II SA/Łd 595/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia del. NSA Grzegorz Szkudlarek, Sędziowie del. NSA: Tomasz Zbrojewski, Zygmunt Zgierski (spr.), Protokolant asystent sędziego Katarzyna Orzechowska, po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. O. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu represji 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz W. O. kwotę 10 (dziesięć) zł uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi, 3) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do daty uprawomocnienia się wyroku. II S.A./ Łd 595/01 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania W. O. uprawnienia do świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono, że zebrany w sprawie materiał dowodowy stwierdza jedynie fakt pobytu strony we wnioskowanym miejscu i czasie, nie potwierdzając wykonywania pracy przymusowej. Strona nie przedstawiła zatem wymaganych dokumentów potwierdzających represje. Należy także wykluczyć, ze względu na wiek strony, wywiezienie w charakterze robotnika przymusowego. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy W. O. napisała, że mając 5 lat została wywieziona z całą rodziną do pracy przymusowej w Niemczech. Praca jej polegała m. in. na zbieraniu kamieni i porządkowaniu podwórka. Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono, że strona mając 5-7 lat nie mogła wykonywać pracy przymusowej, a nie była również osadzona w obozie pracy. W. O. nie przedstawiła dowodów potwierdzających jej pracę przymusową. Ponadto w kwestionariuszu napisała, że tylko "rodzice i rodzeństwo pracowało w majątku rolnym. Jako dziecko pomagałam zajmować się dziećmi mniejszymi; gdy matki były w polu zabawiałam i karmiłam butelką. Pamiętam też, że z bratem musieliśmy zbierać i zamiatać śmiecie (...)". W ocenie organu orzekającego wynika z tego jasno, że W. O. jako dziecko wykonywała jedynie lżejsze prace porządkowe koło miejsca swojego zamieszkania, bądź bawiła się z dziećmi, a taka praca nie daje podstaw do przyznania świadczenia pieniężnego. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego W. O. napisała, że czuje się skrzywdzona odmową przyznania jej żądanego świadczenia. Skarga zmierza do uchylenia zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego, mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) nie przewiduje, co należy stwierdzić na wstępie, objęcia świadczeniem wszystkich osób, które doznały represji okresu wojennego i powojennego. Rodzaje represji, których doznanie uprawnia obywateli polskich posiadających stałe miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i którzy nie mają ustalonego prawa do dodatku kombatanckiego oraz dodatku za tajne nauczanie, do ubiegania się o przyznanie świadczenia obejmują: 1. osadzenie w obozach pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939 - 1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych; 2. deportację (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. na terytorium: a) III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939- 1945; b) Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia 17 września 1939 r. do dnia 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach. W rozpoznawanej sprawie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie zakwestionował faktu deportacji W. O. na teren III Rzeszy, jednak w jego ocenie brak jest podstaw do przyjęcia wykonywania przez skarżącą pracy przymusowej. W chwili deportacji miała bowiem zaledwie 5 lat, więc nie jest prawdopodobne, aby wykonywała pracę przymusową w rozumieniu przepisów ustawy. Ponadto, w ocenie organu, wykonywanie przez skarżącą "lżejszych prac porządkowych" nie daje podstaw do przyznania świadczenia pieniężnego. W przedmiotowej sprawie odrzucenie a limine przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych twierdzenia W. O., że świadczyła ona na deportacji pracę przymusową, musi budzić uzasadnione wątpliwości. Skoro owo odrzucenie umotywowane zostało m. in. ówczesnym jej wiekiem, to obowiązkiem organu było ustosunkowanie się do treści zeznań H. P., C. G., Z. Ś., iż cała rodzina K., w tym również skarżąca, świadczyła pracę przymusową. Ponadto wydaje się, że organ pominął i ten fakt, że pobyt skarżącej na deportacji w Niemczech trwał do maja 1945 r., kiedy to W. O. ukończyła już 7 rok życia. Postępowanie administracyjne przeprowadzone przed wydaniem przez organ administracji publicznej decyzji powinno zapewnić dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Obowiązek ten wynika w szczególności z treści przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Niedopełnienie tego obowiązku stanowi naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego i często uniemożliwia prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego. W razie zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji, którą wydano bez pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego, sąd ten nie ma możliwości oceny, czy zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji zostało przeprowadzone z naruszeniem obowiązku wyczerpującego zebrania, a następnie rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Dodatkowo tylko stwierdzić należy, że zaprezentowany przez organ orzekający pogląd, iż "wykonywanie przez skarżącą lżejszych prac porządkowych nie daje podstaw do przyznania świadczenia pieniężnego" musi być uznany za zupełnie dowolny. Z tych wszystkich względów, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w wyroku.