II SA/Łd 595/03

WyrokWSA w Łodzi2005-02-15

Skład orzekający: Anna Stępień, Grzegorz Szkudlarek, Arkadiusz Blewązka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakładająca obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, wydana na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, może zostać wydana bez uprzedniego wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych na podstawie art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego, w sytuacji gdy roboty budowlane zostały zakończone?
Ratio decidendi
Zasadniczo wydanie decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego powinno być poprzedzone postanowieniem o wstrzymaniu robót budowlanych. Jednakże, zgodnie z art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego, przepisy te stosuje się odpowiednio, gdy roboty budowlane zostały zakończone. W takiej sytuacji wstrzymanie robót jest bezprzedmiotowe, co uzasadnia możliwość wydania decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 bez wcześniejszego postanowienia. Niemniej jednak, organy administracji muszą należycie wyjaśnić stan faktyczny, w tym istotność ewentualnych odstępstw od projektu i fakt zakończenia robót, co w niniejszej sprawie nie zostało uczynione.
Stan faktyczny
Właściciele budynku mieszkalnego zostali zobowiązani decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego do wykonania inwentaryzacji budowlanej, orzeczenia technicznego i projektu robót w celu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem, z uwagi na odstępstwa od zatwierdzonego projektu. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał tę decyzję w mocy. Właściciele wnieśli skargę do sądu, zarzucając naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego poprzez brak wcześniejszego postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych. Sąd uchylił obie decyzje, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, w tym brak dostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień, Sędziowie: Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, Asesor Arkadiusz Blewązka (spr.), Protokolant Referent-stażysta Izabela Wędrak, po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2005 r. na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi J. U. i Z. U. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] znak: [...] w przedmiocie inwentaryzacji powykonawczej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...] Nr [...]; 2) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. na rzecz J. U. i Z. U. kwotę 10 (dziesięć) złotych z tytułu zwrotu kosztów postępowania; 3) stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnie- nia się wyroku. Decyzją Nr [...] (znak: [...]) z dnia [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. na podstawie przepisu art.51 ust. l pkt 2 i ust.4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane, po rozpatrzeniu odwołania J. i Z. małżonków U., od decyzji Nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...] (znak: [...]), nakazującej J. i Z. małżonkom U. wykonanie w terminie do dnia 30 maja 2003 roku inwentaryzacji budowlanej wraz z orzeczeniem technicznym i projektem robót, które należy wykonać w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem budynku mieszkalnego zlokalizowanego przy ulicy A 4 w O., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż w wyniku postępowania prowadzonego przez Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w O. w sprawie budynku mieszkalnego usytuowanego przy ulicy A 4 w O. ustalono, że właściciele budynku J. i Z. małżonkowie U. wykonali przebudowę budynku z odstępstwami od zatwierdzonego projektu i pozwolenia na budowę Nr [...] z dnia [...]. Decyzją Nr [...] z dnia [...] wydaną na podstawie art.51 ust. l pkt 2 w związku z art.51 ust.4 Prawa budowlanego organ I instancji zobowiązał właścicieli budynku do wykonania robót budowlanych, polegających na: wypełnieniu otworu okiennego luksferami, przełożeniu rury spustowej odprowadzającej wody deszczowe z połaci dachowej oraz wyprowadzeniu ogniomuru ponad dach. Od decyzji tej odwołanie wnieśli inwestorzy małżonkowie U.podnosząc, iż zamurowanie otworu okiennego luksferami oraz przełożenie rury spustowej wykonali przed wydaniem decyzji nakładającej wykonanie tych czynności. Zakwestionowali natomiast obowiązek wykonania ogniomuru, powołując się na par. 271 ust. l pkt 2 w związku z par. 213 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 roku. Przede wszystkim zaś zarzucili organowi zastosowanie błędnej podstawy prawnej, bowiem decyzja wydana na podstawie art.51 ust. l pkt 2 Prawa budowlanego winna być zdaniem skarżących, poprzedzona postanowieniem o wstrzymaniu robót budowlanych. Organ odwoławczy zaskarżoną decyzję uchylił wskazując, iż decyzją wydaną z art.51 ust. l pkt 2 prawa budowlanego nie można nakazać wykonania robót budowlanych, bowiem ów przepis dopuszcza jedynie możliwość wydania decyzji nakazującej przedłożenie wymaganych opracowań, których wykonanie w wyznaczonym terminie może dopiero doprowadzić do wydania decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót. W sprawie zakresu obowiązywania par.271 ust. l pkt 2 w związku z par.213 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 roku organ odwoławczy poinformował skarżących, iż problem ten winien być rozwiązany w opracowaniu projektowym, które uwzględni warunki wynikające z przywołanych powyżej przepisów. Organ odwoławczy wyjaśnił również, że zasadność wydania postanowienia w oparciu o przepis art.50 ust. l pkt 3 prawa budowlanego zależy wyłącznie od ustaleń organu I instancji w zakresie aktualnego stanu robót. W przypadku stwierdzenia, iż roboty budowlane zostały zakończone, organ odstępuje od jego wydania ograniczając się do wydania decyzji z art.51 ust. l pkt 2 w związku z art.51 ust.4. W dniu [...] organ I instancji ponownie wydał w niniejszej sprawie decyzję Nr [...], nakazującą J. i Z. małżonkom U. wykonanie w terminie do dnia 30 maja 2003 roku.inwentaryzacji budowlanej wraz z orzeczeniem technicznym i projektem robót w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem budynku mieszkalnego zlokalizowanego przy ulicy A 4 w O.. Od decyzji tej odwołanie wnieśli inwestorzy argumentując, że prawo budowlane nie dopuszcza możliwości wydania decyzji z art.51 ust l pkt 2 prawa budowlanego bez uprzedniego wstrzymania robót postanowieniem wydanym na podstawie przepisu art.50 ust. l. Organ odwoławczy w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy uznał zasadność zaskarżonej decyzji Nr [...]. W jego ocenie organ I instancji uwzględnił wszystkie uwagi organu odwoławczego, nakładając na inwestorów obowiązki odpowiadające treści przepisu art.51 ust. l pkt 2, z uwzględnieniem art.51 ust.4 prawa budowlanego, "przez co wydana decyzja jest zgodna z przyjętym trybem postępowania i aktualnym stanem prawnym obiektu". Odnosząc się do zarzutów wniesionych w odwołaniu organ odwoławczy stwierdził, iż odpowiednie wyjaśnienia w kwestii stosowania art.50 ust. l zawarte już zostały w decyzji Nr [...]. Organ wskazał jednak, iż w następstwie nowelizacji z dnia 22 sierpnia 1997 roku przepis art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane, otrzymał dodatkowo ust. 4, który zwalnia organ nadzoru budowlanego od obowiązku wstrzymania robót budowlanych, o których mowa w art.50 ust. 1, w przypadku gdy roboty już zostały wykonane. Dalej organ stwierdził, iż "w związku z ustaleniem, iż roboty budowlane związane z przebudową budynku zostały zakończone, przepis ten znalazł zastosowanie w niniejszym postępowaniu i stanowi podstawę prawną rozstrzygnięcia. Z tego powodu organ odwoławczy ponownie stwierdza, iż argumentacja skarżących w tej kwestii nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa". W dniu [...] na powyższą decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi wywiedli J. i Z. małżonkowie U., którzy zaskarżanej decyzji zarzucili naruszenie przepisu art. 51 ust. l pkt. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 roku, Nr 106, poz.1126 ze zm.), poprzez błędne przyjęcie, że wydanie decyzji nakładającej obowiązek wykonania wskazanych w niej czynności nie musi być poprzedzone wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania robót na mocy przepisu art. 50 ust. 1 prawa budowlanego. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący podnieśli, iż zawiadomieniem z dnia 13 września 2002 roku (znak [...]) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie budowy budynku przy ulicy A 4 w O., która jest realizowana przez J. i Z. małżonków U.. W dniu 25 września 2002 roku przeprowadzono wizję lokalną, podczas której "stwierdzono mało istotne odstępstwa od dokumentacji przy przebudowie schodów zewnętrznych polegające na ich rozszerzeniu oraz umieszczeniu rury spustowej na ścianie usytuowanej przy granicy nieruchomości". Następnie w dniu [...] Powiatowy Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. wydał decyzje Nr [...], którą nałożył na inwestorów obowiązek wykonania określonych czynności "w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z projektem i pozwoleniem na budowę". Od decyzji tej inwestorzy wnieśli odwołanie. W dniu [...] organ II instancji decyzją wydaną w sprawie znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W dniu [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. wydal decyzje w sprawie znak: [...], w której nałożył na inwestorów obowiązek wykonania w terminie do dnia 30 maja 2003 roku inwentaryzacji budowlanej obiektu wraz z orzeczeniem technicznym i projektem robót w celu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem. Od decyzji tej inwestorzy wnieśli odwołanie. Organ II instancji decyzją wydaną w sprawie znak: [...] z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu l instancji. Z uzasadnienia decyzji organu II instancji wynika, iż zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa budowlanego wydanie decyzji w trybie art. 51 ust. l pkt. 2 tegoż prawa nie wymaga uprzednio zastosowania procedur polegających na wstrzymani wykonania robót na podstawie art. 50 ust. l. W ocenie skarżących treść przepisu art. 51 ust. l pkt. 2 prawa budowlanego wyraźnie wskazuje na powiązanie z przepisem art. 50 ust. l, a wręcz stanowi następstwo działań, o których mowa w art. 50. Z treści art. 51 wynika, iż przed upływem terminu, o którym mowa w art. 50 ust. 4 właściwy organ wydaje decyzje. Zatem, aby można było wydać decyzję na podstawie art. 51 ust. l pkt. 2 należy wpierw zastosować rozwiązania wynikające z unormowań prawnych zawartych w art. 50 ustawy – Prawo budowlane. To właśnie treść przepisów zawartych w punktach od l do 3 ust. l art. 50 wskazuje jakie czynności sprzeczne z prawem mogą w konsekwencji spowodować wydanie decyzji nakładającej obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem. Do czynności tych ustawodawca zaliczył prowadzenie robót budowlanych: 1) bez wymaganego pozwolenia, 2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, 3) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu bądź w przepisach. Zdaniem skarżących w wydanej decyzji organ I instancji nie powołał się na przepisy art. 50 ust. l prawa budowlanego, a wręcz nie wskazał na czym polegały uchybienia w prowadzonej inwestycji. Przeciwnie w piśmie organu (znak: [...]) z dnia 1 października 2002 roku napisano, iż "stwierdzono mało istotne odstępstwa od dokumentacji". W tej sytuacji dziwnym wydaje się skarżącym fakt wydania przez organ kwestionowanej decyzji. Dalej skarżący konkludują, iż ocena istotności odstępstw należy do organu, lecz nie może być ona dowolna. Skoro organ informuje stronę, że stwierdzono mało istotne odstępstwa od dokumentacji, to ta działając w zaufaniu do organów państwa ma prawo przypuszczać, że nie popełniła żadnych istotnych uchybień. Skarżący podnieśli, iż potwierdzeniem zaprezentowanego powyżej toku rozumowania może być orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 1998 roku w sprawie sygn. akt IV SA 1822/96, w którym stwierdzono, iż warunkiem zastosowania przepisu art. 51 ust. l pkt. 2 prawa budowlanego z 1994 roku jest uprzednie wstrzymanie robót budowlanych na podstawie art. 50 tejże ustawy. Tym samym ustawodawca nie pozostawia organom swobody w ocenie czy postanowienie o wstrzymaniu robót należy wydać, czy też nie, ale wprost uzależnia wydanie decyzji w tym trybie od wcześniejszego wydania postanowienia o wstrzymaniu robót. Również w wyroku z dnia 16 marca 2000 roku w sprawie sygn. akt IV SA 228/98 stwierdzono, że wydanie decyzji, o której mowa w przepisie art. 51 musi być poprzedzone postanowieniem, o którym mowa w art. 50 i musi nastąpić przed upływem 2 miesięcy od daty wydania postanowienia. Skarżący podnieśli, iż w decyzji Nr [...] z dnia [...] wydanej przez organ II instancji zawarto stwierdzenie, że uprzednie wydanie postanowienia z art. 50 ust. l pkt. 3 zależy wyłącznie od ustaleń organu I instancji w zakresie aktualnego stanu robót. W przypadku stwierdzenia, że roboty budowlane nie są prowadzone, organ odstępuje od jego wydania ograniczając się w decyzji z art. 51 ust. l pkt. 2 w związku z art. 51 ust. 4. W ocenie skarżących trudno polemizować z takim stwierdzeniem, jednak należy z cała stanowczością stwierdzić, ze brak jest podstaw prawnych do wydania zaskarżonej decyzji bez uprzedniego wstrzymania wykonania robót. Zdaniem skarżących to właśnie treść art. 51 ust. l pkt. 2 prawa budowlanego stanowi, że przed upływem terminu, o którym mowa w art. 50 ust. 4 właściwy organ wydaje decyzję nakładająca obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem i uzyskania pozwolenia na ich wznowienie oraz określającą termin wykonania tych czynności. W ocenie skarżących przepis ten nie zakłada innych możliwości wydania decyzji. Dodatkowo skarżący podnieśli, iż w zebranym materiale dowodowym w sprawie brak jest jakichkolwiek dowodów w zakresie aktualnego stanu robót. Z żadnego z dokumentów nie wynika, czy w okresie od daty wszczęcia postępowania, a więc od 13 września 2002 roku do daty wydania zaskarżanej decyzji, roboty budowlane były prowadzone czy tez nie. Zatem organy obu instancji wydając decyzje nie dołożyły należytych starań do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Tym bardziej niezrozumiałe jest dla skarżących stwierdzenie zawarte w zaskarżanej decyzji, iż "w związku z ustaleniami, że roboty budowlane związane z przebudową budynku zostały zakończone". Skarżący podnieśli, iż nie rozumieją skąd organ II instancji posiada takie informacje. Wskazali, że w trakcie wizji lokalnej przeprowadzonej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego roboty były prowadzone i będą nadal prowadzone, a inwestycja nie została jeszcze zakończona. W ocenie skarżących podobne kwestie, jak te poruszane w niniejszej sprawie były już przedmiotem rozpraw przez Naczelnym Sądem Administracyjnym i Sądem Najwyższym. Na poparcie tego przywołali szereg orzeczeń, w których stwierdzono, że wydanie decyzji w trybie art. 51 ust. l pkt. 2 prawa budowlanego musi poprzedzać wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wniósł o jej oddalenie wywodząc jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postępowanie w niniejszej sprawie, pomimo wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi, nie zostało przez ten Sąd zakończone przed dniem 1 stycznia 2004 roku, a zatem sprawa ta podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. (art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające cz ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.)) Zgodnie z treścią art. 3 par. l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w skrócie: p.s.a.) (Dz. U. Nr 153, póz. 1270), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Analogiczne unormowanie zawiera art. 1 par. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 par. 1 p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Analizując postępowanie organów administracji w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, iż nie jest ono wolne od naruszeń prawa, wobec czego uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Zagadnienie rodzące wątpliwości prawne w niniejszej sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy stosując przepis art. 51 ust 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 roku, Nr 106, poz. 1126 ze zm.) organ nadzoru budowlanego winien najpierw wydać postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych stosownie do treści przepisu art. 50 ust. 1 omawianej ustawy, czy też może nałożyć obowiązki, o których mowa w przepisie art. 51 ust. 1 bez konieczności wstrzymywania robót budowlanych. Udzielając odpowiedzi na tak postawione pytanie należy wskazać, iż zasadą jest, że wydanie decyzji w oparciu o przepis art. 51 ust. 1 winno być poprzedzone wydaniem postanowienia wstrzymującego prowadzone roboty budowlane. Co więcej, ów przewidziany prawem tryb postępowania organów administracji obwarowany jest wieloma ograniczeniami, jak chociażby koniecznością wydania decyzji w oparciu o przepis art. 51 ust. 1 w odpowiednim odstępie czasowym od wydanego uprzednio postanowienia. (art. 50 ust. 4 w związku z art. 51 ust. 1 omawianej ustawy). Wyrażona powyżej zasada postępowania organów nadzoru budowlanego doznaje jednak przełamania w sytuacji, gdy roboty budowlane zostały już zakończone. Wówczas jest oczywiste, iż wstrzymanie robót budowlanych byłoby bezprzedmiotowe. W takiej sytuacji zastosowanie znajduje przepis art. 51 ust. 4 stanowiący, iż przepisy ust. 1 – 3 art. 51 stosuje się odpowiednio (a więc nie wprost), jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 omawianej ustawy, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1. Należy się więc zgodzić z organem, iż możliwe jest w określonej sytuacji zastosowanie przepisu art. 51 ust. 1 bez potrzeby wcześniejszego wstrzymania robót budowlanych. Argumenty podnoszone w tym zakresie przez skarżących nie mogą być zasadne wobec jednoznacznego brzmienia przepisu art. 51 ust. 4 omawianej ustawy. Analizując powyższy przepis należy wskazać, iż roboty budowlane prowadzone przez inwestorów mają swe oparcie w udzielonym przez organ architektoniczno – budowlany pozwoleniu na budowę. Tym samym roboty te należą do kategorii "przypadków innych" niż te określone w przepisie art. 48 omawianej ustawy, a więc skoro nie może być wobec nich zastosowany nakaz rozbiórki w oparciu o powyższy przepis, to organ winien wszcząć postępowanie inwentaryzacyjne, o którym mówi przepis art. 51 ust.1 omawianej ustawy. Oczywiście nie w każdej sytuacji wszczęcie takiego postępowania jest konieczne. Przepis art. 51 ust. 4 określając krąg sytuacji, w których znajduje zastosowanie wskazuje jednoznacznie, iż przepis art. 51 ust. 1 odnosi się do zakończonych już robót budowlanych (do których nie znajduje zastosowania przepis art. 48 omawianej ustawy), wykonanych w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1, a więc 1) bez wymaganego pozwolenia albo zgłoszenia, 2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska lub wreszcie 3) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu bądź w przepisach. Powyższe wskazanie winno być dla organu nadzoru budowlanego wyznacznikiem tego, w których sytuacjach postępowanie inwentaryzacyjne należy, a w których nie należy wszczynać. Słusznie skarżący zarzucają kwestionowanym decyzjom, iż ustalenia tyczące potrzeby wszczęcia niniejszego postępowania nie zostały dostatecznie wyjaśnione. Z sytuacji przedstawionych w przepisie art. 50 ust. 1, w niniejszej sprawie – jak się wydaje – mogą znaleźć zastosowanie te opisane w pkt 2) i 3). W aktach sprawy brak jest jednak jakichkolwiek ustaleń w zakresie prowadzonych przez inwestorów robót budowlanych mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska (art. 50 ust. 1 pkt 2). Natomiast w zakresie istotnych odstępstw od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu bądź w przepisach (art. 50 ust. 1 pkt 3), organ bazował na ustaleniach (zresztą jedynych w sprawie) z wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 25 sierpnia 2002 roku. Z protokołu owej czynności nie wynika jakie odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego mają charakter istotny. Natomiast z pisma, które organ I instancji wystosował do sąsiadów skarżących bezpośrednio po przeprowadzonej wizji wynika w sposób nie budzący wątpliwości, iż stwierdzono w czasie wizji jedynie "mało istotne odstępstwa od dokumentacji". Ponieważ kwestie te nie były przedmiotem jakiejkolwiek analizy organów administracji, a w szczególności organy nie podjęły nawet próby wyjaśnienia zmiany swego stanowiska w kluczowym dla sprawy aspekcie, słusznie skarżący zarzucają kwestionowanym decyzjom obok naruszenia zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), również przełamanie zasady budowania zaufania do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Powyższe naruszenie przepisów postępowania jest wystarczające do tego, aby stwierdzić konieczność wyeliminowania kwestionowanych decyzji z obrotu prawnego. Rozważania w niniejszej sprawie zakończyć wypada akceptacją wyrażonego w skardze poglądu, iż materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania administracyjnego jest ubogi i w szczególności nie daje jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia, iż prowadzone przez inwestorów roboty budowlane zostały zakończone. Jak to już zostało wyżej powiedziane postawiona przez organ teza o zakończeniu przez inwestorów robót budowlanych ma kapitalne znaczenie dla toku całego postępowania administracyjnego. Od prawdziwości powyższej tezy zależy w szczególności konieczność wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych. Pomimo tego, iż powyższa kwestia ma tak fundamentalne znaczenie w niniejszej sprawie, postępowanie organów administracji w tym zakresie nie doprowadziło do jakichkolwiek ustaleń. W aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek wskazania mogącego świadczyć o tym, iż roboty budowlane zostały zakończone. Co więcej ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu z wizji lokalnej wynika w sposób nie budzący wątpliwości, iż roboty budowlane są w toku i planowane są kolejne prace. Skoro podniesione powyżej okoliczności, mające istotne znaczenie dla niniejszej sprawy, nie były przedmiotem wyjaśnień i analizy organów nadzoru budowlanego, to tym samym wskazać należy, iż w toku postępowania administracyjnego organ dopuścił się naruszenia przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.. Nie można bowiem powiedzieć, iż w toku postępowania administracyjnego organ stosując się do kodeksowej zasady prawdy obiektywnej w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy. Z przytoczonych powyżej względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 145 par. 1 pkt 1 i "c" p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O zasądzeniu na rzecz strony skarżącej kwoty z tytułu wpisu od skargi orzeczono na podstawie art. 97 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) w związku z art. 55 par. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 roku o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) Wobec uchylenia zaskarżonej decyzji, należało stwierdzić, iż do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku decyzja te nie podlega wykonalności (art. 152 p.s.a.). Z tych wszystkich względów orzeczono jak powyżej.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło