II SA/Łd 598/25
WyrokWSA w Łodzi2026-01-28
Skład orzekający: Arkadiusz Blewązka, Jarosław Czerw, Beata Czyżewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zgłoszenie budowy zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe o pojemności do 10 m3 może zostać odrzucone w drodze sprzeciwu, jeśli nie istnieje żaden legalnie wybudowany i użytkowany obiekt budowlany, do którego zbiornik miałby służyć, a teren objęty jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zakazującym wprowadzania obiektów kubaturowych?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo wniosły sprzeciw wobec zgłoszenia budowy szamba. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było stwierdzenie braku legalnie istniejącego obiektu budowlanego, do którego szambo miałoby służyć, co stanowiło podstawę do wniesienia sprzeciwu na podstawie art. 30 ust. 5c Prawa budowlanego. Dodatkowo, sąd wskazał na niezgodność planowanego przedsięwzięcia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który zakazywał wprowadzania obiektów kubaturowych na danym terenie.Stan faktyczny
J. K. złożył zgłoszenie budowy szamba o pojemności 10-12 m3. Starosta Zgierski wezwał do uzupełnienia braków, w tym do załączenia dokumentu legalności budynku, do którego szambo miałoby służyć. Inwestor nie przedłożył takiego dokumentu, wskazując jedynie na istniejące fundamenty po zniszczonym budynku. Starosta wniósł sprzeciw, a Wojewoda Łódzki utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący kwestionował zasadność sprzeciwu, podnosząc wadliwość miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 28 stycznia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw, Asesor WSA Beata Czyżewska (spr.), , Protokolant Specjalista Anna Łyżwa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2026 roku sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 26 czerwca 2025 r. nr 179/2025 znak: GPB-III.7721.124.2025 IK w przedmiocie sprzeciwu w sprawie przyjęcia zgłoszenia dotyczącego zamiaru budowy szamba oddala skargę. dj
Zaskarżoną decyzją z 26 czerwca 2025 r. nr 179/2025, znak: GPB-III.7721.124.2025 IK Wojewoda Łódzki, po rozpatrzeniu odwołania J.K., utrzymał w mocy decyzję Starosty Zgierskiego z 6 maja 2025 r. nr 103/2025 w przedmiocie wniesienia sprzeciwu w sprawie przyjęcia zgłoszenia dotyczącego zamiaru budowy szamba.
Z akt sprawy wynika, że 2 kwietnia 2025 r. J.K. złożył do Starosty Zgierskiego zgłoszenie zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na budowie zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe o pojemności do 10 - 12 m3, na działce nr ewid. [...], obręb ewid. R., gm. A.
Postanowieniem z 17 kwietnia 2025 r. Starosta Zgierski nałożył na inwestora obowiązek uzupełnienia braków w przedmiotowym zgłoszeniu, poprzez:
1. załączenie formularza [...], tj. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością (działka nr ewid. [...] w obr. [...]) na cele budowlane;
2. załączenie dokumentu legalności budynku, do obsługi którego służyć ma zbiornik bezodpływowy na nieczystości ciekłe objęty zgłoszeniem oraz wskazanie jego funkcji;
3. wskazanie adresu skrzynki ePUAP, na którą kierowana ma być korespondencja elektroniczna w przedmiotowej sprawie, lub zmiana deklaracji zawartej w pkt 6 formularza PB-2, w związku z wyrażeniem zgody przez inwestora na korespondencję elektroniczną;
4. określenie pojemności zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe, gdyż zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz.U. z 2025 r., poz. 418 - dalej w skrócie "Pr. bud."), nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe o pojemności do 10 m3 wraz z dołączeniem jego opisu.
Jednocześnie organ pierwszej instancji w powyższym postanowieniu pouczył inwestora, że zgodnie z art. 30 ust. 5c Pr. bud., w przypadku nieuzupełnienia braków organ wniesie sprzeciw w drodze decyzji.
25 kwietnia 2025 r. do organu pierwszej instancji wpłynęła odpowiedź na powyższe postanowienie, w której inwestor wyjaśnił, że budynek, który znajdował się na przedmiotowej działce uległ zniszczeniu. Z pozostałych fundamentów inwestor planuje odbudować budynek, któremu służyć ma przedmiotowy zbiornik bezodpływowy. Jednocześnie, inwestor dołączył oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Decyzją z 6 maja 2025 r. Starosta Zgierski, na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 572 z późn.zm. - dalej w skrócie "k.p.a.") i art. 30 ust. 5c Pr. bud., wniósł sprzeciw w sprawie przedmiotowego zgłoszenia. Zdaniem organu pierwszej instancji, na przedmiotowej nieruchomości nie znajduje się żaden obiekt budowlany, do obsługi którego mógłby służyć przedmiotowy zbiornik bezodpływowy. Ponadto, organ pierwszej instancji odnosząc się do ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy Aleksandrów Łódzki Nr XXVII/242/04 z dnia 16 grudnia 2004 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Aleksandrów Łódzki (Dz. Urz. Woj. Łódzkiego Nr 76 z 2005 r., poz. 759 - dalej w skrócie "m.p.z.p."), z uwagi na zakaz wprowadzania obiektów kubaturowych na przedmiotowej działce oraz możliwość adaptacji, rozbudowy oraz modernizacji istniejącej zabudowy rozproszonej mieszkaniowej siedliskowej zgodnie z wymogami określonymi w § 21 stwierdził, że nie można jednoznacznie stwierdzić, czy zamierzenie inwestycyjne planowane w przyszłości przez inwestora spełni wymogi ww. aktu prawa miejscowego oraz, czy na danym terenie będzie istniał budynek, do obsługi którego służyć miałoby szambo.
W odwołaniu od powyższej decyzji J.K. wyjaśnił, że teren działki jest gruntem klasy V (...). Zbiornik bezodpływowy na nieczystości ciekłe ograniczyłby potencjalne zanieczyszczenie środowiska.
13 czerwca 2025 r. do organu drugiej instancji wpłynęła wiadomość e-mail od J.K. dotycząca ustaleń m.p.z.p. dla przedmiotowej działki. Inwestor wskazał na błędy merytoryczne w m.p.z.p. dotyczące "potraktowania siedliska jako gruntów rolnych z zakazem zabudowy przestrzennej", z uwagi na oznaczenie gruntu jako klasy V. Ponadto, inwestor wniósł o uchylenie zapisów m.p.z.p. tj. oznaczenia symbolem H1RP i umożliwienie wprowadzenia "architektury przestrzennej" na przedmiotowej działce.
Powołaną na wstępie decyzją z 26 czerwca 2025 r. Wojewoda Łódzki, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy w pierwszym rzędzie odwołał się regulacji art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a następnie wyjaśnił, że generalną zasadą - wynikającą z art. 28 ust. 1 Pr. bud. jest, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 - 31. Istnieje zatem ustawowy obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę dla każdego zamierzenia inwestycyjnego, chyba, że inwestycja zwolniona jest od obowiązku uzyskania pozwolenia i wymaga zgłoszenia, bądź zwolniona jest z obu tych obowiązków. W art. 29 Pr. bud. wymienione są rodzaje robót budowlanych, które nie wymagają pozwolenia na budowę, a jedynie podlegają zgłoszeniu organowi administracji architektoniczno-budowlanej (ust. 1 i ust. 3) oraz rodzaje robót zwolnione z obu tych obowiązków (ust. 2 i ust. 4). W instytucji zgłoszenia istotnym elementem jest analiza, czy planowane zamierzenie budowlane będzie zgodne z zapisami art. 29-31 Pr. bud., w których to przepisach wymieniono roboty budowlane, które nie wymagają pozwolenia na budowę. Jak stanowi art. 29 ust. 1 pkt 6 Pr. bud., nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe o pojemności do 10 m3.
W przedmiotowej sprawie zgłoszenie obejmuje roboty budowlane polegające na budowie zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe o pojemności do 10 m3 na działce nr ewid. [...], obręb ewid. R., gm. A.. Stosownie do art. 30 ust. 5 Pr. bud., zgłoszenia należy dokonać przed terminem zamierzonego rozpoczęcia robót budowlanych. Organ administracji architektoniczno-budowlanej, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zgłoszenia, może, w drodze decyzji, wnieść sprzeciw. Do wykonywania robót budowlanych można przystąpić, jeżeli organ administracji architektoniczno-budowlanej nie wniósł sprzeciwu w tym terminie. Jednocześnie, w myśl art. 30 ust. 5c Pr. bud., w razie konieczności uzupełnienia zgłoszenia, organ administracji architektoniczno-budowlanej nakłada na zgłaszającego, w drodze postanowienia, obowiązek uzupełnienia, w określonym terminie, brakujących dokumentów, a w przypadku ich nieuzupełnienia wnosi sprzeciw w drodze decyzji.
Jak stwierdził Wojewoda Łódzki zaskarżona decyzja została wydana, na podstawie art. 30 ust. 5c Pr. bud. tj. w wyniku nieuzupełnienia zgłoszenia, zgodnie z postanowieniem Starosty Zgierskiego z 17 kwietnia 2025 r. Wezwanie do uzupełnienia braków nie podlega zaskarżeniu, jednakże musi być zasadne i mieścić się w granicach ustawowych uprawnień organu administracji publicznej. Z uwagi na powyższe należało zbadać, czy wezwanie do usunięcia braków w ww. postanowieniu było zasadne, oraz czy zgłoszenie spełnia wymagania zawarte w art. 30 Pr. bud.
W przekonaniu organu odwoławczego wezwanie organu pierwszej instancji zawarte w pkt 1, 3 i 4 ww. postanowienia dotyczące załączenia formularza [...], wskazanie adresu skrzynki ePUAP, na którą kierowana ma być korespondencja elektroniczna w przedmiotowej sprawie, lub zmiana deklaracji zawartej w pkt 6 formularza PB-2, w związku z wyrażeniem zgody przez inwestora na korespondencję elektroniczną oraz określenie pojemności zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe, zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 6 Pr. bud. wraz z dołączeniem jego opisu było zasadne. Inwestor uczynił zadość wezwaniu w powyższym zakresie i przedłożył uzupełnione dokumenty.
Zasadne - zdaniem organu drugiej instancji - było również wezwanie zawarte w pkt 2 postanowienia do załączenia dokumentu legalności budynku, do obsługi którego służyć ma zbiornik bezodpływowy na nieczystości ciekłe objęty zgłoszeniem oraz wskazanie jego funkcji. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 9 Pr. bud., jako urządzenia budowlane należy rozumieć urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki. W przedmiotowej sprawie inwestor wskazał, iż planuje wykorzystać fundamenty budynku, który uległ zniszczeniu, jako podstawę nowej inwestycji budowlanej, którą planuje realizować za około rok. Ponadto, z akt sprawy nie wynika, aby zbiornik bezodpływowy na nieczystości ciekłe miał być przyłączony do istniejącego obiektu budowlanego. Jednocześnie, inwestor nie przedłożył żadnego dokumentu potwierdzającego legalne istnienie użytkowanego obiektu budowlanego. Wobec powyższego zasadne było wniesienie sprzeciwu do przedmiotowego zgłoszenia.
Ponadto, przepis art. 3 pkt 2 Pr. bud. stanowi, że jako budynek należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach.
W ocenie organu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie nie zostało udowodnione istnienie użytkowanego obiektu budowlanego, gdyż brak jest istniejącej zabudowy stanowiącej konstrukcyjnie samodzielną całość, spełniającej definicje budynku.
Zgodnie z obowiązującym m.p.z.p. należy wskazać, że teren inwestycji objęty zgłoszeniem usytuowany jest w jednostce planistycznej oznaczonej symbolem H1RP - tereny upraw polowych i ogrodniczych. Ponadto, zgodnie z § 78 ust. 1 m.p.z.p., dla terenu upraw potowych, oznaczonego na rysunku planu symbolem H1RP, plan ustala: pkt 1 - zakaz wprowadzania obiektów kubaturowych, pkt 2 - adaptację, rozbudowę oraz modernizację istniejącej zabudowy rozproszonej mieszkaniowej siedliskowej zgodnie z wymogami określonymi w § 21.
W powszechnie obowiązujących przepisach prawa brak jest legalnej definicji "obiektu kubaturowego", ponadto zapisy m.p.z.p. również jej nie określają. Jednakże, w orzecznictwie sądowo-administracyjnym (...) pojęcie to odnosi się do wszelkiego rodzaju obiektów budowlanych, których można obliczyć objętość. Kubatura budynku zgodnie ze słownikiem Języka Polskiego PWN jest rozumiana jako objętość wszystkich kondygnacji nadziemnych i podziemnych oraz kondygnacji przyziemnej budynku. A zatem obiekt kubaturowy to nic innego jak budynki i inne obiekty budowalne którym można przypisać parametr objętości (wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1527/13). Powyższe stanowisko potwierdza również wyrok NSA z dnia 24 listopada 2022 r. (sygn. akt II OSK 399/20), wskazując, że pośredniego potwierdzenia dla przedstawionego poglądu można poszukiwać w innych aktach normatywnych. Do tego rodzaju terminologii nawiązuje m.in. przepis § 3 pkt 24 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (...). W przepisie tym mowa jest o "kubaturze brutto budynku" rozumianej jako iloczyn powierzchni całkowitej, mierzonej po zewnętrznym obrysie przegród zewnętrznych i wysokości kondygnacji (..).
Organ drugiej instancji ustosunkowując się do wiadomości e-mail z 13 czerwca 2025 r. przesłanej przez inwestora w toku postępowania odwoławczego, wskazał, że organ odwoławczy, działając zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa rozpatruje sprawy wyłącznie w zakresie oceny zgodności planowanej inwestycji z obowiązującym m.p.z.p., gdyż nie posiada kompetencji do dokonywania zmian ani uchylania obowiązujących m.p.z.p. Organ odwołał się do regulacji art. 31 ust. 1 i art. 32 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 1130 ze zm. - dalej w skrócie "u.p.z.p."), a następnie wyjaśnił, że w celu zainicjowania procedury zmiany m.p.z.p., należy skierować stosowny wniosek do organu wykonawczego gminy właściwego dla danego obszaru, tj. dla przedmiotowej działki - Burmistrza Aleksandrowa Łódzkiego, który zgodnie z art. 32 u.p.z.p. dokonuje analizy aktualności m.p.z.p. z uwzględnieniem m.in. ww. wniosków w sprawie sporządzenia lub zmiany m.p.z.p., a następnie przekazuje radzie gminy wyniki tych analiz. Ponadto, jeżeli inwestor nie zgadza się z ustaleniami m.p.z.p., przysługuje mu skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 1465 ze zm.).
Mając na uwadze powyższe Wojewoda Łódzki stwierdził, że zbiornik bezodpływowy na nieczystości ciekłe o pojemności do 10 m3 nie może zostać zrealizowany, ponieważ na przedmiotowej nieruchomości nie znajduje się użytkowany obiekt budowlany, do którego obsługi mógłby służyć zbiornik objęty zgłoszeniem. Jednocześnie, biorąc pod uwagę ustalenia m.p.z.p. tj. zakaz wprowadzania obiektów kubaturowych oraz adaptację, rozbudowę oraz modernizację istniejącej zabudowy rozproszonej mieszkaniowej siedliskowej zgodnie z wymogami określonymi w § 21, nie można jednoznacznie stwierdzić, czy zamierzenie inwestycyjne planowane w przyszłości przez inwestora spełni wymogi ww. aktu prawa miejscowego oraz, czy na danym terenie będzie istniał budynek, do obsługi którego służyć miałby przedmiotowy zbiornik. Zatem, w ocenie organu odwoławczego, Starosta Zgierski słusznie powołał się w zaskarżonej decyzji na art. 30 ust. 5c Pr. bud., wnosząc sprzeciw wobec przedmiotowego zgłoszenia.
Jednocześnie, z uwagi na powyższe, organ odwoławczy nie przystąpił do dalszej merytorycznej analizy przedmiotowej inwestycji.
W tym stanie rzeczy Wojewoda Łódzki, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Starosty Zgierskiego z 6 maja 2025 r.
W skardze na powyższe rozstrzygnięcie Wojewody Łódzkiego wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J.K. nie zgodził się z wydaną przez organ decyzją. Skarżący stwierdził, że plan miejscowy dla terenu, na którym znajduje się działka objęta zamierzeniem inwestycyjnym został sporządzony wadliwie, w związku z powyższym wniósł o uchylenie przez Sąd sprzecznych zapisów m.p.z.p.
Odpowiadając na skargę Wojewoda Łódzki wniósł o jej uchylenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji.
15 stycznia 2026 r. do akt sprawy wpłynęło pismo J.K. z 13 stycznia 2026 r. z wnioskiem o dopuszczenie i przeprowadzenie, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., nowego dowodu z dokumentu, jakim jest uchwała nr XIII/114/25 Rady Miejskiej w Aleksandrowie Łódzkim z dnia 29 maja 2025 r. wraz z załącznikiem graficznym, na okoliczność wykazania, że działki nr [...] i [...] są działkami budowlanymi, które "nie wprowadzają ograniczenia co do rodzaju stawianych obiektów budowlanych". W treści pisma jego autor wyraził negatywne stanowisko wobec zapisów m.p.z.p., które w jego opinii są błędne, oraz pracowników organów obu instancji, którzy nie uwzględnili postanowień wspomnianej wyżej uchwały zmieniającej m.p.z.p. Do pisma skarżący załączył uchwałę nr XIII/114/25 Rady Miejskiej w Aleksandrowie Łódzkim z dnia 29 maja 2025 r. w sprawie: zmiany uchwały nr XI/104/25 Rady Miejskiej w Aleksandrowie Łódzkim z dnia 20 marca 2025 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Aleksandrów Łódzki dla fragmentu obrębu wiejskiego [...] w rejonie ulicy [...] wraz z załącznikiem do niniejszej uchwały.
Na rozprawie 28 stycznia 2026 r. skarżący poparł skargę i wniosek dowodowy. Wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji i przekazanie sprawy do Starosty Zgierskiego.
Sąd postanowił dopuścić dowód z dokumentów załączonych do pisma skarżącego z 13 stycznia 2026 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 z późn.zm. - dalej w skrócie "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Sąd dokonując w zakreślonych wyżej granicach oceny legalności zaskarżonej przez J.K. decyzji Wojewody Łódzkiego z 26 czerwca 2025 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Zgierskiego z 6 maja 2025 r. stwierdził, że odpowiadają one przepisom obowiązującego prawa materialnego i procesowego, wobec czego brak jest podstaw do ich usunięcia z obrotu prawnego, jak oczekuje tego skarżący.
Analiza akt sprawy dowodzi, że zasadniczą osią sporu pomiędzy stronami postępowania jest ustalenie, czy organ prawidłowo wniósł sprzeciw w sprawie przyjęcia zgłoszenia J.K. z 2 kwietnia 2025 r. dotyczącego zamiaru budowy szamba o pojemności 10m3 na działce nr ewid. [...] w obr. [...], w gminie A.
Zmierzając do rozstrzygnięcia zarysowanej wyżej kwestii spornej w pierwszym rzędzie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2025 r., poz. 418) zasadą jest, iż roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Wyjątki od powyższej zasady ustawodawca zdefiniował w art. 29 Pr. bud. określając w zamkniętym katalogu przypadki, w których: budowa określonych obiektów nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia robót budowlanych (ust. 1); budowa określonych obiektów nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 (ust. 2); wykonywanie robót budowlanych nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 (ust. 3); wykonywanie określonych robót budowlanych nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 (ust. 4).
W rozpatrywanej sprawie skarżący J.K. 2 kwietnia 2025 r. zgłosił do organu pierwszej instancji zamiar budowy szamba o pojemności 10-12 m3 na działce nr [...] R. przy istniejącej drodze ok. 2,5 m od granicy drogi. Planowany termin rozpoczęcia robót budowlanych inwestor określił na koniec 2025 r. Skarżący w formularzu zgłoszenia PB-2 wyraził zgodę na doręczanie korespondencji za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz.U. z 2020 r., poz. 344). Do zgłoszenia załączył wydruk mapy w skali 1:2000 o charakterze poglądowym z oznaczonymi granicami działki nr [...], fragmenty uchwały nr XXVII/242/04 Rady Miejskiej w Aleksandrowie Łódzkim z dnia 16 grudnia 2004 r. w sprawie: miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Aleksandrów Łódzki zawierającej unormowania § 1, § 2, § 78 - § 82 oraz wydruk mapy w skali 1:1000 z naniesionymi na działkach nr [...] i [...] zabudowaniami, w tym z odręczną adnotacją skarżącego względem obiektu usytuowanego na działce nr [...] - "Budynek w ruinie, nieużytkowany".
Wyjaśnić w związku z powyższym należy, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 6 Pr. bud. nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe o pojemności do 10 m3.
Jak stanowi art. 30 ust. 1b, ust. 2 i ust. 2a Pr. bud. zgłoszenia budowy lub wykonywania innych robót budowlanych dokonuje się organowi administracji architektoniczno-budowlanej. W zgłoszeniu należy określić rodzaj, zakres, miejsce i sposób wykonywania robót budowlanych oraz termin ich rozpoczęcia. Do zgłoszenia należy dołączyć: pkt 1 - oświadczenie, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2; pkt 2 - odpowiednie szkice lub rysunki - w zależności od potrzeb; pkt 3 - pozwolenia, uzgodnienia i opinie, których obowiązek dołączenia wynika z przepisów odrębnych ustaw, w szczególności decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, zgodnie z art. 72 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, lub kopie tych pozwoleń, uzgodnień, opinii i innych dokumentów; pkt 3a - dokumentację techniczną zawierającą rozwiązania zapewniające nośność i stateczność konstrukcji, bezpieczeństwo ludzi i mienia oraz bezpieczeństwo pożarowe, której zakres i treść powinna być dostosowana do specyfiki i charakteru obiektu oraz stopnia skomplikowania robót budowlanych, wykonaną przez projektanta posiadającego odpowiednie uprawnienia budowlane - w przypadku budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 32 i 33; pkt 4 - projekt zagospodarowania działki lub terenu wraz z opisem technicznym instalacji, wykonany przez projektanta posiadającego odpowiednie uprawnienia budowlane w przypadku: budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 9, 23, 30 i 30a, oraz instalowania, o którym mowa w art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. e; pkt 5 - projekt zagospodarowania działki lub terenu, wykonany przez projektanta posiadającego wymagane uprawnienia budowlane, w przypadku budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 27 i 28; pkt 6 - w przypadku budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a - oświadczenie inwestora, że planowana budowa jest prowadzona w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych, złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia wynikającej z art. 233 § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. z 2024 r. poz. 17, 1228, 1907 i 1965); składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli o następującej treści: "Jestem świadomy(-ma) odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia."; klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń; pkt 7 - oświadczenie inwestora, że: przyjmuje odpowiedzialność za kierowanie budową w przypadku nieustanowienia kierownika budowy, dokumentacja dołączona do zgłoszenia jest kompletna - w przypadku budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a. Stosownie do treści art. 30 ust. 5 Pr. bud. zgłoszenia należy dokonać przed terminem zamierzonego rozpoczęcia robót budowlanych. Organ administracji architektoniczno-budowlanej, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zgłoszenia, może, w drodze decyzji, wnieść sprzeciw. Do wykonywania robót budowlanych można przystąpić, jeżeli organ administracji architektoniczno-budowlanej nie wniósł sprzeciwu w tym terminie. W razie konieczności uzupełnienia zgłoszenia organ administracji architektoniczno-budowlanej nakłada na zgłaszającego, w drodze postanowienia, obowiązek uzupełnienia, w określonym terminie, brakujących dokumentów, a w przypadku ich nieuzupełnienia - wnosi sprzeciw w drodze decyzji (art. 30 ust. 5c Pr. bud.). Nałożenie obowiązku, o którym mowa w ust. 5c, przerywa bieg terminu, o którym mowa w ust. 5 (art. 30 ust. 5d Pr. bud.).
Zestawiając część tekstową zgłoszenia z 2 kwietnia 2025 r. z brzmieniem przywołanych wyżej unormowań Prawa budowlanego, zgodzić się trzeba z Wojewodą Łódzkim jak i Starostą Zgierskim, że w stanie faktycznym kontrolowanej sprawy zachodziły podstawy do wydania przez organ pierwszej instancji, w trybie art. 30 ust 5c Pr. bud., postanowienia z 17 kwietnia 2025 r. nakładającego na inwestora - w terminie 21 dni od otrzymania postanowienia - obowiązek uzupełnienia wniosku poprzez: pkt 1 - załączenie formularza [...] tj. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością (działka nr ewid. [...] w obr. [...]) na cele budowlane; pkt 2 - załączenie dokumentu legalności budynku, do obsługi którego służyć ma szambo objęte zgłoszeniem oraz wskazanie jego funkcji; pkt 3 - w związku z wyrażeniem zgody przez inwestora na formularzu zgłoszenia na korespondencję elektroniczną, należy wskazać adres skrzynki ePUAP, na którą ma być kierowana korespondencja elektroniczną w rozpatrywanej sprawie lub zmienić deklarację zawartą w pkt 6 formularza PB-2; pkt 4 - jednoznaczne określenie pojemności szamba objętego zgłoszeniem, gdyż zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 6 Pr. bud. nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe o pojemności do 10m3, należy również załączyć jego opis.
W przekonaniu Sądu uzasadnieniem do nałożenia na skarżącego obowiązku, o którym mowa w pkt 1 wspomnianego wyżej postanowienia, jest treść art. 30 ust. 2a pkt 1 Pr. bud. Z uwagi na brzmienie cytowanego na wstępie rozważań art. 29 ust. 1 pkt 6 Pr. bud. zasadne było również wezwanie inwestora do określenia pojemności zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe - pkt 4 postanowienia. Trafne okazało się także wezwanie zamieszone w pkt 3 postanowienia. Analiza zebranego w sprawie materiału aktowego dowodzi, że braki w omówionym wyżej zakresie zostały przez skarżącego uzupełnione.
Mianowicie, skarżący przedłożył do akt sprawy oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane ([...]), zmodyfikował pkt 6 zgłoszenia z 2 kwietnia 2025 r. nie wyrażając zgody na doręczanie korespondencji za pomocą środków komunikacji elektronicznej, sprecyzował również pojemność szamba - 10m3 wskazując przy tym, że budynek mieszkalno-gospodarczy (suszarnia produktów rolnych) uległ zniszczeniu przez huragan i jest w złym stanie technicznym. Skarżący wyjaśnił, że zmierza wykorzystać fundamenty jako płytę fundamentową i postawić budynek z płyty warstwowej. Celem końcowym jest podłączenie szamba do tego obiektu. Przebudowę skarżący planuje za ponad rok.
W świetle zgormadzonego w sprawie materiału aktowego nie budzi wątpliwości Sądu, że skarżący nie wykonał punktu 2 postanowienia z 17 kwietnia 2025 r. Nie przedłożył bowiem dokumentu świadczącego o legalności budynku, do obsługi którego ma służyć szambo objęte zgłoszeniem. Uzasadnieniem do nałożenia na skarżącego wspomnianego wyżej obowiązku jest natomiast okoliczność, że zbiornik na nieczystości jest obiektem budowlanym w rozumieniu definicji zawartych w ustawach prawo budowlane począwszy od ustawy z 1961 r., przez ustawę z 1974 r. po aktualną ustawę Prawo budowlane z 1994 r. Stosownie do art. 3 pkt 9 Pr. bud. przez urządzenia budowlane należy bowiem rozumieć urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki. Z kolei przez obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy rozumieć należy budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych. Prawo budowlane definicji tych nie przeciwstawia, nie powoduje zatem, iż obiekt mieszczący się w jednej z nich tym samym wyłączony jest z innych. Przeciwnie, podkreśla, iż obiektem budowlanym jest nie budynek bądź budowla lecz formy te wraz z instalacjami i urządzeniami. W konsekwencji zbiornik na nieczystości tzw. szambo kwalifikować należy jako urządzenie stanowiące jednocześnie obiekt budowlany. Niezależnie od tego, czy powstało już w dacie budowy budynku, czy też w okresie późniejszym funkcjonalnie związane jest bowiem z budynkiem mieszkalnym pełniąc w stosunku do niego rolę służebną. Jak podkreśla się w orzecznictwie istnienie obiektu budowlanego nie jest bowiem możliwe bez pewnych urządzeń technicznych zaliczanych do urządzeń budowlanych i odwrotnie, budowa urządzeń budowlanych bez powiązania ich z konkretnym obiektem budowlanym (budynek, budowla), nie ma racji bytu. Odłączanie urządzeń budowlanych od pojęcia obiektu budowlanego, czy też rozdzielne ich traktowanie niezgodne jest zatem z ratio legis przepisów Prawa budowlanego (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 listopada 2009 r., II OSK 696/08 - Lex nr 587326 oraz z 23 października 2012 r., II OSK 1155/11 - Lex nr 2204383).
Jak wynika z akt sprawy na terenie działki nr [...] nie znajduje się legalna zabudowa stanowiąca konstrukcyjnie samodzielną całość spełniająca definicję budynku. Skoro bowiem na terenie inwestycji nie znajduje się użytkowany obiekt budowlany, do którego obsługi miałoby służyć szambo objęte zgłoszeniem, to ponad wszelką wątpliwość Starosta Zgierski zobligowany był, na podstawie art. 30 ust. 5c Pr. bud., wnieść sprzeciw do przedmiotowego zgłoszenia. Dodać w tym miejscu trzeba, że sam skarżący określił obiekt usytuowany na działce nr [...] jako "budynek w ruinie, nieużytkowany", co zresztą dobitnie potwierdza załączona do akt sądowych fotografia (k. 22 akt sądowych).
Podkreślić w tym miejscu trzeba, że w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy dodatkową przeszkodą do realizacji spornego szamba są postanowienia aktualnie obowiązującego dla działki nr [...] miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z § 78 ust. 1 uchwały nr XXVII/242/04 Rady Miejskiej w Aleksandrowie Łódzkim z dnia 16 grudnia 2004 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Aleksandrów Łódzki, dla terenu oznaczonego na rysunku planu symbolem H1RP plan ustala:
1) zakaz wprowadzania obiektów kubaturowych,
2) adaptację, rozbudowę oraz modernizację istniejącej zabudowy rozproszonej mieszkaniowej siedliskowej zgodnie z wymogami określonymi w § 21.
Ustawa Prawo budowlane, ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jak i obowiązujący dla terenu działki skarżącego miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie zawierają definicji obiektu kubaturowego, przyjąć zatem należy, że pojęcie to odnosi się do wszelkiego rodzaju obiektów budowlanych, dla których można obliczyć objętość. Kubatura oznacza bowiem sześcian i jest miarą pojemności wyrażoną w m3 (vide: wyrok NSA z 24 listopada 2022 r., II OSK 399/20). Zgodnie ze słownikiem Języka Polskiego PWN kubatura budynku jest rozumiana jako objętość wszystkich kondygnacji nadziemnych i podziemnych oraz kondygnacji przyziemnej budynku. Pośredniego potwierdzenia dla przedstawionego poglądu można poszukiwać w innych aktach normatywnych. Do tego rodzaju terminologii nawiązuje m.in. przepis § 3 pkt 24 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1225). W przepisie tym mowa jest o "kubaturze brutto budynku" rozumianej jako iloczyn powierzchni całkowitej, mierzonej po zewnętrznym obrysie przegród zewnętrznych i wysokości kondygnacji (...). Niewątpliwie definicja kubatury odnosi się do budynku w rozumieniu Prawa budowlanego (art. 3 pkt 2 ustawy). Obiekt kubaturowy to zatem nic innego jak budynki i inne obiekty budowlane, którym można przypisać parametr objętości. Podobnie wskazane regulacje nie zawierają pojęcia "adaptacja", w konsekwencji należy zastosować wykładnię językową tego pojęcia. Słowo "adaptacja" oznacza przystosowanie czegoś, zwykle utworu literackiego lub budynku, do innego użytku, do nowych potrzeb, przerobienie dla nadania innego charakteru (por. wyrok NSA z 17 marca 2016 r., II OSK 1831/14). Odczytując znaczenie tego pojęcia na gruncie postanowień planu miejscowego należało przyjąć, że adaptacja zakłada dokonanie przekształcenia czegoś, co istnieje, wymaga związku z obiektem poprzednio istniejącym.
W żadnej z ustaw regulujących administracyjną stronę procesu inwestycyjno-budowlanego, w tym w ustawie - Prawo budowlane, a także ww. miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nie zdefiniowano także pojęcia "siedliska" czy "działki siedliskowej". W orzecznictwie panuje zgoda co do tego, że "działka siedliskowa" to działka, na której rolnik mieszka i pracuje, innymi słowy, jest to baza (zaplecze) gospodarstwa rolnego. Działka siedliskowa składa się z budynku mieszkalnego i budynków gospodarczych (stodoły, obory, spichlerza itp.), budowli gospodarczych oraz podwórza (tak m.in. uchwała Sądu Najwyższego z 13 czerwca 1984 r., III CZP 22/84, OSN 1985, Nr 1, poz. 8; wyrok WSA w Lublinie z 30 stycznia 2009 r., II SA/Lu 777/08; wyrok WSA w Gdańsku z 27 stycznia 2010 r., II SA/Gd 455/09). Jak wskazał NSA w wyroku z 24 października 2012 r., I OSK 1173/11 przepisy prawa nie zawierają legalnej definicji pojęcia "działki siedliskowej", czy też "siedliska". W Słowniku języka polskiego pod pojęciem "siedliska" rozumie się teren czyjegoś zamieszkania, osiedlenia, mieszkanie, dom, siedziba, gniazdo - PWN Warszawa 1981, Tom III, str. 211. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 1969 r. (sygn. akt III CZP 12/69, opubl. OSNC 1970 r., Nr 3, poz. 39) za "działkę siedliskową" uważa się działkę pod budynkami wchodzącymi w skład gospodarstwa rolnego. Samo siedlisko nie jest jeszcze gospodarstwem rolnym, stanowi bowiem tylko zaplecze i bazę gospodarstwa rolnego, a korzystanie z nich polega na jego użytkowaniu. Samo jego przeznaczenie w zasadzie nie przynosi pożytków, nie dostarcza też towarowej produkcji rolnej (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 1984 r., sygn. akt III CZP 22/84, opubl. OSNC 1985 r., Nr 1, poz. 8). Z powyższych orzeczeń Sądu Najwyższego, stanowiących przecież dorobek orzeczniczy, którego nie sposób pominąć, jednoznacznie wynika, że "siedliskiem" jest działka gruntu, na której znajdują się, a więc istnieją, użytkowane zabudowania, w szczególności budynek mieszkalny, zabudowania gospodarcze, budynki rolnicze czy też sam budynek mieszkalny. Jest to wydzielony obszar gospodarstwa rolnego przeznaczony pod zabudowania zabezpieczające działalność rolniczą. Wyjaśnić również także trzeba, że zarówno przepisy ustaw regulujących administracyjną stronę procesu inwestycyjno-budowlanego, w tym w ustawie - Prawo budowlane, a także regulacje zawarte w miejscowym planem zagospodarowania nie definiują również pojęcia zabudowy, zatem zgodnie z definicją słownikową przez zabudowę należy rozumieć budynki znajdujące się na określonym terenie.
Zważywszy na przywołane wyżej postanowienia m.p.z.p. obowiązujące dla terenu objętego zamierzeniem inwestycyjnym organy orzekające w sprawie trafnie przyjęły, że w realiach kontrolowanej sprawy nie można jednoznacznie stwierdzić, czy zamierzenie inwestycyjne planowane w przyszłości przez inwestora spełni wymogi aktu prawa miejscowego oraz, czy na tym terenie będzie w przyszłości istniał budynek do obsługi którego służyć miałoby szambo. Podkreślić należy, że uchwała nr XXVII/242/04 Rady Miejskiej w Aleksandrowie Łódzkim z dnia 16 grudnia 2004 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Aleksandrów Łódzki jest, z mocy art. 14 ust. 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1130), aktem prawa miejscowego. Po myśli art. 87 ust. 2 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego. Zgodnie zaś z zasadą praworządności unormowaną w art. 7 Konstytucji RP oraz w art. 6 k.p.a. organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Innymi słowy, dopóki dotychczas obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie zostanie zmieniony w prawem przewidzianym trybie, dopóty organy orzekające w sprawie niniejszej związane są jego postanowieniami. Sąd kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Wojewody Łódzkiego, z uwagi na przedmiot zaskarżenia, nie posiada tym samym kompetencji do "uchylenia sprzecznych zapisów w m.p.z.p.", jak żąda tego skarżący.
Wyjaśnić wreszcie trzeba, że skarżący pozostaje w błędnym przekonaniu jakoby na mocy załączonej do pisma z 13 stycznia 2026 r. uchwały nr XIII/114/25 Rady Miejskiej w Aleksandrowie Łódzkim z dnia 29 maja 2025 r. w sprawie: zmiany uchwały nr XI/104/25 Rady Miejskiej w Aleksandrowie Łódzkim z dnia 20 marca 2025 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Aleksandrów Łódzki dla fragmentu obrębu wiejskiego [...] w rejonie ulicy [...], doszło już do zmiany niekorzystnych z jego punktu widzenia unormowań planu miejscowego i obecnie działki nr [...] i [...] miały charakter budowlany. Otóż wspomniana wyżej uchwała, wbrew temu co twierdzi skarżący, nie jest obowiązującym dla terenu działek nr [...] i [...] aktem prawa miejscowego. Uchwała z 29 maja 2025 r., jak wskazuje na to jej tytuł, inicjuje szczegółowo określoną w przepisach ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym procedurę planistyczną, która w przyszłości może zakończyć się korzystną dla skarżącego zmianą aktualnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co nie wyklucza prawnej możliwości dokonania ponownego zgłoszenia zamiaru budowy szamba, pod warunkiem jednak, że na terenie objętym zamierzeniem inwestycyjnym będzie istniał legalnie wybudowany i użytkowany budynek, do obsługi którego miałoby służyć szambo.
Reasumując, Sąd uznał, że organy procedujące w sprawie prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe, ustaliły poprawnie stan faktyczny i wydały rozstrzygnięcia odpowiadające zebranym dowodom oraz przepisom prawa.
Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło