II SA/Łd 583/04

Dnia 30 maja 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędziowie Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski (spr.), Asesor WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant Tomasz Porczyńśki, po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi M.E.P., D.B., L.P., W.L., M.Z.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu gospodarstwa rolnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...] Starosta [...], po rozpatrzeniu sprawy z wniosku Pana M.P., Pani D.B., Pana L.P., Pani W.L. oraz Pana Z.P., umorzył postępowanie o zwrot gospodarstwa rolnego położonego we wsi G., gm. B. o pow. 12,32 ha. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że sprawa o zwrot przedmiotowego gospodarstwa nie ma charakteru sprawy administracyjnej, gdyż przejęcie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Łodzi z dnia 15 czerwca 1970r. Sygn. akt Ns. 241/70. Wobec tego postępowanie wszczęte wnioskiem stron, jako bezprzedmiotowe należało umorzyć. Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. złożyli: Pan M.P., Pani D.B., Pan L.P., Pani W.L. oraz Pan Z.P. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Odwołujący się podnieśli, że są spadkobiercami właścicieli gospodarstwa rolnego -A. i S. małż. P., których pozbawiono w 1970r. prawa do przedmiotowego gospodarstwa. Ich zdaniem postanowienie Sądu (powołane w zaskarżonej decyzji) nie powinno być respektowane w wyniku przemian jakie nastąpiły w Polsce po roku 1989, Konstytucja bowiem gwarantuje prawo do własności. Odwołujący się opisali ponadto czynności podejmowane przez nich po 1989r. w celu odzyskania zabranego gospodarstwa rolnego, a także powołali się na fakt, że podejmowanie działań w tej sprawie na drodze sądowej nie może przynieść pożądanego skutku. Odzyskanie gospodarstwa możliwe jest wyłącznie na drodze administracyjnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu odwołania skarżących decyzją z dnia [...] nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Zdaniem Kolegium, sprawa ma charakter cywilny i nie może podlegać rozpatrzeniu przez organ administracji publicznej. Właściwymi do rozpoznania tego rodzaju spraw są sądy powszechne. Kolegium wskazało, że przedmiotem postępowania administracyjnego jest sprawa w rozumieniu art. l pkt l k.p.a. Z przywołanego przepisu wynika, w ocenie organu odwoławczego, że postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji, albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, albo utraciła charakter sprawy administracyjnej w toku postępowania. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. sprawa z wniosku skarżących nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na tę decyzję ostateczną, skarżący podnoszą, że gospodarstwo o pow. 12,32 ha było własnością ich rodziców S. i S. małż. P., a następnie na mocy postanowienia Sądu powiatowego w Łodzi z dnia 15.06.1970r. Sygn. akt Ns 241/70 przeszło na własność Skarbu Państwa. Skarżący wskazują, że nieruchomość ta została im odebrana niesłusznie i żadne starania podejmowane od 1989r. nie doprowadziły do odzyskania utraconej własności. Z uwagi na upływ czasu nie mogli złożyć rewizji nadzwyczajnej o uchylenie postanowienia Sądu. W skardze podkreślono także, że przedmiotowy grunt, po odebraniu właścicielom, został przekazany bezpłatnie Spółdzielni [...] w P., zaś działkę z zabudowaniami sprzedano prezesowi tej Spółdzielni (umowa sprzedaży została przez Sąd unieważniona). Biorąc pod uwagę powyższe Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium i poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] celem rozpatrzenia ich żądań w postępowaniu administracyjnym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Istota sporu pomiędzy skarżącymi a organami administracji sprowadza się do ustalenia czy organy te są władne rozpatrzyć merytorycznie żądanie skarżących o zwrot gospodarstwa rolnego położonego we wsi G. Przedmiotową nieruchomość przejął na własność Skarb Państwa za zaległe należności na podstawie wydanego w dniu 15 czerwca 1970r. postanowienia Sądu Powiatowego w Łodzi. Skarżący w skierowanym do Starosty [...] podaniu jak również w odwołaniu od decyzji tego organu nie wskazali normy prawnej która stanowiłaby dla organu administracji podstawę do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia. Stosownie do art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Powyższa zasada postępowania administracyjnego wywodzi się z art. 7 Konstytucji RP, zgodnie z którym organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Działanie na podstawie i w granicach obowiązującego prawa oznacza, że organy administracji rozpoznając konkretną sprawę (wniosek, żądanie) mają obowiązek zbadać i ustalić czy na podstawie obowiązujących przepisów są właściwe rzeczowo (czy mają kompetencje) do jej rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił stanowisko organów, iż na gruncie obowiązujących przepisów organy administracji nie są władne do podjęcia decyzji o zwrocie nieruchomości przejętej na własność Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia sądu powszechnego. Ustawodawca nie "wyposażył" bowiem organów w stosowne przepisy prawa, które pozwalałyby orzec o zwrocie przejętej nieruchomości w sytuacji gdy wydane w tym przedmiocie postanowienie sądu powszechnego jest wiążące dla organów (art. 365 Kodeksu postępowania cywilnego), jak również nie zostały wydane przepisy uprawniające organy do "wzruszenia" postanowień sądów powszechnych. Organy obu instancji prawidłowo oceniły zatem, że żądanie skarżących nie może być przedmiotem postępowania administracyjnego i merytorycznego rozstrzygnięcia, a w konsekwencji, w ocenie Sądu organ pierwszej instancji postąpił prawidłowo orzekając w oparciu o art. 105 § l K.p.a. o umorzeniu postępowania administracyjnego. Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd prawny wyrażony w przytoczonym w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym "Jeżeli żądanie strony (art.61 § l K.p.a.) nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji, postępowanie administracyjne wszczęte takim żądaniem, jako bezprzedmiotowe, powinno ulec umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., bez względu na przyczyny, z powodu których strona wystąpiła z odnośnym wnioskiem"- wyrok z dnia 25 stycznia 1990r. Sygn. akt II SA1240/89. Mając na uwadze powyższe, uznając iż zaskarżona decyzja jak również poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji odpowiada prawu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.