II SA/Łd 6/08

Dnia 15 lutego 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.), Protokolant Asystent sędziego Beata Czyżewska, Po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2008 r. przy udziale - sprawy ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] roku, Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania E. M., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] roku, Nr [...] o odmowie przyznania świadczenia w postaci zasiłku rodzinnego na dzieci – O. M. i E. M. wraz z dodatkami. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, organ I instancji decyzją z dnia [...] roku odmówił przyznania świadczenia w postaci zasiłku rodzinnego na dzieci – O. M. i E. M. wraz z dodatkami z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 3 pkt 2, art. 4 ust. 2, art. 5 ust. 1, 2 i 3, art. 8, art. 20 ust. 3 i art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2006 roku Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.). W motywach rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka (art. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Prawo do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł (art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583 zł (art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 pkt 1 i 2, do ukończenia przez dziecko 18 roku życia lub nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia, albo 24 roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 6 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych). W przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu (tj. 48 zł) przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym (art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że dochód w rodzinie E. M. w przeliczeniu na osobę w roku 2006 wyniósł 791,63 zł. W tej sytuacji organ ocenił, że nie zostały spełnione ustawowe przesłanki do przyznania zasiłku rodzinnego. Z racji tego, że strona nie spełnia warunków do przyznania zasiłku rodzinnego, nie może otrzymać również dodatków do tego zasiłku. W odwołaniu od powyższej decyzji strona wniosła o uchylenie decyzji ze względu na błędnie przyjęte wielkości dochodu na osobę w rodzinie w roku 2006. W motywach strona wskazała, że w roku 2006 uzyskała zaległe wynagrodzenie w ramach ustawy z dnia z dnia 22 grudnia 2000 roku o zmianie ustawy o negocjowanym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych ustaw i ustawy o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2001 roku Nr 5, poz. 45) – tzw. "ustawy 203". Było to świadczenie za lata 2003 – 2005, zatem, zdaniem odwołującej się, powinno być doliczone do dochodu za tamte lata. W takiej sytuacji nie doszłoby do przekroczenia kryterium dochodowego na osobę w rodzinie w roku 2006. Nadto odwołująca się wskazała, że jej dzieci mają orzeczony stopień niepełnosprawności, a i ona sama jest chora i ma przyznaną drugą grupę inwalidzką. Nie ponosi ona winy za zaistniałą sytuację. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] roku utrzymało w mocy kwestionowane w odwołaniu rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania. Następnie cytując przepis art. 5 ust. 1, 2 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazał, że na dochód w rodzinie odwołującej składa się kwota wskazana w zaświadczeniu z Urzędu Skarbowego, jako podlegająca opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych w wysokości 22.618,59 zł. Nadto do dochodu zalicza się wysokość zaliczki alimentacyjnej oraz alimentów wyegzekwowanych przez Komornika Sądowego w roku 2006 w łącznej kwocie 6.152,59 zł. W takiej sytuacji przeciętny miesięczny dochód na osobę w rodzinie odwołującej się w roku 2006 wynosił 799,20 zł. W tej sytuacji fakt przekroczenia kryterium dochodowego jest wyraźny i wyłącza możliwość przyznania świadczenia. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania, organ wyjaśnił, że w stanie faktycznym sprawy nie zachodzi wypadek, który mógłby stanowić podstawę do pomniejszenia dochodu rodziny. W skardze na powyższą decyzję E. M. opisała swoją sytuację wskazując, że samotnie wychowuje dwójkę dzieci, które wymagają opieki i leczenia. Nadto wskazała, że w roku 2006 uzyskała zaległe wynagrodzenie za okres 3 lat, od którego zapłaciła podatek dochodowy od osób fizycznych. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do uregulowania art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd skargę oddala. W stanie faktycznym sprawy E. M. wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na dwójkę małoletnich dzieci – O. M. i E. M. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia wskazując, że dochód na osobę w rodzinie wnioskodawczyni przekracza kryterium dochodowe. Organ odwoławczy, po rozpatrzeniu sprawy na skutek wniesienia odwołania, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie I instancji. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2006 roku Nr 139, poz. 992 ze zm.). Zgodnie z regulacją art. 5 ust. 1 w/w ustawy, zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. W przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł (art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Natomiast, zgodnie z treścią art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Przy czym dochód to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, jak i inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych w tym m. in. zaliczka alimentacyjna określona w przepisach o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Dochód rodziny to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Bezspornym w sprawie jest również to, że skarżąca uzyskała w roku 2006 dochód z tytułu stosunku zatrudnienia w łącznej kwocie 22.618,59 zł. Nadto, w roku 2006 uzyskała kwotę 6.152,59 zł tytułem zaliczki alimentacyjnej i wyegzekwowanych przez Komornika alimentów. Fakty te potwierdzają dokumenty załączone do akt administracyjnych w postaci zaświadczenia z Urzędu Skarbowego i Komornika Sądowego. Okoliczności te nie są również kwestionowane przez stronę skarżącą. Podane wartości dają miesięczny przeciętny dochód na osobę w rodzinie skarżącej w kwocie 799,20 zł. Przy czym ustawowe kryterium dochodowe wynosi 583 zł. Przekroczenie kryterium dochodowego jest bezsporne i nie ulega wątpliwości, co stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia w postaci zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Tym niemniej zasadniczy spór w sprawie sprowadza się do oceny czy w łącznej kwocie dochodu za roku 2006 powinna być uwzględniona kwota otrzymanego przez skarżącą zaległego wynagrodzenia za lata 2003 – 2005 na podstawie ustawy z dnia 22 grudnia 2000 roku o zmianie ustawy o negocjowanym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych ustaw i ustawy o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2001 roku Nr 5, poz. 45). Zdaniem skarżącej, kwota zaległego wynagrodzenia nie powinna być uwzględniona w ogólnym dochodzie jej rodziny za rok 2006. Zdaniem składu orzekającego, stanowisko takie nie ma poparcia w przepisach prawa. Cytowane przepisy stanowią, że dochodem są przychody opodatkowane, na zasadach ogólnych, podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Nie ulega wątpliwości, iż wynagrodzenie za pracę jest przychodem podlegającym opodatkowaniu na zasadach ogólnych, na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Stosownie bowiem do treści przepisu art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2000 roku, Nr 14, poz. 176 ze zm.), wynagrodzenie wypłacone skarżącej w 2006 roku stanowi jej przychód w tymże roku. Powyższy przepis stanowi bowiem, iż przychodami, z zastrzeżeniem sytuacji nie mających zastosowania w niniejszej sprawie, są jedynie otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Oznacza to, iż przychód skarżącej z tytułu wynagrodzenia za pracę należny za okres od 2003 do 2005 roku wypłacony w 2006 roku, jest świadczeniem otrzymanym przez skarżącą w roku 2006, a zatem nie może być uznany za jej dochód w latach 2003 – 2005. Tym samym uznać wypada, iż brak jest prawnych uwarunkowań przemawiających za wyłączeniem z dochodu uzyskanego przez skarżącą w 2006 roku kwot zaległego wynagrodzenia za pracę, wypłaconego skarżącej ostatecznie w tymże roku. Nadto, regulacja art. 3 pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 18 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych, nie przewiduje możliwości pomniejszenia dochodu w stanie faktycznym sprawy. Owszem przepisy prawa, w art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowią o "utracie dochodu". Tym niemniej zgodnie z treścią tego przepisu utrata dochodu ma być spowodowana uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, utratą prawa do zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium w wysokości zasiłku dla bezrobotnych, utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, bądź wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Wyliczenie to ma charakter zamknięty, co oznacza, że ani organ administracji, ani Sąd nie mają możliwości zastosowania utraty dochodu do innych sytuacji niż wymienione w tym przepisie. Przepisy nie zatem przewidują możliwości odliczenia części dochodu, poza enumeratywnie wymienionymi przypadkami. Ustosunkowując się do zarzutów skargi wyjaśnić należy, iż z uregulowania art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że zaliczka alimentacyjna przysługuje, jeżeli dochód rodziny nie przekracza określonej kwoty. Wynika z tego, że możliwość przyznania zaliczki determinowana jest tylko poprzez kryterium dochodowe, nie zależy zatem od uznania organu orzekającego. W tej sytuacji nie mają wpływu na kwestię przyznania przedmiotowego świadczenia, sytuacja rodzinna, bądź zdrowotna. Sąd oczywiście rozumie, że skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji rodzinnej i finansowej, ale nie może dokonywać wykładni wbrew przepisom prawa. W toku postępowania sądowego strona wskazała na wyjaśnienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej, w którym powołano się na przepis art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten stanowi, iż w razie uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód. Wynika z tego, że zaległe świadczenie z tytułu "ustawy 203" powinno być uwzględnione w dochodzie za lata, za które przysługiwało, a nie w dochodzie za rok, w którym zostało wypłacone. Jednakże to ma miejsce tylko na gruncie ustawy o pomocy społecznej. Tymczasem zasiłek rodzinny jest normowany ustawą z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych. Przepis art. 32 ust. 2 tej ustawy odsyła, w zakresie nieuregulowanym, do Kodeksu postępowania administracyjnego. Na tej podstawie należy uznać, że przepis art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej nie ma zastosowania do ustalenia dochodu stanowiącego podstawę do przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Konkludując, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł o oddaleniu skargi. K.O.