II SA/Łd 589/04

Dnia 7 kwietnia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędziowie: Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski (spr.), Asesor WSA Ewa Alberciak, Protokolant asystent sędziego Arkadiusz Widawski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2005 roku sprawy ze skargi W. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [....] Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz adwokata A. G. - A s.c. z siedzibą w Ł., ul. A. 16 kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu. II SA/Łd 589/04 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. przyznał W. D. za miesiąc listopad 2003 r. zasiłek celowy w wysokości 49 zł, w tym na żywność kwotę 20 zł, na środki czystości kwotę 20 zł oraz na uregulowanie opłaty za energię elektryczną kwotę 9 zł. Podstawą decyzji były następujące ustalenia i wnioski: W dniu 4 listopada 2003 r. W. D. zwrócił się do MOPS w T. z wnioskiem o udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego na zakup żywności, środków czystości i opłacenie rachunków za energię. Pierwotne decyzje organu pomocy społecznej w tej sprawie zostały uchylone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. W toku ponownego rozpatrywania sprawy ustalono, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest zarejestrowany w PUP bez prawa do zasiłku-od czerwca 1996 r. W listopadzie 2003 r. dochodem wnioskodawcy był dodatek mieszkaniowy przyznany na okres od marca 2003 r. do stycznia 2004 r. w wysokości 163,21 zł. Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. 1998 r., Dz.U. Nr 64, poz. 414 ze zm.) ustawowe kryterium dochodowe dla wnioskodawcy wynosi 461 zł, a zatem kwalifikuje się on do otrzymania świadczeń z pomocy społecznej. Oceniając zgłoszony wniosek organ brał pod uwagę zasadność zgłoszonych potrzeb, możliwość ich samodzielnego zaspokojenia przez wnioskodawcę, brak aktywności w samodzielnym rozwiązywaniu trudnych sytuacji życiowych i brak współdziałania z pracownikiem socjalnym. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że mieszkanie wnioskodawcy jest od dawna brudne i zaniedbane, mimo udzielania mu systematycznej pomocy w zakupach środków czystości. Wnioskodawca stale oczekuje od MOPS spełniania wysuwanych żądań, ale odmawia korzystania z niektórych form pomocy, np. talonów do jadłodajni na gorący posiłek oraz nie przyjmuje do wiadomości wyjaśnień ograniczonych możliwościach finansowych MOPS. Mimo ciągłego powoływania się na stan zdrowia nie podejmuje leczenia, które jest niezbędne do ustalenia stopnia niepełnosprawności i uzyskania stałej pomocy z MOPS. Przy wykazywaniu braku środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb wnioskodawca jest widywany w stanie upojenia alkoholowego. Uznając zgłoszony wniosek za zasadny Dyrektor MOPS przyznał wnioskodawcy zasiłek celowy uwzględniając możliwości Ośrodka w tym zakresie. Potrzeba udzielenia pomocy w spłaceniu należności za energię elektryczną uzasadniona została treścią informacji z zakładu energetycznego. W odwołaniu od tej decyzji W. D. zarzucił, że przyznane kwoty nie wystarczają mu na zaspokojenie potrzeb w zakresie zaopatrzenia w żywność i środki czystości w listopadzie 2003 r. Stwierdził, że wnioskowana pomoc miała mu umożliwić spłatę rocznego zadłużenia za energię elektryczną. Odwołanie to zawarte zostało w obszernym piśmie będącym jednocześnie odwołaniem od innych jeszcze decyzji organu pomocy społecznej. Odwołujący się przedstawił w nim swoją sytuację osobista i materialną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu podkreślono, że zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej udzielenie takiej pomocy uzależnione jest nie tylko od szeregu okoliczności dotyczących osoby wnioskującej o pomoc, ale także od możliwości finansowych organu pomocy społecznej. Zasiłki celowe należą do zadań własnych gminy i wypłacane są z jej budżetu, a zatem organ pomocy społecznej może udzielać tej pomocy w granicach środków przeznaczonych na ten cel przez gminę. Organ pierwszej instancji wykazał, że środki przeznaczone na wypłatę zasiłków celowych były ograniczone, a zatem nie wszystkie potrzeby zgłaszane przez różne osoby lub rodziny mogły zostać uwzględnione. Według organu odwoławczego zgłoszone przez W. D. potrzeby w zakresie zakupu żywności, środków czystości oraz pokrycia należności za energię elektryczną były uzasadnione. Przyznana kwota zasiłku celowego w miesiącu listopadzie 2003 r. jest adekwatna do bardzo ograniczonych możliwości finansowych pomocy społecznej. Organ pomocy musiał mieć na uwadze konieczność zabezpieczenia, choć w części, potrzeby znacznej liczby innych osób i rodzin znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji życiowej materialnej. W skardze na powyższą decyzję W. D. zarzucił, iż został pozbawiony niezbędnej i realnej pomocy. Stwierdził, że budżet państwa powinien uwzględniać oczywiste potrzeby obywatela, a zwłaszcza dotyczące zachowanie zdrowia i życia. Dodał, że przyznanie mu tak niskich świadczeń skazuje go na głodowanie i niedożywienie. Skarga niniejsza zawarta jest w jednym, obszernym piśmie dotyczącym różnych decyzji organu odwoławczego. Napisana jest chaotycznie i nieprecyzyjnie. Skarżący opisał w niej swoją sytuację życiową. Stwierdził, że jest chory, niedożywiony, niezdolny do pracy, a konstytucyjnym obowiązkiem organów pomocy społecznej jest zaspokojenie podstawowych potrzeb każdego obywatela. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje stanowisko i prezentowane w decyzji argumenty. Sąd zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Organy obu instancji podjęły bowiem wszelkie, niezbędne działania konieczne do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz prawidłowo ceniły sytuację skarżącego i właściwie zastosowały przepisy prawa materialnego. Należy stwierdzić, że stosownie do art. 2 ust. 3 i 4 ustawy z dn. 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. z.1998 r. Dz. U. Nr 64, poz. 414 ze zm.) rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale jednocześnie potrzeby osoby korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają możliwością pomocy społecznej. Oznacza to, że dzielona pomoc społeczna nie musi być przyznana w wysokości zaspokajającej w pełni rzeczywiste potrzeby, skoro nie będzie to możliwe z uwagi na szczupłość środków jakimi na ten cel dysponują ośrodki pomocy społecznej. Taka sytuacja zaistniała w tej sprawie organ pomocy społecznej wskazywał na brak środków przeznaczanych w listopadzie 2003 roku na pomoc społeczną (informacja Dyrektora MOPS w T.). W informacji tej wskazano na limit środków przeznaczonych na zasiłki celowe i wyjaśniono na jakie cele były one przyznawane. Wskazano też, że średnia wysokość zasiłku celowego na żywność w miesiącu listopadzie 2000 roku wyniosła 55 zł. Natomiast w piśmie z 18 grudnia 2003 roku adresowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego Dyrektor MOPS poinformował o udzieleniu skarżącemu pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego i zasiłku celowego w miesiącu grudniu 2003 roku, co było możliwe z uwagi na otrzymanie przez MOPS dodatkowych środków finansowych. Zasiłek celowy na uregulowanie opłaty za energię elektryczną uwzględniał rzeczywistą zaległość wraz z odsetkami za zwłokę wykazaną przez Zakład Energetyczny Ł.-T. S.A. Rejon Energetyczny T. w odpowiedzi z dnia 4 lutego 2004 r. udzielonej na zapytanie MOPS. Należy podkreślić, że z zaskarżonej decyzji jasno wynika, iż uzasadnieniem przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na zakup żywności i środków czystości w wysokości niższej od oczekiwanej przez skarżącego był brak dostatecznych środków finansowych w dyspozycji MOPS. Ograniczone możliwości w tym zakresie wynikają ze wskazanej wyżej informacji Dyrektora MOPS. W związku z powyższym nie są uzasadnione zgłoszone przez pełnomocnika skarżącego twierdzenia, że organ pomocy społecznej nie wyjaśnił na czym miał polegać brak współdziałania skarżącego z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji. Należy też mieć na uwadze, co jest niesporne, że skarżący od dawna korzysta z różnych form pomocy społecznej i z dodatkowych zasiłków korzystał również w miesiącu grudniu 2003, gdy tylko MOPS w T. uzyskał dodatkowe środki finansowe na wypłatę zasiłków. Z uwagi na powyższe należało skargę oddalić na podstawie art. 151 ust. z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), a na podstawie art. 250 tej ustawy należało przyznać wynagrodzenie pełnomocnikowi skarżącego z tytułu udzielenia nieopłaconej pomocy prawnej dla strony, której Sąd przyznał prawo pomocy w takiej formie.