II SA/Łd 588/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Sędziowie: Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Protokolant: St. sekretarz sądowy Magdalena Rząsa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2016 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. LS Decyzją z [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 23), powoływanej dalej jako "k.p.a." – w zw. 39 ust. 1 i 2 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. z 2015, poz. 163 ze zm.) - powoływanej dalej jako: "u.p.s." – utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta T. z [...], nr [...], w sprawie przyznania B. M. zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności od dnia 1 kwietnia 2016r. do dnia 30 czerwca 2016r. w kwocie po 80 złotych. W pierwszej kolejności Kolegium, w oparciu o art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i art. 7 u.p.s., wyjaśniło istotę pomocy społecznej, a następnie przytaczając treść art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. wyjaśniło zasady przyznawania prawa do zasiłku okresowego podkreślając, że organ I instancji przyznał skarżącej zasiłek na pokrycie kosztów zakupu żywności, w związku z tym, że strona jest osobą bezrobotną, nie pobiera renty ani emerytury, a jej dochód nie przekracza 150 % kryterium dochodowego. Świadczenie zostało przyznane w gotówce z uwagi na brak możliwości zapewnienia posiłku w naturze. Organ odwoławczy zaznaczył, że przyznana pomoc zgodna jest z możliwościami finansowymi organu pomocy społecznej, pomimo tego, że w ocenie strony jest nie wystarczająca, zwłaszcza w sytuacji gdy strona deklaruje, że nie osiąga żadnych własnych dochodów i żyje tylko i wyłącznie ze świadczeń państwowych. Jednakże organ pomocowy musi pomoc tak rozdzielać, aby wesprzeć najbardziej potrzebujących i w większej ich liczbie. Zdaniem Kolegium, strona w rzeczywistości do osób najbardziej potrzebujących nie należy. Kolegium dodało, że organ pomocy społecznej, wydając decyzje o przyznaniu świadczeń dla poszczególnych podopiecznych, dokonuje takich ocen i rozstrzygnięć wielokrotnie, uznać zatem należy, iż posiada najbardziej pełną wiedzę o środkach finansowych, którymi dysponuje i o podopiecznych, którym może i powinien pomóc. Przyznanie świadczenia jest jedynie pomocą gminy a nie przejęciem odpowiedzialności za finansowanie wszystkich potrzeb życiowych beneficjentów, to jest opłat za czynsz, energie, gaz, leki etc. Ponadto przyznanie zasiłku celowego na żywność nie jest jedyną formą pomocy ze strony organu gminy na rzecz strony, która otrzymuje w ramach pomocy społecznej - zasiłek okresowy oraz systematycznie pomoc w innych formach. Następnie organ odwoławczy wskazał, że charakterystyczne w tej sprawie jest to, że strona nie pracuje, pozostaje zarejestrowana jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku, ale mieszka sama w dużym mieszkaniu spółdzielczym, własnościowym, dobrze wyposażonym we wszystkie sprzęty gospodarstwa domowego. Z akt sprawy nie wynika, aby B. M. przejawiała ze swej strony jakąś aktywność w poszukiwaniu zatrudnienia czy podejmowała starania celem przezwyciężenia ocenianej przez siebie negatywnie sytuacji życiowej zwłaszcza, że nie jest osobą niepełnosprawną i pozostaje w wieku produkcyjnym. W ocenie organu II instancji, deklarowana przez stronę postępowania - sytuacja braku własnych dochodów jest pozorna. W tej sytuacji przyznawane przez MOPS dotychczasowe świadczenia, są i tak nad wyraz dla niej korzystne. Skoro strona dysponuje własnym majątkiem w postaci mieszkania własnościowego i jego kompletnego wyposażenia świadczy to jednak o tym, że z jakiś źródeł czerpała i czerpie na to środki, a zatem nie pozostaje w ubóstwie. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych w takich sytuacjach posiadany majątek strona wnioskująca o pomoc społeczną powinna w pierwszej kolejności wykorzystać na swoje potrzeby życiowe. Kolegium podkreśliło także, że zasiłek celowy jest świadczeniem, w części o charakterze fakultatywnym, a nie obowiązkowym, przyznawanym w ramach "uznania administracyjnego" (ze względu na użycie zwrotu "może być przyznany") przez organ administracji w miarę jego możliwości finansowych i posiadanych środków. W związku z faktem, że decyzja nie ma charakteru związanego, lecz ma charakter uznaniowy, organ administracji ją podejmujący winien zbadać zasadność przesłanek przemawiających zarówno za przyznaniem specjalnego zasiłku celowego jak i jego odmową. Dopiero w oparciu o te kryteria organ dokonuje wyboru konsekwencji prawnych. Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do sądu administracyjnego złożyła B. M., jednakże wobec braku uzasadnienia skargi skarżąca została wezwana do określenia naruszenia prawa bądź interesu prawnego. W odpowiedzi na ww. wezwanie skarżąca wyjaśniła, że wg jej wiedzy "inne osoby otrzymują więcej". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie bowiem z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2016r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta, po myśli § 2 tegoż artykułu, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny nie rozpoznaje zatem spraw merytorycznie, a bada jedynie legalność zaskarżonej decyzji, tzn. ocenia, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje tylko w przypadku wykazania istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei art. 135 p.p.s.a. stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd nie stwierdził, by zaskarżone orzeczenie naruszało prawo, w stopniu skutkującym jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o przyznaniu skarżącej pomocy w formie zasiłku celowego na zakup żywności w ramach wieloletniego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Instytucja ta wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 ustawy). Zadaniem pomocy społecznej jest podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 2 ustawy). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ustawy). Następnie trzeba wskazać, że stosownie do art. 48 ust. 1 i 4 ustawy osoba lub rodzina ma prawo do schronienia, posiłku i niezbędnego ubrania, jeżeli jest tego pozbawiona. Pomoc doraźna albo okresowa w postaci jednego gorącego posiłku dziennie przysługuje osobie, która własnym staraniem nie może go sobie zapewnić. Jednocześnie w uchwale Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013r. nr 221 w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" lata 2014 – 2020 (MP z 2013r., poz. 1024 ze zm.) określono, że w ramach wskazanego programu gminy udzielają wsparcia osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie o pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150% kryterium, o którym mowa w art. 8 ustawy. Ze środków przekazywanych gminom z programu udziela się wsparcia w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Dalej podkreślić trzeba, że koniecznym warunkiem przyznania świadczenia z pomocy społecznej jest spełnienie kryterium dochodowego określonego w art. 8 ustawy, wystąpienie trudnej sytuacji życiowej, w szczególności z powodów wymienionych w art. 7 ustawy oraz niemożność samodzielnego jej przezwyciężenia. W stanie faktycznym sprawy skarżąca niewątpliwe spełnia powyższe przesłanki, bowiem pozostaje osobą bezrobotną, bez żadnego, deklarowanego źródła dochodu. Dodatkowo podkreślić należy, że ustawodawca przyjął, iż system pomocy społecznej opiera się na zasadzie pomocniczości. Zasada ta odwołuje się do samodzielności obywateli i wspólnot w realizowaniu zadań publicznych. Państwo jest obowiązane udzielać pomocy wówczas, gdy zadania przekraczają możliwości jednostki czy małej wspólnoty. Przedmiotowa pomoc winna mieć charakter przejściowy, prowadząc do wykształcenia odpowiednich postaw u osób z niej korzystających. Państwo nie powinno więc przejmować zadań, które jednostki, rodziny czy grupy są w stanie samodzielnie wykonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Osoby ubiegające się o pomoc społeczną winny więc wykazać, że ze swej strony podjęły starania, które przy uwzględnieniu ich możliwości, zasobów i uprawnień nie pozwoliły na przezwyciężenie trudności życiowych we własnym zakresie (vide: I. Sierpowska, Komentarz do art. 2 ustawy o pomocy społecznej. Lex Omega). W rozpoznawanej sprawie, skarżąca uzyskała świadczenie z pomocy społecznej w kwocie, odpowiadającej możliwościom organu pomocowego. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w T. dysponuje miesięcznie kwotą 141 435 zł. na realizowanie zadań własnych, z czego finansowane są posiłki w szkołach i przedszkolach dla dzieci z rodzin najuboższych (18 000,-zł.), koszty utrzymania mieszkańców gminy w domach pomocy społecznej (82 274,-zł.) oraz potrzeby związane ze wspieraniem rodzin i rodzin zastępczych (10 362,-zł.). Pozostała część środków tj. ok. 30 799,-zł. przeznaczana jest na wszystkie zasiłki celowe (w tym także na zakup posiłku lub żywności), z której korzysta około 150 osób. Jak przy tym wskazano, B. M. od wielu lat korzysta z różnych form pomocy, nie podejmując przy tym żadnych działań, zmierzających do poprawy własnej sytuacji. Brak jest zatem podstaw do twierdzeń, że pozostaje ona osobą dyskryminowaną, na tle innych podopiecznych organów pomocowych. W ocenie Sądu, rozstrzygając o przyznaniu skarżącej świadczenia, organy obu instancji dokonały prawidłowych ustaleń co do stanu faktycznego oraz z sposób prawidłowy oceniły zebrany materiał dowodowy, zgodnie z regułami, obowiązującymi w postępowaniu administracyjnym (art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.). Na tej podstawie prawidłowo uznały, że ustalone i ocenione okoliczności, mające wpływ na podjęte rozstrzygnięcie, uzasadniały przyznanie świadczenia w kwocie, znajdującej się w zasięgu możliwości organu pomocowego. Zaskarżona decyzja znajduje przeto oparcie w materiale dowodowym a jej uzasadnienie odpowiada wymogom, określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Biorąc pod uwagę powyższe, wobec tego, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi, wobec braku podstaw do jej uwzględnienia. JK