II SA/Łd 586/15

Dnia 16 października 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2015 roku sprawy ze skargi P. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...]. LS Decyzją z dnia [...]., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2013, poz. 267 ze zm. zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a." – art. 2 ust. 1, art.3 ust.1, art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 18, art. 37 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 i ust.3 z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. z 2015r., poz. 163 ze zm.)– powoływanej także jako: "u.p.s.", a także § 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2012, poz. 823) – zwanego dalej: "rozporządzeniem" oraz art. 66 ust.1 pkt 26, art. 73 pkt 9, art. 75 ust. 10, art. 79, art. 81 ust. 8 pkt 7 i art. 86 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jednolity Dz.U. z 2008r., nr 164, poz. 1027 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...], którą postanowiono kontynuować wypłatę zasiłku stałego od 1 lutego 2015r. do 31 lipca 2015r. w wysokości 94,60,-zł. oraz opłacać składkę na ubezpieczenie zdrowotne. W uzasadnieniu decyzji Kolegium powołało się na treść przepisów ustawy o pomocy społecznej oraz na orzecznictwo sądów administracyjnych i podkreśliło, że zasiłek stały jest świadczeniem uregulowanym w art. 37 u.p.s. Stosownie do treści art. 37 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy, zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego. Z ustaleń, poczynionych w toku postępowania wynika, iż P. L. jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, całkowicie ubezwłasnowolnioną i aktualnie nie jest w stanie samodzielnie prowadzić swoich spraw życiowych i podejmować samodzielnych decyzji. Korzysta z pomocy K. D., która jest jego opiekunem prawnym. Mieszkają razem w pokoju udostępnianym im przez babcię K. D. – S. K.. K.D. otrzymuje świadczenie rentowe w kwocie 569,80 zł. oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł. P. L. nie posiada żadnego własnego źródła dochodu. Samodzielne gospodarstwo domowe prowadzi S. K. utrzymująca się ze świadczenia emerytalnego, z którego reguluje opłaty za czynsz, energię i gaz. Następnie Kolegium wskazało, że okoliczności sprawy nie wskazują, by wnioskodawca i jego opiekun prawny prowadzili odrębne gospodarstwa domowe. Jak ustalono, mieszkanie nr 34 przy ul. A 46, w którym zamieszkują S. K., K. D. i P.L., składa się z dwóch pokoi i kuchni. Jeden z pokoi zajmuje S. K. w drugim mieszka wnioskodawca ze swoim opiekunem prawnym. W pokoju tym znajduje się jedno miejsce do spania (dwuosobowa wersalka). Wnioskodawca korzysta ze wszystkich sprzętów gospodarstwa domowego należących do K. oraz z kuchni i łazienki. Jedynymi przedmiotami znajdującymi się w mieszkaniu, należącymi do wnioskodawcy są jego ubrania, środki higieniczne i kubek do picia. W tak ustalonym stanie faktycznym organ odwoławczy uznał, że P. L. i K. D. prowadzą wspólne gospodarstwo domowe w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej, gdyż przesłanką wspólnego gospodarowania nie jest wyłącznie ponoszenie wydatków związanych z gospodarstwem domowym, ale wyraża się również w czerpaniu korzyści z tego gospodarstwa z innymi osobami wspólnie mieszkającymi nie ponosząc opłat za mieszkanie, korzystając ze sprzętów domowych oraz urządzeń technicznych i sanitarnych znajdujących się w mieszkaniu. Prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego potwierdza również zawarte w oświadczeniu K. D. stwierdzenie, że P. L. mimo, że nie ma takiego obowiązku pomaga jej w prowadzeniu gospodarstwa domowego. Tym samym przyczynia się do funkcjonowania wspólnego gospodarstwa poprzez wykonywanie na jego rzecz powyższych czynności. Kolegium podniosło także, że stan zdrowia P. L. uniemożliwia mu samodzielne funkcjonowanie i prowadzenie gospodarstwa domowego, a wszelkiej pomocy w tym zakresie udziela opiekująca się nim K. D., która pomaga mu między innymi w prowadzeniu spraw urzędowych oraz w zarządzaniu środkami finansowymi. W związku z powyższym przyjęto, iż dochód wnioskodawcy i jego opiekuna prawnego wynosi łącznie 722,80,-zł., co sprawia, że dochód na osobę w rodzinie wnioskodawcy wynosi 361,40,-zł. W tej sytuacji, wnioskodawca kwalifikuje się więc do przyznania zasiłku stałego w kwocie 94,60,-zł. Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do sądu administracyjnego złożyła K. D., działająca jako opiekun prawny P.L.. W uzasadnieniu skargi K. D. wyjaśniła okoliczności, w jakich stała się opiekunem prawnym skarżącego i podniosła, że skarżący zamieszkał z nią dopiero w lipcu 2014r. W tym czasie sytuacja finansowa i zawodowa skarżącego uległa pogorszeniu, a zaoszczędzone fundusze kończyły się, a ona jako opiekun prawny nie ma obowiązku jego utrzymywania, tym bardziej będąc w obecnie trudnej sytuacji zdrowotnej nie jest w stanie wspierać go finansowo. W związku z tym zgłosiła swojego podopiecznego do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej zgodnie z ustawą o pomocy społecznej o przyznanie przysługującej pomocy. K. D. dodała, że w trakcie przeprowadzania pierwszego wywiadu (w dniu 20 sierpnia 2014r.) informowała pracownika socjalnego, iż nigdy nie było i nie ma prowadzenia wspólnego gospodarstwa, a jedynie jest wzajemna pomoc jaką zapewnia P. L. ze względu na jego sytuacje. Ponieważ P. L. w miesiącu poprzedzającym wywiad środowiskowy miał na koncie niewielką kwotę pieniędzy pracownicy MOPS uznali, iż najlepiej będzie napisać, iż nie posiada środków do życia i uznać wspólne gospodarstwo. Opiekun prawny skarżącego przystała na ten fakt, jednakże przy wywiadzie w dniu 10 listopada 2014r. zakomunikowała i oświadczyła, że ponieważ P. L. posiada już własny stały dochód informuje o rozdzielności gospodarstw i dokonując takowych działań dąży do jego usamodzielnienia się. Pracownicy MOPS i SKO nie uwzględnili jej argumentów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i na tej podstawie wniosło o oddalenie skargi. W piśmie procesowym z dnia 16 września 2015r. K. D. ponownie przytoczyła argumenty powoływane tak w skardze, jak i odwołaniu od decyzji organu I instancji. Podniosła, iż na skutek działań pracowników MOPS skarżący pozbawiony został jakichkolwiek świadczeń, w tym także zasiłku stałego wstecz - od maja 2015r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje" Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie z powodu argumentacji przywołanej dla jej uzasadnienia. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2014r., poz. 1647 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) powoływanej dalej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W rozumieniu powyższych przepisów, sąd administracyjny bada legalność, czyli innymi słowy zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami proceduralnymi, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd stwierdził, że zarówno decyzja zaskarżona jak i decyzja organu I instancji zostały podjęte w warunkach naruszających zasadę res iudicata, co skutkowało stwierdzeniem ich nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., stosownie do którego sąd uwzględniając skargę na decyzję stwierdza jej nieważność w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z kolei zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Powołany przepis spełnia rolę gwarancyjną w stosunku do zasady trwałości decyzji administracyjnej ostatecznej, wrażonej w art. 16 § 1 k.p.a., rozciągając tę gwarancję na samą decyzję oraz sprawę, którą ona załatwia. Zastosowanie przepisu art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. następuje w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwiema decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość ta będzie istniała, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym. W rozpoznawanej sprawie, analiza nadesłanych do kontroli sądowej akt administracyjnych wskazuje, że zasiłek stały w wysokości 94,60,-zł., obejmujący okres od dnia 1 sierpnia 2014r. do dnia 31 sierpnia 2015r. został skarżącemu przyznany decyzją z dnia [...]. Decyzja wspomniana jest ostateczna i pozostaje w obrocie prawnym. Ponowne orzekanie zatem o "kontynuowaniu wypłaty zasiłku stałego w okresie od 1.02.2015r. do 31 lipca 2015r." narusza zasadę res iudicata pro veritate habetur. Niezależnie bowiem od sposobu sformułowania rozstrzygnięcia (o "kontynuowaniu wypłaty zasiłku stałego" którego to, nawiasem mówiąc, przepisy prawa nie przewidują), tożsamość spraw nie budzi wątpliwości. Dotyczą one bowiem tego samego beneficjenta, tego samego świadczenia i tego samego okresu świadczeniowego, co sprawia, że powtórnie wydana w tej samej sprawie decyzja, dotknięta jest wadą nieważności. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. stwierdzono nieważność zarówno decyzji zaskarżonej jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Ze względu zaś na procesowy charakter dostrzeżonego uchybienia, za bezprzedmiotowe uznano odnoszenie się do zarzutów skargi, dotyczących wysokości przyznanego zasiłku. decyz a.tp.