II SA/Łd 599/18

Dnia 23 października 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Anna Świderska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Protokolant Sekretarz sądowy Izabela Bielińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2018 roku sprawy ze skargi I. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego 1) oddala skargę; 2) przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi P. W., prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...], kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. A. P. Decyzją z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję z [...] r. wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Ł., w sprawie przyznania I. J. zasiłku okresowego od 1 marca 2018 r. do 31 sierpnia 2018 r., w wysokości 88,75 zł miesięcznie. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że przyznając stronie zasiłek okresowy we wskazanej wysokości organ pierwszej instancji przyjął, że strona jest osobą pozostającą w rodzinie, znajduje się trudnej sytuacji materialnej i życiowej. Dochód tej rodziny wynosi 673,00 zł netto miesięcznie i jest niższy od obowiązującego kryterium dochodowego. W związku z powyższym strona spełnia przesłanki uzasadniające przyznanie jej pomocy, o którą wnioskuje. W odwołaniu od decyzji skarżący zakwestionował wysokość przyznanego świadczenia podnosząc, że organ pomocy społecznej bezpodstawnie nie odlicza od dochodu ponoszonych przez niego stałych wydatków. Utrzymując decyzję organu pierwszej instancji w mocy Kolegium podało, że 13 lutego 2018 r. przeprowadzono aktualizację wywiadu środowiskowego, z której wynika, że skarżący urodzony [...] 1969 r. jest pod opieką organu pierwszej instancji i korzysta z różnego rodzaju pomocy materialnej. Prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, która nie pracuje zarobkowo i jest zarejestrowana w jako bezrobotna. Wnioskodawca ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności do 30 listopada 2021 r.,i choruje. Małżonkowie mieszkają w jednym pokoju, w budynku jednorodzinnym kwalifikującym się do remontu. SKO ustaliło, ze aktualna łączna wysokość dochodu rodziny wynosi 850,50 zł netto, a nie jak wskazał organ pierwszej instancji w uzasadnieniu wydanej w tej sprawie decyzji 673,00 zł. Dochód ten składa się z: 1) zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 153,00 zł, 2) specjalnego zasiłku opiekuńczego w wysokości 520,00 zł, 3) zasiłku stałego, który zgodnie ze znajdującą się w aktach sprawy decyzją z [...] marca 2018 r. zmieniającą decyzję z [...] grudnia 2017 r., wynosi 177,50 zł. Wobec powyższego Kolegium przyjęło, że dochód na osobę w rodzinie strony wynosi 425,25 zł, a nie jak wskazał organ pierwszej instancji - 336,50 zł. Kryterium dochodowe dla rodziny strony - zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s. - to kwota 514,00 zł na osobę w rodzinie, a więc dla dwuosobowej rodziny strony wynosi ono 1.028,00 zł. Zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm.), powoływanej dalej jako u.p.s. zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Ustawodawca określił również sposób w jaki ustala się wysokość tego zasiłku stanowiąc w art. 38 ust. 2 pkt 2 u.p.s., iż zasiłek okresowy ustala się w przypadku rodziny - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Nadto ustawodawca zaznaczył, iż kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny (art. 38 ust. 3 u.p.s.). Mając na uwadze powyższe przepisy Kolegium przedstawiło następujący sposób wyliczenia zasiłku okresowego: kryterium dochodowe dla dwuosobowej rodziny wynosi aktualnie 1.028,00 zł (2 x 514,00 zł), a na dochód skarżącego składają się świadczenia w łącznej wysokości 850,50 zł. Ustalona w myśl art. 38 ust. 2 i 3 u.s.p. wysokość zasiłku okresowego wynika z następującego wyliczenia: 1.028,00 zł (kryterium dochodowe dwuosobowej rodziny strony) minus 850,50 zł (miesięczny dochód dwuosobowej rodziny strony) to 177,50 zł, tj. maksymalna kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z art. 38 ust. 2 pkt 2) u.p.s. W myśl art. 38 ust. 3 u.p.s. kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z art. 38 ust. 2 u.p.s. nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym rodziny, a dochodem tej rodzinnym, przy czym zgodnie z art. 38 ust. 3 u.p.s. nie może być to kwota niższa niż 20,00 zł miesięcznie. Zatem, zgodnie z art. 38 ust. 3 i 4 u.p.s. wysokość zasiłku okresowego wynosi: 88,75 zł (50% z kwoty 177,50 zł). Jest to minimalna kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z art. 38 ust. 3 pkt 2 u.p.s. Taka kwota została określona w decyzji. We wskazanym przedziale organ ma swobodę określenia tego zasiłku, musi przy tym brać pod uwagę zarówno potrzeby strony, jak i własne możliwości. Kolegium stwierdziło, że wiadomym mu jest z urzędu, że możliwości finansowe organu pierwszej instancji są ograniczone, a liczba osób pozostających pod jego opieką znaczna. Konkludując Kolegium oceniło, że decyzja - mimo błędnego uzasadnienia - odpowiada przepisom obowiązującego prawa, gdyż kwota przyznanego stronie świadczenia mieści się w przedziale ustalonym przez ustawodawcę. Wnioskodawca wniósł skargę na decyzję Kolegium wskazując żadnych argumentów przemawiających za jej uwzględnieniem. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uzupełniając skargę strona podniosła, że nie zgadza się z obniżeniem zasiłku okresowego do kwoty 88,75 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Jak wynika z treści odwołania oraz skargi strona nie zarzuca organom naruszenia ustawy o pomocy społecznej ani przepisów postępowania administracyjnego. Jedyną przyczyną zaskarżenia decyzji jest wysokość przyznanego zasiłku okresowego. Skarżący oświadczył, że nie zgadza się z obniżeniem tego świadczenia. W tej sytuacji wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej jako: "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości lub w części sąd skargę oddala w całości lub w części (art. 151 P.p.s.a.). W ocenie składu orzekającego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. nie naruszyło przepisów prawa, które uzasadniałoby uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący wystąpił do organów pomocy społecznej z wnioskiem o przyznanie zasiłku okresowego, a więc jednego z rodzajów świadczeń przyznawanych na podstawie przepisów powołanej uprzednio ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium przywołało właściwe przepisy stanowiące podstawę prawną przyznania prawa do wnioskowanego zasiłku i regulujące sposób jego wyliczenia. Podało, że zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 2 przywołanej ustawy, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Zgodnie z art. 38 ust. 2 pkt 2 u.p.s., zasiłek okresowy ustala się w przypadku rodziny - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny (art. 38 ust. 3 pkt 2 u.p.s.). Kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie (art. 38 ust. 4 u.p.s.). Z przywołanych przepisów wynika, że organ administracji ustalając zasiłek okresowy ma obowiązek uwzględnić ściśle określone kryteria ustawowe i nie może przy obliczaniu tego zasiłku uwzględniać stałych wydatków na leki lub energię elektryczną, czego domagał się skarżący w odwołaniu. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że organy orzekające prawidłowo ustaliły, że skarżący spełniała kryteria (dochodowe i społeczne) do przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego. Organy poprawnie ustaliły również wysokość i okres przyznanego zasiłku okresowego, a przedstawione w tej sprawie uzasadnienie spełnia przesłanki określone w art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej jako: "K.p.a."). Ponadto, w ocenie Sądu, organy obu instancji zebrały materiał dowodowy w zakresie pozwalającym na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. Dokonały dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz starannie wyjaśniły zasadność przesłanek, którymi się kierowały przy wydaniu rozstrzygnięcia, zachowując tym samym wymogi określone w przepisach art. 7 i art. 77 K.p.a. Dokonana ocena zebranych w sprawie dowodów, nie jest dowolna, a organy wskazały przyczyny, które zadecydowały o przyznaniu skarżącemu zasiłku okresowego. Podkreślić przy tym należy, że przyznanie zasiłku w wyższej niż maksymalna wysokości nie tylko byłoby niezasadne ale także naruszałoby obowiązujące w tym zakresie przepisy art. 38 u.p.s. Określenie bowiem przez ustawodawcę maksymalnej i minimalnej wysokości zasiłku okresowego oznacza, że organ przyznający zasiłek, o ile stwierdzi, że osoba ubiegająca się spełnia kryterium wskazane w art. 38 ust. 1 u.p.s., działa w granicach uznania administracyjnego. Organ nie może zatem stronie przyznać świadczenia w kwocie ani niższej, ani wyższej, niż to zostało określone w u.p.s. W ustalonych w ten sposób widełkach organ poruszać się może jednak swobodnie, przy czym powinien ustalić to świadczenie w wysokości adekwatnej do sytuacji wnioskodawcy, jego potrzeb i możliwości zaspokojenia swoich potrzeb we własnym zakresie oraz posiadanych przez organ środków finansowych na realizacją zadań pomocowych, co też w niniejszej sprawie uczynił. Faktem powszechnie znanym jest okoliczność, że możliwości finansowe organów pomocy społecznej są ograniczone. Podkreślić należy, że pomocy społecznej nie można traktować jako stałego źródła dochodów, czego zadaje się nie dostrzegać skarżący. Zasiłki z pomocy społecznej nie mogą bowiem stanowić podstawowego źródła utrzymania i służyć zaspokojeniu każdej potrzeby życiowej i to w kwocie wskazanej przez wnioskodawcę. Zgodnie z intencją ustawodawcy, celem pomocy społecznej jest jedynie udzielenie wsparcia, a nie zastąpienie indywidualnych wysiłków w dążeniu do poprawy swej sytuacji bytowej. Spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o pomoc nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie tego świadczenia w wysokości, którą sama określi. Przeciwnie – wnioskodawca musi liczyć się z tym, że organ odmówi przyznania mu tego świadczenia lub jego wysokość będzie inna niż ta, którą określił w złożonym wniosku. Żądanie przyznania kwot w wysokości kilku czy kilkudziesięciu tysięcy zł, znacząco wykraczałoby poza możliwości organów pomocy społecznej. Końcowo podkreślić należy, iż mimo że skarżący nie podnosił argumentów dotyczących naruszenia przepisów proceduralnych Sąd, który nie jest związany granicami skargi (art. 134 § 1 P.p.s.a.), zobligowany był także rozważyć ewentualne naruszenia w tym zakresie. Sąd jednak nie dopatrzył się uchybień na tej płaszczyźnie, gdyż postępowanie w sprawie było przeprowadzone w sposób rzetelny i dokładny, co znalazło swoje potwierdzenie w dokumentach załączonych do akt administracyjnych i w uzasadnieniu skonstruowanym zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 K.p.a. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się również naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu skargi w całości. dc