II SA/Łd 578/14

Dnia 5 grudnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.) Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2014 roku sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego – zasiłku celowego - oddala skargę. LS Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. po rozpatrzeniu odwołania A. D., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] o odmowie przyznania zasiłku celowego na ciepłą kurtkę i buty zimowe, bieliznę, dopłatę do energii elektrycznej, dopłatę do gazu, na wyrobienie zdjęć do dowodu osobistego, na żywność na Święta Bożego Narodzenia. Jak wynika z akt sprawy, organ I instancji ustalił, iż strona przybywa na terenie R. od dnia 15 grudnia 2013 r., posiada zameldowanie na pobyt czasowy w R., ul. A 61, jednak nie może przebywać w tym miejscu, gdyż na posesji znajdują się ruiny domu. Zameldowany jest na pobyt stały w K., gdzie posiada mieszkanie zakładowe i gdzie ubiega się o przydział innego mieszkania przystosowanego do potrzeb osoby niepełnosprawnej. Obecnie przebywa w R. u Państwa P., zajmuje jeden pokój z kuchnią i łazienką w odrębnym budynku. Pomieszczenia są wyposażone w niezbędne sprzęty, warunki mieszkaniowe są dobre. Strona nie ponosi kosztów wynajmu, a zobowiązana jest jedynie do pokrycia opłat za energię elektryczną, wodę i opał, który zużywa. Dotychczas nie dokonała żadnych wpłat, zaś opał zapewnili mu Państwo P.. Zgodnie zaś z art. 101 ust. 3 ustawy w szczególnie uzasadnionych przypadkach w sprawach niecierpiących zwłoki właściwą jest gmina miejsca pobytu tj. R., stąd tutejszy organ uczynił przedmiotem swej analizy wnioski strony o przyznanie zasiłku celowego na węgiel, ciepłą kurtkę i buty zimowe, bieliznę i leki, dopłatę do energii elektrycznej, dopłatę do gazu, na wyrobienie zdjęć do dowodu osobistego, na żywność na Święta Bożego Narodzenia oraz usługi opiekuńcze i posiłki. Organ ustalił także, iż przyczynami trudnej sytuacji życiowej strony są niepełnosprawność, długotrwała ciężka choroba, bezradność w prowadzeniu gospodarstwa odmowego. Nadto, iż dochód strony wynosi 1588,27zł i przekracza kryterium ustawowe określone w art. 8 ustawy na kwotę 542zł, zatem nie spełnia kryterium dochodowego będącego warunkiem przyznania pomocy w oparciu o art. 39 ustawy. Organ podkreślił, że rozstrzygając o powyższym organ miał na uwadze, iż pomoc społeczna nie może służyć pełnemu zaspokojeniu potrzeb strony, a rodzaj, forma i rozmiar świadczenia są odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. A dodatkowo, jak wynika z akt sprawy, strona nie została pozostawiona bez pomocy, gdyż przyznany jej został specjalny zasiłek celowy na zakup opału oraz specjalny zasiłek celowy na pokrycie części kosztów zakupu leków. W terminie prawem przewidzianym A. D. złożył odwołanie zwracając uwagę na swoją szczególnie trudną sytuację życiową i zdrowotną, na konieczność codziennej rehabilitacji i trudności wynikające z faktu, iż jest osobą niewidomą. Zaznaczył, iż renta miesięczna wynosi 912,35zł a na same leki wydaje co miesiąc około 1786,80zł. Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium ustaliło, w oparciu o materiał zebrany i przygotowany przez organ I instancji, iż strona przybywa na terenie R. od dnia 15 grudnia 2013 r., posiada zameldowanie na pobyt czasowy w R. ul. A 61, jednak nie może przebywać w tym miejscu, gdyż na posesji znajdują się ruiny domu. Zameldowana jest na pobyt stały w K., gdzie posiada mieszkanie zakładowe i gdzie ubiega się o przydział innego mieszkania przystosowanego do potrzeb osoby niepełnosprawnej. Obecnie przebywa w R. u Państwa P., gdzie zajmuje jeden pokój z kuchnią i łazienką w odrębnym budynku. Źródłem dochodu strony jest renta z tytułu niezdolności do pracy w wysokości 1209,64zł miesięcznie, z której dokonywane są potrącenia komornicze w wysokości 297,29zł z tytułu zadłużenia w opłatach czynszowych za lokal w K.. Nadto posiada gospodarstwo rolne o pow.1,5145ha przeliczeniowego i zgodnie z art. 8 ust. 4 pkt 6 ustawy dochód z gospodarstwa o powierzchni powyżej 1 ha przeliczeniowego wlicza się do dochodu osoby i w przypadku strony wynosi 378,63zł miesięcznie. Łączny dochód strony wynosi zatem 1588,27zł miesięcznie, a kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, wynosi 542zł. W związku z powyższym strona nie spełnia kryterium dochodowego, od którego uwarunkowane jest przyznanie zasiłku celowego stosownie do art. 39 ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A. D. podkreślił, iż jest osobą niewidomą, cierpi na wiele schorzeń, zaś koszt lekarstw przewyższa uzyskiwany dochód. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o oddalenie skargi, odwołując się do argumentacji zawartej w kwestionowanym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.)., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit.a – c p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). W ocenie sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] o odmowie przyznania zasiłku celowego na ciepłą kurtkę i buty zimowe, bieliznę, dopłatę do energii elektrycznej, dopłatę do gazu, na wyrobienie zdjęć do dowodu osobistego, na żywność na Święta Bożego Narodzenia. Zaskarżone rozstrzygnięcie oparte zostało na przepisach ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej i wynikach postępowania dowodowego przeprowadzonego z poszanowaniem zasad proceduralnych wynikających z ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Organ administracji publicznej, mając na uwadze obowiązki wynikające przede wszystkim z art. 7, art. 77, art. 77 § 1 k.p.a., zgromadził materiał dowodowy, w sposób wyczerpujący ustalając stan faktyczny sprawy, w oparciu o który podjął zaskarżoną decyzję, a którą uzasadnił w sposób wynikający z art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie sądu nie budzi wątpliwości przeprowadzona przez organ analiza stanu faktycznego i ustalenie, iż strona skarżąca nie spełnia przesłanek warunkujących przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego, o którą występowała. Nie ma bowiem wątpliwości, iż zasiłek celowy uregulowany przez ustawodawcę w przepisie art. 39 ustawy jest formą pomocy o charakterze fakultatywnym co oznacza, iż organ może, ale nie musi przyznać wnioskodawcy tego rodzaju pomocy. Nadto jest to forma pomocy, której udzielenie jest dodatkowo uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 ustawy, które w przypadku strony skarżącej wynosi 542zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy), a którego przekroczenie czyni niedopuszczalnym rozstrzygnięcie na korzyść strony. Istotne jest, iż ustalenie organu, że dochód strony przekracza kryterium dochodowego, czyni niemożliwym przystąpienie przez organ do badania, czy w danej sprawie wystąpiła ocenna przesłanka w postaci konieczności zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej, takiej jak: pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, a także drobnych remontów i napraw w mieszkaniu. I właśnie z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W niniejszej sprawie, w toku czynności wyjaśniających, organ mając na uwadze przepis art. 8 ust. 3 i ust. 10 ustawy ustalił, iż na dochód skarżącego składa się renta z tytułu niezdolności do pracy w wysokości 1209,64zł miesięcznie, z której dokonywane są potrącenia komornicze w wysokości 297,29zł z tytułu zadłużenia w opłatach czynszowych. Nadto skarżący posiada gospodarstwo rolne o pow.1,5145ha przeliczeniowego i zgodnie z art. 8 ust. 4 pkt 6 ustawy dochód z gospodarstwa o powierzchni powyżej 1 ha przeliczeniowego wlicza się do dochodu osoby i w przypadku strony wynosi 378,63zł miesięcznie. Łączny dochód strony wynosi zatem 1588,27zł miesięcznie, a kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, wynosi 542zl. Wobec powyższego nie sposób nie podzielić stanowiska organu, iż skarżący nie spełnia przesłanek z art. 39 ustawy, co oznacza, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest prawidłowe. Przyznanie zasiłku celowego nie ma bowiem charakteru obligatoryjnego. Nadto kwestionowane rozstrzygnięcie niewątpliwie podjęte zostało z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego i znajduje odzwierciedlenie w materiale dowodowym. Zdaniem sądu na uwzględnienie zasługuje także argumentacja organu wywiedziona po analizie sytuacji rodzinnej, zdrowotnej i majątkowej strony skarżącej w kontekście przesłanek z przepisu art. 41 pkt 1 ustawy. Jak wynika z redakcji przepisu art. 41 ustawy, przyznanie specjalnego zasiłku celowego nie jest uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego. Ustawodawca wskazał natomiast, iż w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy. Na tle użytego sformułowania "szczególnie uzasadnionych przypadków" judykatura wypracowała stanowisko, w pełni podzielane przez tutejszy sąd, iż pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" stanowi sytuację życiową wynikającą z faktu zaistnienia nadzwyczajnych, wyjątkowo negatywnych, niecodziennych, wpływających na sytuację życiową zdarzeń, którym strona nie była w stanie zapobiec dochowując należytej staranności. Ta przesłanka ma miejsce wówczas, gdy sytuacja życiowa osoby lub rodziny, ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, jest nadzwyczaj drastyczna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe, a wynika ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Należą do nich zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości. O możliwości przyznania specjalnego zasiłku celowego nie decyduje dochód strony, a sytuacja życiowa, w której się ona znalazła. Nie można z tej formy pomocy społecznej wyprowadzać wniosku, iż przyznanie takiego zasiłku jest obowiązkiem organu - tak jak czyni się to w odniesieniu do osób spełniających kryteria dochodowe. Szczególne przypadki, o których mowa w przepisie art. 41 pkt 1 ustawy, muszą być wyraziste i odbiegające od sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy przy spełnieniu kryterium dochodowego (wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2014 r., sygn.akt I OSK 179/13; wyrok WSA w Łodzi z dnia 25 marca 2014 r., sygn.akt II SA/Łd 1243/13; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn.akt III SA/Gd 863/13; wyrok WSA w Poznaniu z dna 5 września 2013 r., sygn.akt II SA/po 1099/12 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Uwzględniając taką wykładnię omawianego przepisu art. 41 pkt 1 ustawy, organ prawidłowo podjął się analizy sytuacji strony skarżącej, ale i prawidłowo ocenił, iż sytuacja strony, choć niewątpliwie trudna, to jednak nie spełnia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Jak wynika z akt sprawy, skarżący wystąpił o przyznanie zasiłku celowego na zaspokojenie szeregu potrzeb i mając na uwadze wysokość dochodu strony oraz całokształt sytuacji życiowej, organ podjął decyzję o zaspokojeniu potrzeb niecierpiących zwłoki. W konsekwencji orzekł o przyznaniu specjalnego zasiłku celowego na pokrycie kosztu zakupu opału oraz leków. Udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się bowiem ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Każda sprawa inicjowana indywidualnym wnioskiem o przyznanie pomocy w ramach ustawy o pomocy społecznej jest indywidualnie rozpatrywana, z poszanowaniem obowiązujących przepisów prawa i w konkretnie ustalonym stanie faktycznym. Analiza stanu faktycznego, sytuacji życiowej skarżącego, przeprowadzona dla potrzeb zaskarżonego rozstrzygnięcia uzasadniała zaspokojenie niezbędnych potrzeb skarżącego, w zakresie zakupu opału i leków. Reasumując, rozumiejąc trudną sytuację materialną i zdrowotną skarżącego skład orzekający musi wyraźnie podkreślić, że nie ma ona wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie niniejszej. Przekroczenie kryterium dochodowego czyni niedopuszczalnym orzeczenie o przyznaniu zasiłku celowego, stosownie do art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy. W tych okolicznościach organ prawidłowo ocenił sytuację strony w kontekście art. 41 ustawy. Zaznaczyć przy tym należy, że również przyznanie świadczenia w oparciu o przepis art. 41 pkt 1 ustawy, podobnie jak ma to miejsce w przypadku art. 39 ustawy, pozostawione jest uznaniu administracyjnemu, co oznacza, że organ może, ale nie musi przyznać świadczenia. Nawet bowiem pozytywna dla wnioskodawcy ocena jego sytuacji w kontekście przesłanki art. 41 ustawy, nie rodzi po stronie organu obowiązku pokrycia wszelkich zgłaszanych potrzeb strony. Udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się bowiem ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Mając na uwadze te kryteria, jak również fakt przyznania pomocy stronie w zakresie innych zgłaszanych potrzeb, organ uznał, że nie może uwzględnić żądań strony w zakresie określonym wnioskiem. Przedstawionej argumentacji nie sposób zakwestionować, zważywszy na wyjątkowy charakter rozważanego świadczenia z jednej strony oraz ogólnie znaną dużą liczbę potrzebujących i trudną sytuację finansową organów pomocowych, z drugiej strony. Z uwagi na powyższe, sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się również naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., należało orzec o oddaleniu skargi. LS