II SA/Łd 593/04

Dnia 17 marca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.), Asesor Ewa Cisowska-Sakrajda, Protokolant Referendarz sądowy Leszek Foryś, po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi W. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego 1/ oddala skargę; 2/ zasądza na rzecz adwokata A. G. - Kancelaria Adwokacka w Ł. ul. A 16 od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów zastępstwa adwokackiego z urzędu. II SA/Łd 593/04 U Z A S A D N I E N I E Wnioskiem z dnia 9 lutego 2004 r. W. D. wystąpił do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. o przyznanie pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego i zasiłku celowego na niezbędną żywność i środki czystości. Wniosek uzasadnił, tym iż jest bez środków do życia, przymiera głodem. Decyzja z dnia [...] znak [...] odmówiono przyznania W. D. pomocy w formie zasiłku okresowego w miesiącu lutym 2004 roku. W uzasadnieniu decyzji MOPS-u wskazano, iż rozpatrując sprawę wzięto pod uwagę zasadność zgłoszonej potrzeby, możliwości finansowe ośrodka oraz wywiązywanie się przez zainteresowanego z ustalonego z pracownikiem socjalnym w styczniu 2004 roku zobowiązania dotyczącego podjęcia leczenia do dnia 15 lutego 2004 roku. W. D. spełnia wprawdzie kryterium dochodowe dla potrzeb otrzymania zasiłku okresowego, z uwagi jednak na ograniczone możliwości finansowe ośrodka – brak środków odmówiono jego przyznania. W odwołaniu od powyższej decyzji W. D. w sposób obszerny przedstawił swoją sytuację osobista i materialną. Podniósł, iż w dalszym ciągu pozostaje bez środków do życia . Żąda przyznania pomocy w realnej wysokości na najniezbędniejsze potrzeby, w tym na zakup żywności oraz środki czystości. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy zaskarżona decyzję. Rozstrzygnie swoje Kolegium oparło na następujących rozważaniach. Zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 ze zm.) pomoc w postaci zasiłku okresowego może być przyznana osobom i rodzinom , jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego osoby lub rodziny ustalonego zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy, a dochody oraz posiadane zasoby pieniężne nie wystarczają na zaspokojenie ich niezbędnych potrzeb życiowych. Decyzje w przedmiocie zasiłku okresowego mają charakter uznaniowy co oznacza ,że organ może ( nie musi) uwzględnić potrzeby osób wnioskujących o pomoc społeczna. Udzielenie pomocy społecznej uzależnione jest od szeregu okoliczności , w tym min. od oceny sytuacji życiowej i materialnej zainteresowanej osoby (rodziny), jak też od możliwości finansowych organu udzielającego pomocy. Zasiłki okresowe przyznawane są w ramach tzw. zadań zleconych gminie ze środków otrzymanych z budżetu państwa. W rozpatrywanej sprawie organ I instancji odmówił przyznania W. D. zasiłku okresowego. Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż bezspornym jest, że zainteresowany spełnia ustawowe kryteria do objęcia go pomocą społeczną w formie zasiłku okresowego. Odmowa przyznania zasiłku wynika wyłącznie z braku środków finansowych MOPS-u w T. Ośrodek ten nie otrzymał dotychczas środków finansowych z budżetu państwa na zasiłki okresowe. Okoliczności sprawy wskazują ponadto, ze organ I instancji dostrzegając trudną sytuację życiową zainteresowanego objął go w miesiącu lutym br. pomocą w formie zasiłku celowego, realizowanego ze środków budżetu gminy, przyznając zasiłek celowy na żywność, oraz stały zasiłek mieszkaniowy w kwocie 118 złotych od lutego 2004 roku. Powyższą decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi W. D. wnosząc o jej uchylenie i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżący zarzucił organom wydającym decyzje, iż pozbawiły go niezbędnej pomocy mimo, iż Konstytucja RP, ustawa o pomocy społecznej oraz konwencje międzynarodowe, gwarantują mu niezbywalne prawo do zabezpieczenia społecznego. Skarżący wskazał, iż budżet państwa polskiego musi uwzględniać oczywiste potrzeby obywatela, nie można uzasadniać odmowy pomocy potrzebnej do ochrony życia i zdrowia. Skarżący domagał się przeprowadzenia dowodu z opinii świadków np. lekarzy, psychologa, dietetyka i inspektora sanepidu na okoliczność skutków głodowania, niedożywienia, brudu i braku elementarnych warunków życia oraz ustanowienia adwokata. Za wyrządzone krzywdy i szkody domaga się odszkodowania. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty tożsame z zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do argumentów podnoszonych w skardze, dotyczących niezgodności zaskarżonej decyzji z Konstytucja RP Kolegium podniosło, że przepisy ustawy zasadniczej nie mogą być samoistnym źródłem roszczeń o zasiłek z opieki społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.-Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości miedzy innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Analogiczne unormowanie zawarte zostało w przepisie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Oznacza to, ze Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ja uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu. Stosownie do art. 134 § 1 cytowanej powyżej ustawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Oznacza to, że może badać zaskarżoną decyzję nie tylko pod kątem naruszeń prawa wskazanych w skardze, ale także pod kątem wystąpienia w niej wszelkich ewentualnych naruszeń prawa. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa w dacie ich wydania, regulującymi tryb i przesłanki przyznania zasiłku okresowego z pomocy społecznej oraz z przepisami postępowania administracyjnego, a w konsekwencji brak jest podstaw do uwzględnienia skargi. Przedmiotem oceny Sądu była decyzja odmawiająca przyznania skarżącemu zasiłku okresowego w miesiącu lipcu 2004 roku. Zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej celem tejże pomocy jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Ośrodek pomocy społecznej ma możliwość, a nie obowiązek przyznania uprawnionemu zasiłku okresowego. Możliwość ta uzależniona jest zaś od środków finansowych jakimi dysponuje organ. Stosownie do stanowiska utrwalonego w orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego, organ administracji działając na podstawie przepisów prawa przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia obowiązany jest stosownie do art. 7 kpa załatwić sprawę zgodnie z słusznym interesem obywatela, o ile interes społeczny nie stoi temu na przeszkodzie, ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu środków ( por: wyrok NSA z dnia 5 marca 1998 r. I SA 984/97, LEX 45812, wyrok NSA z dnia 9 lutego 2001 r. I SA 2116/00, LEX nr 79609). W ocenie Sądu należy zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego zaprezentowanym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym w tego typu sprawach rozstrzygniecie uzależnione jest od okoliczności sprawy oraz od wielkości posiadanych środków finansowych na świadczenia z pomocy społecznej. W tej sytuacji o wysokości kwoty przyznanego zasiłku okresowego przesadzają możliwości finansowe, którymi dysponuje ośrodek pomocy społecznej. Ponadto zgodnie z zasadą sformułowaną w przepisie art. 2 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wykazał , ze środki finansowe przeznaczone na pomoc społeczną są ograniczone i nie zapewniają realizacji wszystkich świadczeń żądanych przez podopiecznych ośrodka nawet w zakresie podstawowego utrzymania. Niewątpliwie skarżący znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, jednakże środki finansowe, którymi dysponuje organ pomocy społecznej są coraz mniejsze i wystarczają na zaspokojenie minimalnych potrzeb osób nie posiadających żadnego dochodu. Nie można również stracić z pola widzenia faktu, iż skarżący jest długoletnim podopiecznym organów pomocowych, po odbyciu służby wojskowej w 1990 roku nigdy nie podjął stałej pracy imając się jedynie dorywczych zajęć jak również jest osobą zdrową, choć się diagnozuje. Powyższe wynika wprost z oświadczeń skarżącego złożonych przed Sądem. Rozpatrując sprawę należy również mieć na uwadze brak współdziałania z organami pomocowymi, które wykazuje W. D., zarówno w zakresie dbałości o swoje zdrowie jak i wyrażającej się w odmowie przyjęcia pomocy w formie codziennego gorącego posiłku w jadłodajni. Konkludując, przytoczone powyżej okoliczności powodują, iż biorąc nawet pod uwagę trudną sytuację materialną i życiową skarżącego nie można zarzucić organom administracji naruszenia przepisów prawa. Organy te bowiem nie przekroczyły wyznaczonych przez prawo granic uznania administracyjnego w ramach, którego ten rodzaj pomocy może być udzielony. Mając na uwadze przytoczone wyżej okoliczności i rozważania Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) , orzekł jak w sentencji wyroku.