II SA/Łd 581/17
WyrokWSA w Łodzi2017-09-27
Skład orzekający: Renata Kubot-Szustowska, Joanna Sekunda-Lenczewska, Arkadiusz Blewązka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zaprzestanie prowadzenia indywidualnej działalności gospodarczej, przy jednoczesnym kontynuowaniu działalności w formie spółki cywilnej, stanowi utratę dochodu w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci?Ratio decidendi
Zaprzestanie prowadzenia indywidualnej działalności gospodarczej, przy jednoczesnym kontynuowaniu działalności w formie spółki cywilnej, nie stanowi utraty dochodu w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Działalność gospodarcza jest traktowana jako całość, niezależnie od formy jej prowadzenia, a zmiana formy prawnej nie jest równoznaczna z trwałym zaprzestaniem jej wykonywania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia wychowawczego M. J. na pierwsze dziecko, z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Skarżąca argumentowała, że jej dochód z indywidualnej działalności gospodarczej powinien zostać uznany za utracony, ponieważ zaprzestała jej prowadzenia i rozpoczęła działalność w formie spółki cywilnej. Organy administracji oraz sąd uznały, że zmiana formy prowadzenia działalności nie stanowi utraty dochodu, a dochody rodziny przekroczyły dopuszczalny próg.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 27 września 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, , Protokolant Referent stażysta Aleksandra Banasiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2017 roku sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego oddala skargę. LS
Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 23 ze zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a." – utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...], nr [...], o odmowie przyznania M. J. świadczenia wychowawczego wnioskowanego na P. J., na okres od 1 kwietnia 2016r. do 30 września 2017r.
Organ II instancji w pierwszej kolejności przedstawił stan faktyczny sprawy i wyjaśnił, że przedmiotowa sprawa była już rozpatrywana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., które decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...], nr [...], odmawiającą przyznania świadczenia wychowawczego wnioskowanego na P. J., na okres od 1 kwietnia 2016r. do 30 września 2017r. i przyznającą świadczenie wychowawcze na M. J. w kwocie 500,00 zł miesięcznie, na okres od 1 kwietnia 2016r. do 30 września 2017r. W wyniku wniesienia skargi przez M. J. na decyzję Kolegium z dnia [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 13 grudnia 2016r., sygn. akt II SA/Łd 730/16, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. w zakresie, w jakim obie decyzje rozstrzygają o świadczeniu wychowawczym na P. J., w pozostałej części oddalił skargę. Sąd podniósł, iż jego wątpliwość budzi kategoryczność stwierdzenia, że w sprawie nie doszło do utraty dochodu w związku z wyrejestrowaniem działalności gospodarczej, a tym samym konieczności ustalenia dochodu uzyskanego po roku 2014. Prowadzona przez M. J. od 2004r. jednoosobowa działalność gospodarcza związana z tłumaczeniami i usługami sekretarskimi z dniem 19 kwietnia 2016r. została zaniechana (po uprzednim jej zawieszeniu). Z akt sprawy nie wynikało jednak w jakim trybie dotychczasowa działalność została wykreślona. Z dniem 7 kwietnia 2015r. skarżącą z A. K.zawiązała umowę spółki cywilnej, na mocy której rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej pod nazwą Centrum Usług Administracyjno-Księgowych A. Tę działalność zarejestrowała w Centralnej Ewidencji i Informacji Działalności Gospodarczej w dniu 7 lutego 2015r. Sąd wskazał w wyroku, iż organy nie uwzględniły sytuacji dochodowej rodziny skarżącej na dzień wydania decyzji, do czego obliguje ich art. 7 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016r., poz. 195 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.w.d.". Przy ponownym rozpoznaniu sprawy winny zatem uzupełnić materiał dowodowy.
Następnie Kolegium wyjaśniło, że w uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji organu I instancji wskazano, że w wyniku ponownego rozpoznania sprawy ustalono, że rodzina wnioskodawczyni w 2014r. uzyskała dochód w wysokości 69.655,49 zł, w tym: 38.539,12 zł dochód uzyskany przez męża zainteresowanej J. J. z tytułu zatrudnienia oraz 31.116,37 zł dochód uzyskany przez M. J. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Miesięczny dochód rodziny wyniósł 5.804,62 zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie 1.451,16 zł i przekroczył kryterium dochodowe, uprawniające do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Organ I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie nie można uznać dochodu uzyskanego w 2014r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za dochód utracony, gdyż jak wynika z art. 2 pkt 19 lit. e) p.p.w.d. utratą dochodu jest wyrejestrowanie pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszenie jej wykonywania w rozumieniu art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity Dz.U. z 2016r. poz. 1829 ze zm.). W myśl tego przepisu przedsiębiorca niezatrudniający pracowników prowadzący działalność gospodarczą przez okres co najmniej 6 miesięcy może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres 3 lat w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 5 roku życia, a w przypadku dziecka, które z powodu stanu zdrowia potwierdzonego orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności wymaga osobistej opieki osoby prowadzącej działalność gospodarczą, na okres do 6 lat, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 18 roku życia. Z dniem 1 marca 2015r. M. J. zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej, jednak nie jest to zawieszenie prowadzonej działalności w świetle ww. art. 14a ust. 1d ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, gdyż nie jest związane ze sprawowaniem opieki na dzieckiem. W sprawie nie miało miejsca wyrejestrowanie pozarolniczej działalności gospodarczej, gdyż działalność gospodarczą M. J. prowadzi nieprzerwanie od 1 lutego 2004r. Niezasadne jest zatem przyjęcie, że w związku z zawarciem w dniu 7 stycznia 2015r. umowy spółki cywilnej nastąpiło uzyskanie dochodu, gdyż skutkiem tej umowy jest tylko zmiana statusu indywidualnej działalności gospodarczej, która jest obecnie prowadzona w formie spółki, a nie rozpoczęcie nowej pozarolniczej działalności gospodarczej. Stąd na podstawie art. 5 ust. 3 p.p.w.d. świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko - P. J. nie przysługuje.
Dalej organ II instancji wskazał, że w odwołaniu od ww. decyzji z dnia [...] M. J. zarzuciła naruszenie:
- art. 5 ust. 3 p.p.w.d. poprzez bezpodstawne uznanie, że dochód na członka jej rodziny przekroczył ustalony w tym zakresie limit;
- art. 10 k.p.a. poprzez pozbawienie jej w niniejszym postępowaniu czynnego udziału, braku możliwości wypowiedzenia się co zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji;
- art. 2 pkt 19 lit. e) oraz art. 2 pkt 20 lit. e) p.p.w.d. poprzez bezpodstawne uznanie, że w sprawie nie miała miejsca utrata dochodu oraz uzyskanie dochodu, co miało istotny wpływ na podjęcie rozstrzygnięcia;
- art. 6, 7, 8 i 9 oraz 12 k.p.a. poprzez działanie w sposób nie budzący zaufania do organu oraz niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy.
M. J. podniosła, że od 1 lutego 2004r. rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej na własne nazwisko. Była to działalność świadczona głównie na rzecz jednego podmiotu, na zasadzie samozatrudnienia i była głównym źródłem jej dochodu do końca 2014r. W dniu 7 stycznia 2015r. zawiązała ze wspólniczką umowę spółki cywilnej, która miała zajmować się prowadzeniem działalności finansowo-księgowej. Wskazała, że spółka cywilna jest tworem, który nie posiada osobowości prawnej. Inaczej jest zgłaszana niż spółka jawna czy spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, które są zgłaszane w Krajowym Rejestrze Sądowym. Natomiast spółka cywilna nie jest rejestrowana. Aby funkcjonowała wspólnicy muszą mieć wpisy w CEDIG jako indywidualne osoby. Z uwagi na to, że zawarła umowę spółki cywilnej musiała ten fakt zgłosić w CEDIG. Zgłosiła wówczas fakt prowadzenia obok działalności indywidualnej także działalności w formie spółki cywilnej, zgłosiła dodatkowo prowadzenie działalności również pod PKD 6920Z (działalność rachunkowo-księgowa) i adres prowadzonej działalności w formie spółki - ul. B w R. Z załączonego przez stronę wydruku z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej wynikało, że prowadzi działalność pod adresem - ul. C w R. (działalność indywidualna) oraz pod adresem ul. D (adres spółki). Przeważającą działalnością była działalność indywidualna (PKD 8211.Z), a dopisana została działalność spółki (PKD 69.20.Z). W dniu 1 marca 2015r. zawiesiła działalność indywidualną (na dowód załączyła wydruk z CEIDG "Dokonane zmiany" oraz pismo skarżącej do Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. informujące o zawieszeniu prowadzenia indywidualnej działalności gospodarczej), a od 19 kwietnia 2016r. całkowicie ją wyrejestrowała. Z CEDIG po zmianach wynikało, że działalność prowadzona jest tylko pod adresem ul. D i przeważającą działalnością jest 69.20.Z i co najważniejsze w polu "status indywidualnej działalności gospodarczej" nie widnieje już zapis tak jak było to przedtem jako "Aktywny", ale widnieje zapis "Działalność jest prowadzona wyłącznie w formie spółki/spółek cywilnych" - co zdaniem strony oznacza bezwzględnie, że działalność indywidualna została wykreślona. Skarżąca podniosła, że po wprowadzeniu programu 500 plus i utracie przez nią głównego źródła utrzymania, jakim była działalność prowadzona indywidualnie na własne nazwisko w dniu 20 kwietnia 2016r. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze i drugie dziecko. Obliczyła bowiem, że dochód jej rodziny za 2014r. wyniósł 35.986,62 zł (dochód osiągnięty przez jej męża), co daje dochód miesięczny na jednego członka rodziny w kwocie 749,72 zł. Z tego względu mogła się ubiegać o przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Zdaniem M. J. , jej dochód z działalności gospodarczej, prowadzonej indywidualnie na jej nazwisko powinien zostać uznany za utracony. Skarżąca wskazała, że organ pomija całkowicie fakt, że z dniem 19 kwietnia 2016r. nastąpiło wykreślenie działalności indywidualnej, rozpoczętej w dniu 1 lutego 2004r., a zawieszonej 1 marca 2015r. i od tego dnia nie są osiągane z tej działalności żadne dochody, które w 2014r. stanowiły główne źródło dochodu. Nastąpiła więc utrata dochodu w świetle art. 2 pkt 19 lit. e) p.p.w.d., gdyż zainteresowana w CEDIG wykreśliła działalność indywidualną. Fakt, że spółka cywilna podlega wpisowi do CEDIG, a nie w KRS nie może jej stawiać w gorszej sytuacji niż innych wspólników (udziałowców) innych spółek, które podlegają rejestracji w KRS, a nie w CEDIG. Dla potwierdzenia swojego stanowiska skarżąca zwróciła się o wystąpienie do Urzędu Miasta R. z zapytaniem kiedy i w jakim trybie nastąpiło wykreślenie indywidualnej działalności gospodarczej, prowadzonej na własne nazwisko.
Kolegium przytoczyło następnie treść art. 2 pkt 1 i pkt 2, art. 4, art. 5 ust. 1, ust. 3 i ust. 4 p.p.w.d. oraz art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 1518 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.ś.r." – i wyjaśniło warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia, podkreślając, że w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego (art. 7 ust. 1 p.p.w.d.). Utrata dochodu - art. 2 pkt 19 lit. e) p.p.w.d. - oznacza utratę dochodu spowodowaną m.in. wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 14a ust. 1d ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko, pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka, pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego (art. 7 ust. 3 p.p.w.d.). Uzyskanie dochodu, w świetle art. 2 pkt 20 lit. e) p.p.w.d., oznacza m. in. oznacza uzyskanie dochodu spowodowane rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej lub wznowieniem jej wykonywania po okresie zawieszenia w rozumieniu art. 14a ust. 1d ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.
Organ odwoławczy wyjaśnił również, że prawo do świadczenia wychowawczego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu, o którym mowa w ust.1, nie wcześniej niż od dnia odpowiednio urodzenia dziecka, objęcia dziecka opieką lub przysposobienia dziecka (art. 18 ust. 2 p.p.w.d.). Przy czym, pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy, tj. 1 kwietnia 2016r. i kończy się dnia 30 września 2017r. (art. 48 ust. 1 p.p.w.d.). Zgodnie z wolą ustawodawcy (art. 48 ust. 2 p.p.w.d.), w przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa w ust. 1, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu.
Dalej organ II instancji wskazał, że art. 2 pkt 19 p.p.w.d. zawiera zamknięty katalog przyczyn utraty dochodu. Organy są więc uprawnione i zobowiązane na podstawie tego przepisu do uznania jako utratę dochodu zaistnienie któregokolwiek z wymienionych tam zdarzeń, ale nie mają możliwości uznania za utratę dochodu w rozumieniu przepisów ustawy, utraty dochodu spowodowanej innymi zdarzeniami, niż wymienione we wskazanym przepisie.
Kolegium podkreśliło także, że decyzja o przyznaniu świadczenia wychowawczego ma charakter związany. Ustalając prawo do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, przy obliczeniu przeciętnego miesięcznego dochodu rodziny należy uwzględnić, zgodnie z dyspozycją ustawy, zmiany w wysokości dochodu w rodzinie na dzień składania wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia.
Organ odwoławczy stwierdził, że poza sporem jest dochód uzyskany przez męża skarżącej. Kwestię sporną stanowi dochód osiągnięty przez M. J. z działalności gospodarczej prowadzonej indywidualnie, który, zdaniem skarżącej, winien być uznany za dochód utracony. Zdaniem Kolegium, zarzut skarżącej naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 pkt 19 lit. e) p.p.w.d. poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie nie jest trafny.
Organ II instancji wskazał, że rodzina M. J. uzyskała w 2014r. dochód w wysokości 69.655,49 zł (dochód ustalony na podstawie informacji uzyskanych drogą elektroniczną zgodnie z art. 17 ust. 1 p.p.w.d.), w tym 31.116,37 zł - dochód uzyskany przez skarżącą z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Miesięczny dochód rodziny M. J.za 2014r. wyniósł 5.804,62 zł (69.655,49 zł: 12 m-cy), a w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi więc 1.451,16 zł (5.804,62 zł: 4 osoby). W konsekwencji, z uwagi na przekroczenie dochodu orzeczono o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko - P. J..
Kolegium stwierdziło, że istota sporu w przedmiotowej sprawie dotyczy tego czy zaniechanie prowadzenia indywidualnej działalności gospodarczej przez M. J., zawiera się w katalogu zawartym w art. 2 pkt 19 p.p.w.d., a tym samym czy możliwe jest zastosowanie tego przepisu i zakwalifikowanie tej okoliczności, jako utraty dochodu przy ustalaniu wysokości dochodu rodziny zgodnie z art. 7 ust. 1 p.p.w.d. Zdaniem skarżącej, zaprzestanie wykonywania indywidualnej działalności gospodarczej prowadzonej na własne nazwisko i osiągania z tego tytułu dochodów zawiera się w rozumienia pojęcia określonego w art. 2 pkt 19 lit. e) p.p.w.d.
Organ odwoławczy wskazał, że od 1 lutego 2004r. M. J. rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej o kodzie PKD: 82.11.Z, 47.82.Z, 47.91.Z, 82.19.Z. Z dniem 1 marca 2015r. zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej. Ponieważ zawieszenie wykonywania działalności nie było związane ze sprawowaniem osobistej opieki nad dzieckiem w wieku do 5 lat, tj. z okolicznościami o jakich mowa w art. 14a ust. 1d ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, to nie stanowi utraty dochodu. Powyższe nie jest sporne miedzy stronami, a prawidłowość tego stanowiska potwierdził WSA w ww. wyroku z dnia 3 grudnia 2016r. W dniu 7 stycznia 2015r. skarżąca zawiązała z A. K. umowę spółki cywilnej, na mocy której rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej pod nazwą E A. K. i M. J. o kodzie PKD 82.11.Z, 69.20.Z, 82.19.Z. Po zmianie wprowadzonej w CEIDG w dniu 19 kwietnia 2016r. działalność gospodarcza jest prowadzona przez skarżącą wyłącznie w formie spółki cywilnej, której przeważającą działalność stanowi działalność rachunkowo-księgowa, doradztwo podatkowe.
Odwołując się do treści art. 1, art. 2, art. 4 ust. 1 i 2, art. 14 ust. 1 i 2, art. 30 ust. 1, art. 33 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej Kolegium stwierdziło, że niewątpliwie po zmianie wprowadzonej dnia 19 kwietnia 2016r. skarżąca prowadzi działalność gospodarczą wyłącznie jako wspólnik spółki cywilnej. Pomimo tego nie jest możliwe traktowanie jako dochodu utraconego - dochodu uzyskanego przez skarżącą z działalności gospodarczej, jaką prowadziła wcześniej na własne nazwisko, a obecnie po zmianie we wpisie w CEIDG, jedynie jako wspólnik spółki cywilnej. Wskazany wyżej art. 2 pkt 19 p.p.w.d. zawiera bowiem zamknięty katalog przyczyn utraty dochodu. W katalogu tym nie ma wymienionej utraty dochodu spowodowanej zmianą formy organizacyjnoprawnej prowadzonej działalności, co miało miejsce w przypadku skarżącej. Należy podkreślić, że nie każda utrata dochodu uprawnia do zastosowania art. 7 ust. 1 p.p.w.d., a jedynie utrata dochodu spowodowana przyczynami wskazanymi w art. 2 pkt 19 p.p.w.d. W konsekwencji nie mogła przynieść zamierzonego skutku argumentacja skarżącej, odwołująca się do przedstawienia organowi podatkowemu informacji o likwidacji indywidualnej działalności gospodarczej prowadzonej na własne nazwisko (VAT-Z) oraz do zasad równego traktowania przedsiębiorców podlegających wpisowi w CEIDG i KRS, jak też podnoszenie kwestii zmiany adresu prowadzenia tej działalności, czy zmiany przedmiotu prowadzonej działalności gospodarczej. Dane zawarte w CEIDG potwierdzają bowiem jednoznacznie, iż nie nastąpiło wykreślenie/wyrejestrowanie pozarolniczej działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą nieprzerwanie od 1 lutego 2004r. Tym samym nie znajduje uzasadnienia podejmowanie dodatkowych czynności dowodowych, o jakich przeprowadzenie wystąpiła skarżąca w odwołaniu.
W związku z powyższym Kolegium uznało, że z uwagi na przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego, zasadna była odmowa przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia wychowawczego.
Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. skargę do sądu administracyjnego złożyła M. J., zarzucają naruszenie art. 2 pkt 19 lit. e) oraz art. 2 pkt 20 lit. e) p.p.w.d. poprzez bezpodstawne uznanie, że w jej sprawie nie miała miejsca utrata dochodu, co w sposób istotny miało wpływ na podjęte rozstrzygnięcie, a ponadto naruszenie art. 10 k.p.a. poprzez zaniechanie i pozbawienie skarżącej w niniejszym postępowaniu czynnego udziału m.in. poprzez pozbawienie jej prawa do wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji.
W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca przytoczyła argumenty tożsame, co podniesione w toku postępowania administracyjnego i na tej podstawie wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).
Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm., powoływanej dalej jako p. p. s. a.). Po myśli art. 134 § 1 p. p. s. a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p. p. s. a.).
Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd nie stwierdził, by zaskarżona decyzja naruszała prawo w stopniu opisanym w powołanych wyżej przepisach prawa.
W pierwszej kolejności wskazać jednak należy na prawomocny wyrok tutejszego Sądu z dnia 13 grudnia 2016r., sygn. akt II SA/Łd 730/169, który uchylał poprzednio wydane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia organów administracji w części dotyczącej świadczenia wychowawczego na P. J. Stosownie natomiast do treści art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez pojęcie "ocena prawna" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Ocena prawna dotyczyć może również samej wykładni prawa procesowego. Zwrot normatywny "w sprawie" wskazuje natomiast na tożsamość przedmiotu oceny prawnej określonego orzeczenia sądowego oraz przedmiotu skargi sądowej, która dotyczy szeroko rozumianej sprawy administracyjnej, pozostającej w zakresie właściwości organów administracji publicznej. (por. T.Woś, H.Knysiak-Molczyk, M.Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, str. 472 i 473).
Związanie sądu administracyjnego oceną prawną oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie, bez względu na poglądy prawne wyrażane w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 1998r., sygn. akt I SA 977/98, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 44656, z dnia 22 marca 1999r., sygn. akt IV SA 527/97 Lex nr 47275)
W rozpoznawanej sprawie za przesądzone uznać należało zatem, że zawieszenie przez skarżącą działalności gospodarczej z dniem 1 marca 2015r. nie stanowi dochodu utraconego w rozumieniu art. 2 pkt 19 lit e ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, bowiem nie było związane z osobistym sprawowaniem opieki nad dzieckiem w wieku do lat 5. Obowiązkiem organów było natomiast wyjaśnienie czy w doszło do utraty dochodu w związku z wyrejestrowaniem działalności gospodarczej przez skarżącą oraz do ustalenie w takim przypadku dochodu uzyskanego po 2014r., dla określenie sytuacji dochodowej skarżącej na dzień wydania decyzji.
Kontrolując zatem zaskarżoną decyzję, w pierwszej kolejności zbadano sposób realizacji sformułowanych powyżej wytycznych oraz prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia przez pryzmat wyrażonych w uzasadnieniu wyroku poglądów prawnych. Wbrew zarzutom skargi, wytyczne te zostały zrealizowane w sposób należyty, zaś stanowisko organów, wyrażone w zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta Miasta R. nie pozostaje w sprzeczności z poglądami prawnymi, wyrażonymi we wspomnianym wyroku.
Skoro bowiem istnieją wątpliwości jak interpretować wyrejestrowanie jednej działalności gospodarczej, przy jednoczesnym prowadzeniu innej działalności gospodarczej należy w pierwszej kolejności posłużyć się wykładnią językową. Zatem, jeżeli z przepisu art. 2 pkt 19 lit. e ustawy wynika, że utrata dochodu ma miejsce wtedy, gdy dochodzi do wyrejestrowania działalności gospodarczej, to należy przez to rozumieć trwałe zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej w jakiejkolwiek formie (art. 30 ust. 1 pkt 2 u.s.d.g.). Jak wynika z akt sprawy skarżąca zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej w formie jednoosobowej, ale podjęła taką działalności w innej formie – spółki cywilnej. Zgodnie natomiast z art. 4 ust. 2 u.s.d.g. działalność gospodarcza może być prowadzona w formie spółki cywilnej, ale nie zmienia to faktu, że każdy ze wspólników jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą. W celach podatkowych spółka cywilna ma odrębny NIP i REGON, ale w odróżnieniu od spółek prawa handlowego, spółka cywilna nie ma odrębnej podmiotowości prawnej od jej wspólników. Dlatego każdy z takich wspólników musi widnieć w CEIDG jako przedsiębiorca. Fakt, że poprzednią działalność skarżącej można łatwo odróżnić od innej prowadzonej działalności gospodarczej, chociażby przez inne numery REGON i NIP spółki cywilnej, a także odrębne rozliczanie się z VAT od każdej z tych działalności, nie przesądza, że doszło do wyrejestrowania działalności gospodarczej. Wykreślenie działalności prowadzonej przez skarżącą jednoosobowo wcale bowiem nie skutkuje utratą dochodów, bowiem dochody skarżącej są liczone od ogólnie rozumianej działalności gospodarczej, bez rozróżnienia w jakiej formie ta działalność jest prowadzona. Skoro zaś skarżąca nadal figuruje w CEIDG jako przedsiębiorca (nieprzerwanie od 1 lutego 2004r.) to znaczy, że nie zaprzestała trwale prowadzenia działalności gospodarczej, z której osiągała dochód. Innymi słowy jeżeli skarżąca nadal prowadzi działalność gospodarczą, to oczywistym jest to, że nie mogła być wykreślona z CEIDG. Co prawda należy zgodzić się ze skarżącą, że wykreślenie nie jest tożsame z wyrejestrowaniem, bowiem wykreślenie dotyczy czynności materialno-technicznej polegającej na usunięciu przedsiębiorcy z ewidencji, natomiast wyrejestrowanie związane jest z utratą statusu prawnego przedsiębiorcy, czyli z trwałym zaprzestaniem prowadzenia działalności gospodarczej, jednakże powodem wykreślenia i wyrejestrowania jest ta sama okoliczność faktyczna – trwałe zaprzestanie prowadzenia jakiejkolwiek działalności gospodarczej.
Przyjcie poglądu przeciwnego prowadziłoby bowiem do sytuacji, że jednoosobowi przedsiębiorcy mogliby w łatwy sposób obchodzić prawo, w zależności od potrzeb dowolnie wyrejestrowując dotychczasową działalność (lub też jedną z nich) i rejestrując nową. Czyniąc to na przełomie roku i nie osiągając dochodów w miesiącu grudniu, mogliby w każdym przypadku powoływać się na utratę dochodu i skutecznie ubiegać o świadczenie.
Reasumując, w ocenie Sądu, prawidłowe jest zatem stanowisko organów, że skarżąca osiąga dochody z działalności gospodarczej i bez znaczenia jest, czy ta działalność prowadzona jest tylko w jednej formie, czy też w kilku różnych formach. Jej sytuacja zbliżona jest do sytuacji podmiotu, świadczącego usługi na rzecz kilku kontrahentów. Zaprzestanie świadczenia na rzecz jednego z nich, nie jest zaś traktowane jako utrata dochodu, bowiem dochody nadal uzyskiwane są w ramach tego samego tytułu (prowadzonej działalności gospodarczej).
Przyjęcie natomiast, że w odniesieniu do skarżącej nie nastąpiła utrata dochodu, bowiem wciąż jest ona osobą prowadzącą działalność gospodarczą, zwalniało organy z obowiązku wyliczania dochodu uzyskiwanego z tej działalności w dacie podejmowania rozstrzygnięcia, ponieważ nie był to dochód uzyskany, w rozumieniu art. 2 pkt 20 lit e ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
Z uwagi natomiast na fakt, że dochody uzyskiwane przez rodzinę skarżącej w 2014r. przekraczały kryterium dochodowe, określone w art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, brak było podstaw do przyznania świadczenia na jej pierwsze dziecko.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków wskazać należy, że może on odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, iż zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2006r., sygn. akt II OSK 831/05, ONSAiWSA 2006/6/157). W rozpoznawanej sprawie natomiast skarżąca tego rodzaju uzasadnienia nie przedstawiła.
Biorąc pod uwagę powyższe, wobec tego, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na postawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi, wobec braku podstaw do jej uwzględnienia.
ms
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło