II SA/Łd 579/14

Dnia 5 grudnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.) Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2014 roku sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w formie bezpłatnych usług opiekuńczych - oddala skargę. a.bł. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpatrzeniu odwołania A. D., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] o odmowie przyznania pomocy w formie bezpłatnych usług opiekuńczych. Jak wynika z akt sprawy, organ I instancji ustalił, iż strona przybywa na terenie R. od dnia 15 grudnia 2013 r., posiada zameldowanie na pobyt czasowy w R., ul. A 61, jednak nie może przebywać w tym miejscu, gdyż na posesji znajdują się ruiny domu. Zameldowany jest na pobyt stały w K., gdzie posiada mieszkanie zakładowe i ubiega się o przydział innego mieszkania przystosowanego do potrzeb osoby niepełnosprawnej. Obecnie przebywa w R. u Państwa P., zajmuje jeden pokój z kuchnią i łazienką w odrębnym budynku. Pomieszczenia są wyposażone w niezbędne sprzęty, warunki mieszkaniowe są dobre. Strona nie ponosi kosztów wynajmu a zobowiązana jest jedynie do pokrycia opłat za energię elektryczną, wodę i opał, który zużywa. Dotychczas nie dokonała żadnych wpłat, zaś opał zapewnili Państwo P.. Wnioskodawca ma 54 lata, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, posiada orzeczenie z dnia 11 czerwca 2012 r. na stałe. Źródłem dochodu jest renta z tytułu niezdolności do pracy w wysokości 1209,64zł, z której dokonywane są potrącenia komornicze w wysokości 297,29zł z tytułu zadłużenia w opłatach czynszowych za lokal w K.. Nadto posiada gospodarstwo rolne o pow.1,5145ha przeliczeniowego i zgodnie z art. 8 ust. 4 pkt 6 ustawy dochód z gospodarstwa o powierzchni powyżej 1 ha przeliczeniowego wlicza się do dochodu osoby i w przypadku strony wynosi 378,63zł miesięcznie. Organ I instancji ustalił, iż łączny dochód strony wynosi 1588,27zł miesięcznie i przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, które zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy wynosi 542zł. Organ wskazał, iż warunki świadczenia usług opiekuńczych i odpłatności określa na terenie miasta R. uchwała Rady Miejskiej w R. z dnia [...] 2012 r. w sprawie usług opiekuńczych, szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze oraz warunków całkowitego lub częściowego zwolnienia z opłat, jak również trybu ich pobierania, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi (Dz.Urz. Woj. [...] z 2012 r., poz. 2218). Przy czym, zgodnie z § 3 pkt 2 ww uchwały osoby, którym przyznano usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze pokrywają koszty świadczonych usług według stawek określonych w tabeli odpłatności – zał.1 do uchwały. W przypadku strony, zgodnie z tabelą, dochód strony mieści się pomiędzy 250-300% kryterium dochodowego ustalonego stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy, stąd wysokość odpłatności liczona od kosztów usługi za jedną roboczogodzinę wynosi 35% tj. 4,97zł. Niemniej jednak w oświadczeniu z dnia 30 grudnia 2013 r. strona nie wyraziła zgody na ponoszenie odpłatności za usługi opiekuńcze, wyraziła stanowisko, iż jest zainteresowana wyłącznie bezpłatnymi usługami. Organ wskazał, iż dochód strony wynosi 1588,27zł i przekracza kryterium ustawowe 542zł, zatem strona nie spełnia kryterium dochodowego będącego warunkiem przyznania bezpłatnej pomocy w formie usług opiekuńczych. W terminie prawem przewidzianym A. D. złożył odwołanie zwracając uwagę na swoją szczególnie trudną sytuację życiową i zdrowotną, na konieczność codziennej rehabilitacji i trudności wynikające z faktu, iż jest osobą niewidomą. Zaznaczył, iż renta miesięczna wynosi 912,35zł, a na same leki wydaje co miesiąc około 1786,80zł. Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium wskazało, iż zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Z art. 50 ust. 6 ustawy wynika, iż rada gminy określa w drodze uchwały, szczegółowe warunki przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, oraz szczegółowe warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłat, jak i tryb pobierania. Rada Miejska w R. podjęła w dniu [...] czerwca 2012 r. stosowną uchwałę, która określa w § 3, iż usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze są odpłatne, jeśli dochód na osobę w rodzinie lub dochód osoby samotnej przekracza kryterium dochodowe określone w ustawie o pomocy społecznej. Osoby, którym przyznano usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze, pokrywają koszty świadczonych usług wg stawek określonych w tabeli odpłatności stanowiącej załącznik nr 1 do niniejszej uchwały. Osoby, o których mowa w ust. 2 pokrywają koszty za roboczogodziny faktycznie sprawowanych usług. Koszt jednej roboczogodziny za świadczone usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze ustala corocznie w I kwartale danego roku w formie zarządzenia Prezydent Miasta R., na podstawie rzeczywiście poniesionych kosztów roku poprzedniego. Ustalona stawka jednej roboczogodziny obowiązuje od 1 kwietnia każdego roku i jest podstawą do ustalania wysokości odpłatności za świadczone usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze. Zarządzeniem z dnia 5 marca 2013 r. Prezydent Miasta R. ustalił stawkę za 1 roboczogodzinę za świadczone usługi, a od 1 kwietnia 2013 r. wprowadzono z tym dniem odpłatność za świadczone usługi w wysokości 14,20 za 1 roboczogodzinę. Zarządzeniem z dnia 11 marca 2014 r. ustalono zaś na okres od dnia 1 kwietnia 2014 r. do dnia 31 marca 2015 r. stawkę za 1 roboczogodzinę w wysokości 15,20zł. Ustalony dochód strony w wysokości 1588,27zł przekracza ustawowe kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynoszący 542zł. Oznacza to, iż nie jest możliwe przyznanie stronie nieodpłatnych usług opiekuńczych, czego strona żąda. Jak wynika bowiem z oświadczenia z dnia 30 grudnia 2013 r. strona nie wyraziła zgody na ponoszenie odpłatności i jest zainteresowana tylko bezpłatnymi usługami. Organ dodał, iż oceniona została sytuacja strony pod kątem przesłanek z art. 41 pkt 1 ustawy, w wyniku której organ przyznał stronie specjalny zasiłek celowy na zakup opału i kolejny za częściowe pokrycie kosztów zakupu leków – decyzje z dnia [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A. D. podkreślił, iż jest osobą niewidomą, cierpi na wiele schorzeń, zaś koszt lekarstw przewyższa uzyskiwany dochód. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.)., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit.a – c p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola legalności zapadłych decyzji wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają przepisom prawa. Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, w pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że zasady przyznawania świadczenia stanowiącego przedmiot wydanej w sprawie decyzji, uregulowane zostały w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z ogólną zasadą pomocy społecznej zawartą w art. 2 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z kolei według art. 3 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Niemniej jednak nie oznacza to, iż osobie występującej o pomoc w ramach ustawy o pomocy społecznej, taka pomoc jest zawsze przyznawana. Z takim przypadkiem mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Jak wynika z akt administracyjnych skarżący wystąpił o przyznanie pomocy w formie bezpłatnych usług opiekuńczych. Po rozpatrzeniu wniosku strony i analizie materiału dowodowego organ odmówił przyznania wnioskowanej pomocy. W ocenie sądu z takim rozstrzygnięciem organu, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego i wyprowadzonych z nich wniosków, należy się zgodzić. Stosownie bowiem do art. 50 ust. 1 ustawy, osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Z powyższego wywieść należy, iż przyznanie pomocy w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych ma charakter obligatoryjny w przypadku ustalenia, iż wnioskodawca jest osobą samotną. Przy czym ustawodawca wyraźnie wskazał w art. 50 ust. 6 ustawy, iż rada gminy określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, oraz szczegółowe warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również tryb ich pobierania. Z uwagi na powyższe niezbędnym jest odwołanie się do uchwały Rady Miejskiej w R. z dnia [...] czerwca 2012 r. Nr XXVI/203/12 w sprawie usług opiekuńczych, szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze oraz warunków całkowitego lub częściowego zwolnienia z opłat, jak również trybu ich pobierania z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, gdzie określone są zasady zwrotu wydatków za świadczenia z pomocy społecznej. Dla niniejszej sprawy istotny jest zapis § 3 ust. 1 uchwały, który stanowi, iż usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze są odpłatne jeśli dochód na osobę w rodzinie lub dochód osoby samotnej przekracza kryterium dochodowe określone w ustawie o pomocy społecznej. Oznacza to, iż jedynie w przypadku ustalenia przez organ, iż wnioskodawca nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego, przyznane usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze są nieodpłatne. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, istotne dla niniejszej sprawy jest, iż skarżący wystąpił o przyznanie pomocy w formie bezpłatnych usług opiekuńczych. Jak wynika z dokumentów zgromadzonych dla potrzeb niniejszej sprawy, skarżący jest osobą samotną co oznacza, iż jest osobą prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie pozostaje w związku małżeńskim i nie posiada wstępnych ani zstępnych. A skoro tak, to niewątpliwie mógłby otrzymać wnioskowaną pomoc ale odpłatnie, gdyż zasadą jest odpłatność za tego rodzaju usługi, co wynika jasno z przywołanych unormowań. Jednakże nie takie było żądanie skarżącego. Jak wynika ze złożonego w dniu 30 grudnia 2013 r. oświadczenia, sformułowanego po odebraniu informacji o zasadach przyznawania usług opiekuńczych i odpłatności za nie, skarżący nie wyraził zgody na ponoszenie odpłatności i wskazał, że jest zainteresowany tylko bezpłatnymi usługami. Przyznanie bezpłatnych usług byłoby dopuszczalne wyłącznie po ustaleniu, iż strona nie przekracza kryterium dochodowego, w przeciwnym razie w grę wchodzi przepis art. 50 ust. 6 ustawy w związku z § 3 ust. 1 uchwały. Dążąc do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, zasadnie organ przeanalizował sytuację dochodową strony mając na uwadze brzmienie art. 8 ustawy i zasady dotyczące ustalania dochodu, w szczególności art. 8 ust. 3 ustawy. W następstwie ustalił, iż źródłem dochodu skarżącego jest renta z tytułu niezdolności do pracy w wysokości 1209,64zł, z której dokonywane są potrącenia komornicze w wysokości 297,29zł z tytułu zadłużenia w opłatach czynszowych za lokal. Nadto skarżący posiada gospodarstwo rolne o pow.1,5145ha przeliczeniowego. I co istotne dla ustalenia dochodu strony, zgodnie z art. 8 ust. 4 pkt 6 ustawy dochód z gospodarstwa o powierzchni powyżej 1 ha przeliczeniowego wlicza się do dochodu osoby, zatem w przypadku strony wynosi on 378,63zł miesięcznie. Ostatecznie prawidłowo wyliczył organ, iż łączny dochód strony wynosi 1588,27zł miesięcznie i niewątpliwie przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, które zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy wynosi 542zł. Ustalenie powyższe obligowało organ do odmowy przyznania pomocy w formie bezpłatnych usług opiekuńczych, gdyż jak wynika z przytoczonego już zapisu § 3 ust. 1 uchwały, usługi te są odpłatne, jeżeli strona przekracza ustawowe kryterium dochodowe. W przypadku skarżącego bezsprzecznie ustawowe kryterium dochodowe zostało przekroczone a co istotne, skarżący oczekuje wyłącznie przyznania pomocy w formie bezpłatnych usług. Podsumowując, w ocenie składu orzekającego rozpatrującego niniejszą sprawę nie można zarzucić organom błędnej oceny prawnej ustalonego stanu faktycznego - sytuacji materialnej i życiowej strony skarżącej, co więcej zaskarżona decyzja zapadła w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania i ustalenia istotnych dla jej rozstrzygnięcia okoliczności, jak również prawidłowej ich oceny. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, należało skargę jako nieuzasadnioną oddalić, na podstawie art. 151 p.p.s.a. LS