II SA/Łd 600/18

Dnia 23 października 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Anna Świderska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Protokolant Sekretarz sądowy Izabela Bielińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2018 roku sprawy ze skargi I. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w zakresie wysokości zasiłku stałego 1) oddala skargę; 2) przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi P. W., prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...], kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. A. P. Decyzją z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję z [...] r. wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Ł. w sprawie zmiany własnej decyzji z [...] r. ustalającej I. J. wysokość zasiłku stałego. W zmienionej decyzji organ pierwszej instancji zmniejszył od 1 marca 2018 r. przyznany skarżącemu zasiłek stały z kwoty 437,50 zł do kwoty 177,50 zł. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego doszło do ustalenia, iż zmianie uległ dochód rodziny wnioskodawcy, który aktualnie wynosi 673,00 zł netto. Składa się z: zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153,00 zł oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego w kwocie 520,00 zł, a co za tym idzie zmienił się również dochód na osobę w rodzinie strony, który wynosi obecnie 336,50 zł netto. Okoliczność ta wskazuje na konieczność zmiany wysokości wypłacanego uprawnionemu zasiłku stałego. W odwołaniu od tej decyzji strona wyraziła niezadowolenie wskazując, że nie zgadza się z przyznaną jej kwotą świadczenia. Zakwestionowała sposób wyliczenia dochodu, a nadto nie zgodziła się z tym, że organ nie odlicza od dochodu jej stałych wydatków. Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji SKO wskazało, że w aktach sprawy znajduje się aktualizacja wywiadu środowiskowego z 13 lutego 2018 r., z której wynika że skarżący urodzony [...] 1969 r. jest pod opieką organów pomocy społecznej i korzysta z różnego rodzaju świadczeń. Wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z nie pracującą żoną, która jest zarejestrowana jako bezrobotna. Ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności do 30 listopada 2021 r. i choruje. Małżonkowie zajmują jeden pokój w domu jednorodzinnym kwalifikującym się do remontu. Aktualna łączna wysokość dochodu rodziny na potrzeby określenia wysokości zasiłku stałego wynosi 673,00 zł netto. Na dochód ten składa się: zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153,00 zł i specjalny zasiłek opiekuńczy w wysokości 520,00 zł. Dochód na osobę w rodzinie strony wynosi 336,50 zł. Jednym ze świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, o które ubiegał się skarżący, jest - zgodnie z treścią art. 36 pkt 1 lit. a) - zasiłek stały. Z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm.), powoływanej dalej jako u.p.s. wynika, iż świadczenie to przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochody jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Zgodnie z art. 37 ust. 2 u.p.s., zasiłek stały ustala się w następującej wysokości: w przypadku osoby w rodzinie - różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie, niemniej jednak kwota zasiłku nie może być niższa niż 30,00 zł miesięcznie (art. 37 ust. 3 u.p.s.). Z przepisów wynika również, że w przypadku zbiegu uprawnień do zasiłku stałego i renty socjalnej, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania, zasiłek stały nie przysługuje (art. 37 ust. 4 u.p.s.). W zakresie uzasadnienia prawnego decyzji Kolegium podało, że zgodnie z art. 106 ust. 5 u.p.s. decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. W rozpoznawanej sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zmianę decyzji na podstawie przywołanego przepisu, ponieważ decyzją z [...] r. ustalono wysokość zasiłku stałego na kwotę 437,50 zł ; wówczas dochód rodziny strony wynosił 153,00 zł. Dochód ten uległ zmianie, co potwierdza również sam wnioskodawca w odwołaniu od decyzji i wynosi on obecnie 673,00 zł. Strona otrzymała specjalny zasiłek opiekuńczy w kwocie 520,00 zł, który oprócz kwoty zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 153,00 zł wlicza się do dochodu. W konsekwencji zmieniła się sytuacja dochodowa uprawnionego, która musiała spowodować zmianę decyzji. Sposób wyliczenia wysokości zasiłku stałego został określony w art. 37 ust. 2 u.p.s. Zgodnie z treścią tego przepisu (art. 37 ust. 2 pkt 2) u.p.s., wysokość tego zasiłku wynosi w przypadku osoby w rodzinie - różnicę między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie, niemniej jednak kwota zasiłku nie może być niższa niż 30,00 zł miesięcznie (art. 37 ust. 3 u.p.s.). Kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie strony wynosi 514,00 zł. Z kolei dochód na osobę w dwuosobowej rodzinie uprawnionego wynosi 336,50 zł. Wobec powyższego ustalona w myśl art. 37 ust. 2 pkt 2) u.s.p. wysokość zasiłku stałego wynosi 177,50 zł i wynika z następującego wyliczenia: 514,00 zł (kryterium dochodowe na osobę w rodzinie) minus 336,50 zł, czyli miesięczny dochód na osobę w dwuosobowej rodzinie strony. Wnioskodawca wniósł skargę na decyzję Kolegium, lecz nie wskazał żadnych argumentów przemawiających za jej uwzględnieniem. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uzupełniając skargę strona podniosła, że nie zgadza się z obniżeniem zasiłku stałego do wysokości 177,50 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Jak wynika z treści odwołania oraz skargi strona nie zarzuca organom naruszenia ustawy o pomocy społecznej ani przepisów postępowania administracyjnego. Jedyną przyczyną zaskarżenia decyzji jest wysokość przyznanego zasiłku stałego. Skarżący oświadczył, że nie zgadza się z obniżeniem tego świadczenia. W tej sytuacji wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej jako: "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości lub w części sąd skargę oddala w całości lub w części (art. 151 P.p.s.a.). W ocenie składu orzekającego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł.nie naruszyło żadnych przepisów prawa, co stanowiłoby podstawę uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji. Okolicznością niesporną w sprawie jest to, że w wyniku nabycia przez żonę skarżącego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w wysokości 520 zł, zmianie uległ dochód rodziny. Zaistniały zatem podstawy do zmiany dotychczasowej decyzji ustalającej wysokość zasiłku stałego na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s. Zgodnie z przywołanym przepisem decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Z cytowanego przepisu wynika jednoznacznie, że zmiana sytuacji dochodowej, czyli zmiana wysokości dochodu stanowi podstawę do zmiany decyzji ustalającej wysokość zasiłku. Podkreślić przy tym należy, że z woli ustawodawcy zmiana sytuacji dochodowej zobowiązuje organ administracji do wydania decyzji zmieniającej wysokość zasiłku. Nie zasługuje zatem na uwzględnienie zarzut podniesiony w odwołaniu jakoby na skutek wydania tej decyzji skarżący został ukarany za swoją niepełnosprawność i konieczność sprawowania nad nim opieki. Nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty podniesione w odwołaniu dotyczące wyliczania dochodu i nieuwzględniania w tych wyliczeniach stałych wydatków na leki i na energię elektryczną. To ustawa o pomocy społecznej definiuje co jest dochodem, stanowiąc w art. 8 ust. 3 u.p.s., że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. To również ustawodawca zdecydował jakich kwot nie wlicza się do dochodu. Zgodnie z art. 8 ust. 4 u.p.s. do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 5a) świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 690); 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego; 7) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r. poz. 1851 oraz z 2018 r. poz. 107, 138, 650, 1000 i 1076), oraz dodatku wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2018 r. poz. 998 i 1076); 8) świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (Dz. U. z 2018 r. poz. 1272). Organ administracji obliczając wysokość zasiłku stałego ma zatem obowiązek pomniejszenia dochodu wyłącznie o te świadczenia, które zostały wymienione w cytowanym przepisie. Nie ma natomiast prawa do pomniejszenia dochodu o wydatki stałe, które wskazał skarżący w odwołaniu. Kolegium prawidłowo stwierdziło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że sposób wyliczenia wysokości zasiłku stałego określił ustawodawca w art. 37 ust. 2 u.p.s. Wysokość tego świadczenia nie jest zależna od uznania organu. W motywach zaskarżonej decyzji Kolegium przedstawiło szczegółowo w jaki sposób wyliczono wysokość zmienionego zasiłku stałego. Z regulacji prawnych wynika, że kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie wynosi 514,00 zł. Z kolei dochód na osobę w dwuosobowej rodzinie wynosi 336,50 zł i stanowi połowę całkowitego dochodu rodziny skarżącego. Skoro, zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 2 u.s.p., w przypadku osoby w rodzinie zasiłek stały to różnica między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie, to organy prawidłowo obliczyły, że wysokość zasiłku wynosi 177,50 zł stanowiąc różnicę między kwotą 514,00 zł (kryterium dochodowe na osobę w rodzinie), a miesięcznym dochodem na osobę w dwuosobowej rodzinie strony, wynoszącym 336,50 zł. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu skargi w całości. dc