II SA/Łd 601/03
WyrokWSA w Łodzi2005-02-15
Skład orzekający: Anna Stępień, Grzegorz Szkudlarek, Arkadiusz Blewązka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja administracyjna, w której organ odwoławczy odsyła do uzasadnień wcześniejszych decyzji zamiast samodzielnie wyjaśnić podstawę prawną i faktyczną, narusza przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz zasady prawdy obiektywnej i czynnego udziału strony?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w tym art. 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez odesłanie do uzasadnień innych decyzji zamiast samodzielnego wyjaśnienia podstawy prawnej i faktycznej rozstrzygnięcia. Ponadto, sąd stwierdził, że organ nie wyjaśnił należycie kwestii następstwa prawnego po zmarłym inwestorze, co skutkowało naruszeniem zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) i brakiem udziału wszystkich stron w postępowaniu. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi T. W. i J. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. nakazującą wykonanie określonych czynności w celu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem. Skarżący zarzucali m.in. wadliwe uzasadnienie decyzji oraz nieprawidłowe ustalenie adresata decyzji po śmierci jednego z inwestorów. Po wieloletnim postępowaniu administracyjnym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił obie decyzje.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. i zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. na rzecz T. W. i J. W. kwotę 10,00 zł tytułem kosztów postępowania. Stwierdzono również, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień, Sędziowie: Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, Asesor Arkadiusz Blewązka (spr.), Protokolant Referent-stażysta Izabela Wędrak, po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2005 r. na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi T. W. i J. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...], znak: [...] w przedmiocie inwentaryzacji powykonawczej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...], Nr [...] (znak: [...]); 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. na rzecz T. W. i J. W. kwotę 10,00 (dziesięć) złotych z tytułu kosztów postępowania; 3. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Decyzją Nr [...] (znak: [...], z dnia [...] roku [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. na podstawie przepisu art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 roku – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania T. W. i J. W. od decyzji Nr [...] (znak: [...]) Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...], nakazującej Cz. R. i T. R. wykonanie określonych czynności w celu doprowadzenia budynku mieszkalnego, położonego na działce w P. przy ulicy A 36 do stanu zgodnego z prawem – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w części merytorycznej dotyczącej: 1) wykonania robót budowlanych, których zakres został zawarty w przedłożonej dokumentacji, 2) zgłoszenia w inspektoracie rozpoczęcie i zakończenie robót, 3) ustanowienia kierownika budowy, 4) prowadzenia dziennika budowy zarejestrowanego w inspektoracie oraz uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia podmiotu zobowiązanego do wykonania czynności mających na celu doprowadzenie budynku do stanu zgodnego z prawem i nałożył obowiązek wykonania powyższych czynności na Cz. R..
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż decyzją z dnia [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] i stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] wydanej przez Kierownika Urzędu Rejonowego w Cz. o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego Cz. R. i Z. R. na działce położonej przy ulicy A 34 w P..
Na skutek reformy administracyjnej oraz wniosku Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. prowadzenie sprawy przejął Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. .
W dniu [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. wydal decyzję Nr [...] nakładającą na Cz. R. i Z. R. obowiązek przedłożenia w terminie do dnia 31 maja 2001 roku dokumentów doprowadzających obiekt do stanu zgodnego z prawem.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. utrzymał w mocy powyższą decyzję Nr [...] w części merytorycznej, natomiast ustalił nowy termin przedłożenia dokumentów, na dzień 31 sierpnia 2001 roku. Na powyższą decyzję T. W. i J. W. złożyli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z dnia 11 września 2001 roku w sprawie sygn. akt II SA/Łd 1229/01 oddalił wniosek skarżących o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
W dniu [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. wydał decyzję Nr [...] udzielającą Cz. R. i Z. R. pozwolenia na wznowienie robót budowlanych mających na celu doprowadzenie istniejącej dobudowy budynku mieszkalnego do stanu zgodnego z prawem. Powyższa decyzja została przez organ odwoławczy uchylona i sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia ze względu na zawarte w decyzji błędy i nieprawidłowości.
W dniu [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydal postanowienie Nr [...] nakazujące inwestorom uzupełnienie przedłożonej dokumentacji technicznej w terminie do dnia 31 stycznia 2002 roku. Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Nr [...] z dnia [...] wydane przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w części dotyczącej wykonania:
1. inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej,
2. projektu doprowadzającego obiekt do stanu zgodnego z prawem,
3. projektów branżowych: instalacji elektrycznej, wodno – kanalizacyjnej i centralnego ogrzewania, a uchylił w części dotyczącej ustalenia terminu wykonania wyżej określonych obowiązków ustalając nowy termin przedłożenia dokumentów na dzień 30 kwietnia 2002 roku. W dniu 6 lutego 2002 roku zobowiązani inwestorzy przedłożyli żądane dokumenty.
Decyzją Nr [...], z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. udzielił Cz. R. i Z. R.. pozwolenia na wznowienie robót budowlanych mających na celu doprowadzenie dobudowy budynku mieszkalnego do stanu zgodnego z prawem. W dniu [...] Wojewódzki inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wydał decyzję Nr [...] uchylającą decyzję Nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia ze względu na niewłaściwie podaną podstawę prawną wydanej decyzji.
Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zobowiązał inwestorów Cz. R. i Z. R. do uzupełnienia przedłożonej dokumentacji w terminie do dnia 31 maja 2002 roku. Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie w części dotyczącej usunięcia wskazanych w projekcie powykonawczym nieprawidłowości, natomiast uchylił w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku i ustalił nowy termin przedłożenia dokumentów na dzień 31 lipca 2002 roku.
W dniu [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydal decyzję Nr [...] nakazującą inwestorom wykonanie określonych obowiązków w celu przywrócenia budynku do stanu zgodnego z prawem. W dniu [...] organ odwoławczy decyzję Nr [...] uchylił powyższą decyzję Nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wobec stwierdzenia niezgodności w przedłożonej dokumentacji technicznej .
Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał inwestorom usuniecie stwierdzonych nieprawidłowości w terminie do dnia 31 października 2002 roku. W dniu 28 października 2002 roku inwestorzy przedłożyli uzupełnioną dokumentację.
Decyzja Nr [...] z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. nakazał inwestorom Cz. R. i T. R. wykonanie robót budowlanych, których zakres został określony w przedłożonej dokumentacji .
Od powyższej decyzji T. W. i J. W. złożyli odwołanie domagając się jej uchylenia i nakazania Cz. R. i T. R. dokonania rozbiórki zrealizowanej przez nich rozbudowy budynku mieszkalnego położonego w P. przy ulicy A 36, ewentualnie odwołujący się wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji .
Organ odwoławczy po zapoznaniu się ze złożonym odwołaniem i aktami sprawy stwierdził, iż w dniu 10 marca 2003 roku pracownik inspektoratu przeprowadził rozmowę telefoniczną z T. R. – synem Cz. R. i Z. R., który oświadczył, iż Z. R. zmarł w dniu 5 października 2002 roku, zaś spadkobiercy nie złożyli wniosku o stwierdzenie nabycia spadku.
Pismem z dnia 11 marca 2003 roku organ odwoławczy zwrócił się z prośbą do Cz. R. o dostarczenie aktu zgonu Z. R. oraz oświadczenia o złożeniu bądź nie wniosku o stwierdzenie nabycia spadku. W dniu 19 marca 2003 roku Cz. R. oraz. T. R. złożyli oświadczenia o niezłożeniu wniosku o wszczęcie postępowania spadkowego oraz przedłożyli akt zgonu Z. R..
W tym stanie formalno – prawnym organ dokonał korekty wydanej decyzji poprzez nałożenie obowiązków wyłącznie na właściciela nieruchomości Cz. R.. Odnosząc się do kwestii podnoszonych w odwołaniu organ odwoławczy podniósł, iż "konsekwencją prowadzonego postępowania przez nadzór budowlany w trybie art. 40 jest uzyskanie pozwolenia na użytkowanie w trybie art. 42". Powyższe wynika z przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974 roku. Po zakończeniu robót związanych z doprowadzeniem budynku do stanu zgodnego z prawem, "obowiązkiem inwestora będzie uzyskanie pozwolenia na użytkowanie w organie administracji architektoniczno – budowlanej".
Organ podniósł, iż zarzut skarżących dotyczący błędnego prowadzenia postępowania w oparciu o przepisy ustawy prawo budowlane z 1974 roku, został już wyjaśniony w uzasadnieniu decyzji Nr [...] z dnia [...], a także w uzasadnieniu decyzji Nr [...] z dnia [...] i stanowisko organu odwoławczego w tej materii nie uległo zmianie.
Organ nie zgodził się również z tym, że przedłożona dokumentacja nie zawiera zwięzłego opisu technicznego, a w szczególności kubatury, zestawienia powierzchni, oceny warunków geologiczno – inżynierskich. W ocenie organu odwoławczego projekt zawiera powyższe elementy, a stanowisko organu w tej kwestii zostało już zawarte w uzasadnieniu wcześniejszej decyzji Nr [...].
Pozostałe zarzuty zawarte w odwołaniu dotyczące między innymi ogniomuru, zaciemnienia budynku mieszkalnego skarżących, rozbudowy budynku mieszkalnego w granicy działki, traktowania rozbudowy jako samowoli budowlanej, a także kategoryczne żądanie nakazania rozbiórki rozbudowywanego budynku mieszkalnego, są w ocenie organu tożsame z wcześniejszymi zarzutami podnoszonymi przez skarżących w odwołaniach oraz skargach do Naczelnego Sadu Administracyjnego. W tym stanie rzeczy organ stwierdził, iż ustosunkowywał się już wielokrotnie do powyższych zarzutów i podtrzymuje swoje stanowisko w tej kwestii. Z tego też powodu za niezasadną organ uznał konieczność ustosunkowywania się po raz kolejny do tych samych zarzutów, które nie wnoszą do sprawy nic nowego.
W dniu 22 kwietnia 2003 roku T. W. i J. W. wywiedli skargę na powyższą decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł., wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi administracji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skarżący podnieśli, iż kwestionowaną decyzją organ odwoławczy, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w zakresie nałożonych na inwestora obowiązków, uchylając ją w części dotyczącej adresata decyzji i wskazał jako adresata Cz. R.. Zdaniem skarżących uzasadnienie zaskarżonej decyzji, poza przytoczeniem motywów decyzji organu I instancji, zarzutów zawartych w odwołaniu oraz wyjaśnienia daty śmierci Z. R., nie zawiera motywów, którymi kierował się organ przy wydawaniu decyzji. Autor decyzji stwierdził w niej bowiem, że uważa za nieuzasadnione odniesienie się do zarzutów skarżących, ponieważ swe stanowisko wyraził w innych decyzjach. W związku z powyższym skarżący postawili decyzji zarzuty, które w ich ocenie winny skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Skarżący wywiedli następnie, iż każda decyzja administracyjna ma adresata, na którego nakłada określone obowiązki lub przyznaje określone uprawnienia. W zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał jako adresata decyzji Cz. R.. W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że pierwotnymi adresatami decyzji byli małżonkowie Z. R. i Cz. R.. Z. R. zmarł w dniu 5 października 2002 roku, a organ administracji ustalił w oparciu o informację uzyskaną od syna Z. R. – T. R., że spadkobiercy zmarłego nie wnieśli sprawy o stwierdzenie nabycia spadku. Skarżący konkludują, iż owe ustalenia wystarczyły organowi do zmiany adresata decyzji. Tymczasem, zdaniem skarżących, wskazanie na tej podstawie adresata decyzji w osobie Cz. R. rażąco narusza prawo. Adresat decyzji administracyjnej musi być bowiem wskazany prawidłowo (art. 107 par.1 k.p.a.), w innym wypadku, w razie wniesienia odwołania, naruszenie tego wymogu musi skutkować uchyleniem wadliwej decyzji, a w wypadku nie wniesienia odwołania przez stronę, stanowi podstawę wznowienia postępowania.
Decyzja o pozwoleniu na budowę i inne decyzje wydawane w toku procesu budowlanego są wydawane na rzecz osoby, która wykaże prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane (art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 roku). Tytuł prawny do nieruchomości to tytuł wynikający z prawa własności, wieczystego użytkowania, zarządu, ograniczonych praw rzeczowych (art. 3 pkt 11 cytowanej ustawy). W niniejszej sprawie decyzja o pozwoleniu na budowę, której nieważność stwierdził Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w W., oraz późniejsze decyzje wydane w toku czynności zmierzających do legalizacji samowoli budowlanej, były wydawane na rzecz Z. R. i Cz. R., jako właścicieli nieruchomości, na której została zrealizowana inwestycja. Zdaniem skarżących, powołujących się na uchwałę NSA z dnia 28 maja 2001 roku (opublikowaną ONSA 2001/4/146), po śmierci Z. R., stroną postępowania administracyjnego, są wszystkie osoby będące jego spadkobiercami ustawowymi lub testamentowymi. Spadkobiercy Z. R. są stronami postępowania, bowiem będąc współwłaścicielami nieruchomości, stali się osobami, których praw dotyczy postępowanie administracyjne. Skierowanie aktu administracyjnego do podmiotu nie będącego stroną w sprawie jest poważną wadą, stanowiącą przesłankę stwierdzenia nieważności tego aktu (art. 156 par. l pkt 4 k.p.a.).
W ocenie skarżących w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne powinno się toczyć z udziałem wszystkich spadkobierców zmarłego inwestora. Natomiast z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika kto jest spadkobiercą Z. R.. Mowa jest jedynie o żonie i synu zmarłego i o tym, że nie został złożony wniosek o stwierdzenie praw do spadku po zmarłym. Zdaniem skarżących w tym stanie rzeczy można stwierdzić, iż z całą pewnością nadal stroną postępowania administracyjnego jest Cz. R., jako współwłaścicielka nieruchomości. Natomiast nie wyjaśniona jest kwestia czy po stronie inwestora występują jako strona jeszcze inne podmioty. Postanowienie Sądu o stwierdzeniu praw do spadku ma jedynie charakter deklaratoryjny. Stwierdza prawa do spadku wymienionej w nim osoby, ale nie jest źródłem dziedziczenia. Fakt nie złożenia wniosku o stwierdzenie nabycia spadku nie może więc być podstawą do przyjęcia, że po śmierci Z. R. stroną postępowania jest wyłącznie jego żona. Dziedziczenie ma źródło ustawowe lub testamentowe. W sprawie nie ustalono, czy zmarły pozostawił testament i kogo w nim powołał do spadku. W razie nie pozostawienia testamentu dochodzi do dziedziczenia ustawowego. Wówczas do spadku powołani są dzieci spadkobiercy i jego małżonek (art. 931 par.1 kodeksu cywilnego). Z. R. pozostawił zarówno żonę jak i dwóch synów. Zatem potencjalnie stronami postępowania obok Cz. R. są również jej synowie T. i Z.. Taki wniosek uzasadnia art. 30 ust. 4 k.p.a., zgodnie z którym w miejsce zmarłej strony wstępują z mocy prawa jej następcy prawni.
W ocenie skarżących skoro, spadkobiercy Z. R. nie wnieśli sprawy o stwierdzenie nabycia spadku, organ administracji powinien samodzielnie ustalić jego następców prawnych i wezwać ich do udziału w postępowaniu. W razie nie ustalenia kto jest następca prawnym zmarłego, powinien w myśl art. 97 par. 1 k.p.a. zawiesić postępowanie administracyjne. Wobec tego, iż organy administracji, zarówno I jak i II instancji, nie poczyniły w tej kwestii żadnych ustaleń, rodzi to zarzuty związane z nie wskazaniem w decyzji administracyjnej wszystkich osób będących stroną postępowania oraz nie brania udziału w postępowaniu przez wszystkie strony. Powyższe okoliczności prowadzą, w ocenie skarżących, do uchylenia decyzji w razie jej zaskarżenia, oraz dają podstawę do wznowienia postępowania jeśli decyzja jest ostateczna.
Skarżący podnieśli również zarzut naruszenia przez organy przepisu art. 107 par.1 i 3 k.p.a.. Ich zdaniem uzasadnienie decyzji, poza wyjaśnieniem kwestii zgonu Z. R., sprowadza się do stwierdzenia, że organ odwoławczy wielokrotnie ustosunkowywał się do zarzutów skarżących, a więc nieuzasadnione jest ustosunkowywanie się do nich po raz kolejny. Takie uzasadnienie nie spełnia wymagań określonych w powołanych wyżej przepisach, a stanowi jedynie w ocenie skarżących "dowód niezwykłej arogancji autora decyzji". Skarżący wskazali, iż procedura administracyjna przypisuje olbrzymie znaczenie uzasadnieniu decyzji administracyjnej. Przede wszystkim uzasadnienie prawidłowo sporządzone powinno służyć realizacji zasad wyrażonych w artykułach od 7 do 9 k.p.a.. Ponadto stanowi ono integralną część decyzji administracyjnej i może samodzielnie stanowić przedmiot skargi administracyjnej.
Zdaniem skarżących o wadze uzasadnienia decyzji administracyjnej świadczą rozliczne orzeczenia sądu administracyjnego. W uzasadnieniu wniesionej skargi, skarżący przytoczyli na poparcie swego stanowiska tezy kilkunastu wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z analizy orzecznictwa płynie zdaniem skarżących wniosek, iż uzasadnienie, to integralna część decyzji administracyjnej, a zatem musi ono być sporządzone zgodnie z treścią przepisu art. 107 par.1 i 3 k.p.a.. Naruszenie przez organ tegoż obowiązku prowadzi do uchylenia decyzji, bowiem zostały naruszone w ten sposób zasady wyrażone w przepisach art. 7, 8, 9 k.p.a.. Zdaniem skarżących organ administracji ma obowiązek wyczerpująco odnieść się do wszystkich zarzutów wnoszącego odwołanie, a zaniechanie wykonania przez organ tego obowiązku uniemożliwia kontrolę legalności decyzji przez sąd administracyjny, co w konsekwencji musi prowadzić do uchylenia decyzji.
W ocenie skarżących stwierdzenie organu, iż nie uważa za konieczne uzasadniać swej decyzji w odniesieniu się do zarzutów odwołania, ponieważ czynił to w innych decyzjach, świadczy o naruszeniu obowiązku wynikającemu z art. 107 par. 1 i 3 k.p.a.. Skarżący konkludowali, iż wobec braku uzasadnienia stanowiska organu administracji podtrzymują zarzuty zgłoszone w odwołaniu i zarzuty te ponownie przytoczyli w uzasadnieniu skargi.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wniósł o jej oddalenie wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Postępowanie w niniejszej sprawie, pomimo wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi, nie zostało przez ten Sąd zakończone przed dniem 1 stycznia 2004 roku, a zatem sprawa ta podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. (art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi . (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.))
Zgodnie z treścią art. 3 par. l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) (w skrócie: p.s.a.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Analogiczne unormowanie zawiera art. 1 par. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 par. 1 p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, nie będąc ograniczonym zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 par. 1 p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się w zaskarżonej decyzji oraz w decyzji ją poprzedzającej naruszeń prawa rodzących konieczność wyeliminowania obu decyzji z obrotu prawnego.
Postępowanie prowadzone w niniejszej sprawie przez organy nadzoru budowlanego dotknięte jest wadami, które nie pozwalają na sądową kontrolę zaskarżonej decyzji. Powyższa teza postawiona w skardze w pełni zasługuje na aprobatę. Zasadnie podnoszą skarżący, iż przepis art. 107 par. 1 k.p.a. wskazując na elementy składowe decyzji wymienia między innymi: uzasadnienie faktyczne i prawne wydanego rozstrzygnięcia. Przepis par. 3 art. 107 k.p.a. stanowiąc rozwinięcie powyższej normy wskazuje, iż uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne, to wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Uzasadniając podstawę prawną rozstrzygnięcia organ nie wskazał nawet dlaczego zastosował w niniejszej sprawie przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 roku – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.). Podał jedynie, że konsekwencją postępowania prowadzonego w trybie przepisu art. 40 tejże ustawy jest konieczność uzyskania pozwolenia na użytkowanie w trybie art. 42 owej ustawy. Takie postawienie przez organ sprawy z pewnością nie pozwala odnieść się sądowi administracyjnemu zarówno do przesłanek warunkujących stosowanie w niniejszej sprawie ustawy z dnia 24 października 1974 roku – Prawo budowlane, jak i stosowanie samego przepisu art. 40 tejże ustawy. Bez wątpienia zapisy zawarte w uzasadnieniu kwestionowanych decyzji nie stanowią "wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa", o których mowa w art. 107 par. 3 k.p.a.. Odesłanie w tym zakresie do poglądów organu wyrażanych w innych decyzjach z pewnością przełamuje zasadę integralności wszystkich elementów decyzji.
Odnosząc się do uzasadnienia faktycznego decyzji należy wskazać, iż słusznie skarżący upatrują naruszenia przepisów prawa w ogólnikowych sformułowaniach zawartych w samym uzasadnieniu, jak również w odesłaniu do uzasadnień innych decyzji. Taki sposób postępowania organu jest nie do przyjęcia z punktu widzenia fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego. Ogólnikowe sformułowania zawarte w uzasadnieniu decyzji z pewnością stanowią naruszenie przepisów art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a., natomiast odesłanie w treści uzasadnienia do uzasadnień innych decyzji, to poza naruszeniem zasad wynikających z powyższych przepisów, również jaskrawy przykład przełamania zasady integralności wszystkich elementów decyzji i pominięcie elementów składowych decyzji wymienionych w przepisie art. 107 par. 1 i 3 k.p.a..
Zasadnie wywodzą skarżący, iż uzasadnienie jako integralna część decyzji winna w każdym wypadku odpowiadać prawu. Skoro wymogi decyzji administracyjnej zostały precyzyjnie określone w przepisie art. 107 k.p.a., to braki w tym zakresie stanowią o wadliwości tego aktu i to bez względu na to czy samo rozstrzygnięcie zgodne jest z prawem, czy też nie (vide: wyrok NSA z dnia 3 listopada 2000 roku wydany w sprawie IV SA 13/96, opublikowany w LEX nr 53448)
Na marginesie wypada wskazać, iż postępowanie w niniejszej sprawie wskazuje na znaczny stopień skomplikowania, o czym najdobitniej może świadczyć długość czasu, w jakim się już toczy. Skarżący w toku całego postępowania podnieśli cały szereg zarzutów wobec rozstrzygnięć organów administracji i rzeczywiście niektóre z tych zarzutów były już podnoszone na wcześniejszym etapie niniejszego postępowania albo w innych postępowaniach. Nie oznacza to jednak, iż toku niniejszego postępowania zarzuty te mają mniejszą wartość i można je zignorować odsyłając do uzasadnień innych decyzji. Zasady postępowania wyrażone w przepisach art. 8 i 9 k.p.a. nakładają na organy administracji określone obowiązki. Próba dezawuowania zarzutów strony odesłaniem do lektury innych decyzji bez wątpienia stanowi naruszenie powyższych przepisów. Już chociażby z tej przyczyny kwestionowane decyzje nie mogą ostać się w obrocie prawnym.
Zasadny jest również drugi z zarzutów podniesiony w skardze, bowiem – jak się wydaje – trafna jest teza, iż w postępowaniu przed organami administracji nie brały udziały wszystkie strony postępowania. Natomiast nie sposób na tym etapie postępowania zgodzić się z tezą skargi, iż zaskarżona decyzja wskazując jedynie Cz. R. jako podmiot zobowiązany do wykonania obowiązków, jest przez to błędnie adresowana.
Słusznie wskazują skarżący na przepis art. 97 par. 1 pkt 1 k.p.a. jako na podstawę do działań organu w razie śmierci strony, a w szczególności na możliwość samodzielnego określenia przez organ kręgu spadkobierców zmarłego i wezwania ich do udziału w postępowaniu. Jednakże przyznana organowi przez ustawodawcę możliwość samodzielnego określenia kręgu spadkobierców winna mieć realny wymiar, bowiem konsekwencją niemożności ustalenia kręgu osób dziedziczących jest zawieszenie postępowania. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy wypada wskazać, iż organ w ogóle nie prowadził jakichkolwiek czynności w celu określenia kręgu spadkobierców zmarłego inwestora, w szczególności nie ustalił nawet jaki rodzaj dziedziczenia (testamentowy, czy ustawowy) miał miejsce w niniejszej sprawie. W takiej sytuacji zarzut skargi, z którego płynie wniosek, iż zmarły inwestor pozostawił oprócz żony także dwóch synów (a nie jednego, jak przyjął organ) musi skutkować uchyleniem zaskarżonych decyzji chociażby z uwagi na niewyjaśnienie kwestii następstwa prawnego i tym samym kręgu osób, które winny brać udział w niniejszym postępowaniu.
Skoro podniesione powyżej okoliczności, mające istotne znaczenie dla niniejszej sprawy, nie były przedmiotem wyjaśnień, to tym samym wskazać należy, iż w toku postępowania administracyjnego organ dopuścił się naruszenia przepisów art. 7, art. 77 k.p.a.. Nie można bowiem powiedzieć, iż rgan stosując się do kodeksowej zasady prawdy obiektywnej w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał konieczny do ustalenia kręgu uczestników postępowania.
Z przytoczonych powyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie przepisu art. 145 par. 1 pkt 1 "c" p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
O zasądzeniu na rzecz strony skarżącej kwoty z tytułu wpisu od skargi orzeczono na podstawie art. 97 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) w związku z art. 55 par. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 roku o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.)
Wobec tego, iż zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca umarzały postępowanie bezprzedmiotowe jest rozstrzygnięcie w kwestii stwierdzenia wstrzymania wykonalności (art. 152 p.s.a.).
Z tych wszystkich względów orzeczono jak powyżej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło