Sędziowie Sędzia WSA: Joanna Sekunda – Lenczewska (spr.) Sędzia WSA: Sławomir Wojciechowski Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Orzechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2009 roku przy udziale --- sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], znak: [...]. A. T. – P. Decyzją z dnia [...] r. znak [...] Prezydent Miasta Ł. na podstawie art. 104 k.p.a., art. 2 pkt 4 i 5, art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tj. Dz. U. z 2009 r. nr 1, poz. 7), § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. z 2008r. nr 136, poz. 855), art. 3 pkt 1 lit. c i pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.), Zarządzenia Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 9 grudnia 2008 r. nr 270/W/08 w sprawie upoważnienia pracowników Wydziału Świadczeń Socjalnych Urzędu Miasta Łodzi do wydawania decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej odmówił K.B. prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na dziecko J. K., na okres od 1 października 2008 r. Zdaniem organu I instancji miesięczny dochód 1 osobę w rodzinie wnioskodawczyni za rok 2007 wynosił 789,63 zł i przekraczał kwotę 725,00 zł, uprawniającą do pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W odwołaniu od tej decyzji K. B. wniosła o przyznanie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Zdaniem strony, jej dochód uzyskany w 2007 roku wyniósł 14850,96 zł, co w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie dawało miesięczny dochód w wysokości 618,79 zł. Dowodem na powyższe okoliczności są załączone do wniosku z dnia 20 sierpnia 2008 r. zaświadczenie z Urzędu Skarbowego o dochodzie uzyskanym za rok 2007, oświadczenie strony, że od stycznia 2007 r. do października 2007 r. nie otrzymała żadnych świadczeń pieniężnych ani materialnych na rzecz dziecka J.K. od jego ojca M.K., zaświadczenie komornika sądowego o bezskuteczności egzekucji. Według odwołującej się, organ I instancji powinien wnikliwie przeanalizować załączoną dokumentację, a zwłaszcza kopię wniosku egzekucyjnego złożonego w dniu 8 listopada 2007 r. do kancelarii Komornika Sądowego Rewiru VIII, w którym strona domaga się wszczęcia egzekucji przeciwko dłużnikowi M.K. w celu wyegzekwowania zaległych (od 10 lipca 2006 r. do 10 października 2007 r.) i bieżących zobowiązań tytułem alimentów na rzecz syna J.K. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art.1 ust.1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2001 r. nr 79. poz. 856 ze zm.), art. 9 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2008 r. nr 1, poz. 7) w zw. z art. 3 pkt. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. z 2008 r nr 136, poz. 855) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu I instancji jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. Jak wynika z akt sprawy, na mocy ugody zawartej w dniu 13 stycznia 2006 r. przed Sądem Rejonowym dla Ł. w Ł. Wydział VI Rodzinny i Nieletnich sygn. akt VI RC-758/05 M. K. zobowiązał się płacić tytułem alimentów na rzecz syna J.K. kwotę po 410 zł miesięcznie, płatną do rąk matki dziecka K. B. poczynając od dnia 10 grudnia 2005 r. Na wniosek wierzycielki - K.B. postanowieniem z dnia 1 czerwca 2006 r. postępowanie egzekucyjne zostało umorzone. Wniosek o ponowną egzekucję alimentów został złożony przez stronę dopiero pismem z dnia 8 listopada 2007 r. Na tej podstawie Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Ł. od dnia 22 listopada 2007 r. rozpoczął egzekucję na rzecz uprawnionego do alimentów J.K. Zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych pochodzi z dnia 29 sierpnia 2008 r. Z uwagi więc na to, że od 1 czerwca 2006 r. do 21 listopada 2007 r. nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne na rzecz wierzycielki i brak jest zaświadczenia organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne o całkowitej bezskuteczności egzekucji alimentów, zasadnym było doliczenie do dochodu wnioskodawczyni za 2007 r. kwoty 4.100 zł, czyli dochodu z tytułu alimentów za okres od stycznia do października 2007 r. W tym stanie rzeczy, organ I instancji prawidłowo ocenił, że dochód rodziny K.B. w 2007 r. wynosił 18.950,96 zł, co na 1 osobę w rodzinie dało kwotę 789,63 zł miesięcznie i odmówił prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, K. B. wniosła o uchylenie decyzji Kolegium. Jej zdaniem, jedynym dowodem o bezskuteczności egzekucji w spornym okresie jest jej oświadczenie, które powinno być wystarczające dla oceny, czy w tym okresie otrzymywała alimenty. Podsumowując wskazała, że doliczenie kwoty 4100 zł do jej dochodu jest bezpodstawne i narusza prawo. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przystępując do rozważań wyjaśnić należy, że w myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153, poz. 1269 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych przy czym, zgodnie z § 2 tego artykułu kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Analogiczne unormowanie zawarte zostało w przepisie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) zwanej dalej p.p.s.a. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.); naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego ( lit. b ); albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( lit. c ). Sąd, badając zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. orzekającego o odmowie K.B. prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na dziecko - J.K. na okres od 1 października 2008 r. stwierdził, iż obie decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. Podstawę materialno prawną kwestionowanej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2009 r. nr 1, poz. 7 ze zm.) a w szczególności art. 9 ust. 1 i 2 tej ustawy w związku z 3 pkt. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.) i § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. z 2008 r. nr 136, poz. 855). W oparciu o wskazane przepisy organy uznały, iż dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę przekracza kryterium ustawowe, co uzasadnia odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia. Kwestią sporną w przedmiotowej sprawie jest doliczenie przez organy do dochodu rodziny skarżącej za 2007 r. kwoty 4 100 zł z tytułu alimentów za okres od stycznia do października 2007 r. wobec ustalenia, że od 1 czerwca 2006 r. do 21 listopada 2007 r. nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne na rzecz wierzycielki i brak jest zaświadczenia organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne o całkowitej bezskuteczności egzekucji alimentów. Przystępując do analizy przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w pierwszej kolejności wskazać należy na przywołany przez organ art. 9 ust. 1 i 2 tej ustawy stanowiący, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności – bezterminowo a świadczenia te przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Stosownie do art. 2 pkt 11 wskazanej ustawy "osoba uprawniona" oznacza osobę uprawnioną do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. Natomiast "bezskuteczność egzekucji" w myśl art. 2 pkt 2 tej ustawy oznacza egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych. Niespornym jest, że ugodą zawartą w dniu 13 stycznia 2006 r. przed Sądem Rejonowym dla Ł. w Ł. w sprawie sygn. akt VI RC-758/05 M.K. zobowiązał się płacić tytułem alimentów na rzecz syna J.K. kwotę po 410 zł miesięcznie, płatną do rąk matki dziecka K. B. poczynając od dnia 10 grudnia 2005 r. Z kolei bezskuteczność egzekucji dokumentuje zaświadczenie komornika z dnia 29 sierpnia 2008 r. Zaświadczenie to wydano według art. 46 a ustawy i § 2 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Definiując pojęcie "dochód rodziny" ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów odwołuje się w art. 2 pkt 5 do oznaczenia dochodu rodziny, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych. Stosownie zaś do art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.) dochód - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: - przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, - deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, - inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym między innymi alimenty na rzecz dzieci. Z kolei art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że dochód rodziny to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W okolicznościach przedmiotowej sprawy badanym okresem jest rok 2007. Niespornie ustalona jest przez organ wysokość dochodów uzyskanych przez K.B. z tytułu przychodów podlegających opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie 14 850 zł. W myśl art. 15 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego. Zakres, treść i forma wniosku zostały uregulowane treścią art. 15 ust. 3 i 4 wskazanej ustawy oraz § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. z 2008r. nr 136, poz. 855). Z treści przywołanych przepisów, a w szczególności art. 15 ust. 4 pkt 2 ustawy i § 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia wynika, że do wniosku (złożonego wedle przewidzianego wzoru) należy dołączyć oświadczenie o dochodzie członków rodziny niepodlegających opodatkowaniu, uzyskanym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy. Jak wynika to z przywołanych wyżej przepisów o świadczeniach rodzinnych, inne dochody niepodlegające opodatkowaniu to między innymi alimenty na rzecz dzieci. Podkreślić należy, że w aktach administracyjnych znajduje się takież oświadczenie K. B., dołączone do wniosku z dnia 20 sierpnia 2008 r., o uzyskaniu zerowych dochodów niepodlegających opodatkowaniu (art. 15 ust. 7 ustawy). Fakt nieuzyskania dochodów z tytułu alimentów w 2007 r. skarżąca podkreślała także konsekwentnie w toku całego postępowania. Niespornym w przedmiotowej sprawie jest to, że postępowanie egzekucyjne zostało umorzone na wniosek wierzycielki postanowieniem z dnia 1 czerwca 2006 r. i ponownie wszczęte 22 listopada 2007 r. wobec żądania wyegzekwowania zarówno zaległych ( od 10 lipca 2006 r.) jak i bieżących alimentów. Jak wynika to z uzasadnienia decyzji, fakt nie prowadzenia postępowania egzekucyjnego został utożsamiony przez organ z brakiem zaświadczenia o całkowitej bezskuteczności egzekucji co skutkowało doliczeniem do dochodu rodziny kwoty 4100 zł z tytułu innych dochodów. W ocenie sądu, wskazana okoliczność nie uprawniała organu do przyjęcia, że skarżąca uzyskała dochód z tytułu alimentów za okres od stycznia do października 2007 r., skoro od 1 czerwca 2006 r. do 21 listopada 2007 r. nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne na rzecz wierzycielki, a tym samym doliczenia do dochodu wnioskodawczyni za 2007 r. kwoty 4.100 zł, czyli dochodu z tytułu alimentów za okres od stycznia do października 2007 r. – to jest z tytułu innych dochodów niepodlegających opodatkowaniu. Wbrew poglądom organu nie uprawnia do takiego działania przywołany w kwestionowanej decyzji § 13 ust. 1 rozporządzenia. Interpretując tenże przepis organy uznały, iż w przedmiotowej sprawie brak jest zaświadczenia organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne o całkowitej bezskuteczności egzekucji alimentów, mimo że takież zaświadczenie stosownie do art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz w brzmieniu i formie zgodnej z § 2 ust. 2 pkt 2 cytowanego rozporządzenia znajduje się w aktach sprawy ( zaświadczenie organu prowadzącego egzekucję z dnia 29 sierpnia 2008 r. ) Jak wynika to z uzasadnienia kwestionowanej i poprzedzającej ją decyzji, organy przyjęły, że § 13 ust. 1 rozporządzenia wskazuje na konieczność legitymowania się zaświadczeniem o prowadzeniu postępowania egzekucyjnego przez cały badany okres, utożsamiając całkowitą bezskuteczność z czasokresem jej trwania. Tymczasem, zdaniem sądu, przepisu § 13 ust. 1 rozporządzenia nie można interpretować sprzecznie i w oderwaniu od innych przywołanych wyżej przepisów prawa a w szczególności definicji pojęcia bezskuteczności egzekucji zawartej w art. 2 pkt 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów a nadto art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. b oraz § 2 ust. 2 pkt 2 powołanego rozporządzenia. Zwrócić należy uwagę, że cytowany § 13 ust. 1 rozporządzenia przewiduje, że do dochodu rodziny stanowiącego podstawę ustalenia prawa do świadczeń wlicza się alimenty w otrzymywanej wysokości, udokumentowanej odpowiednim zaświadczeniem. Zapis ten należy rozumieć w ten sposób, że chodzi tu o rzeczywiście uzyskiwane alimenty w takiej wysokości, w jakiej je uprawniony otrzymuje. Takie rozumienie przepisu zgodne jest z art. 71 ust. 1Konstytucji RP, preambułą i wykładnią celowościową ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Na konieczność uzależnienia prawa do wsparcia wyłącznie od rzeczywistej sytuacji materialnej rodziny wskazywał również Trybunał Konstytucyjny ( por. wyrok z dnia 15 października 2001 r. sygn. akt K 12/01, OTK 2001/7/213). Wskazane uchybienia obligowały sąd do wyeliminowania z obrotu prawnego zarówno zaskarżonego jak i poprzedzającego rozstrzygnięcia. Rozstrzygając ponownie sprawę organ winien przeanalizować zarówno okoliczności sprawy jak i zgromadzone dokumenty w kontekście przesłanek art. 9 ust. 1 i 2 oraz wymogów art. 15 ust. 1 – 7 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, uwzględniając także przywołane wyżej przepisy cytowanego rozporządzenia wykonawczego, mając na uwadze przepis § 7 tegoż rozporządzenia. W tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. B.C.