II SA/Łd 601/12
WyrokWSA w Łodzi2012-10-17
Skład orzekający: Joanna Sekunda – Lenczewska, Jolanta Rosińska, Barbara Rymaszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, stwierdzając wykonanie obowiązku nałożonego decyzją organu pierwszej instancji, może uchylić decyzję organu pierwszej instancji i umorzyć postępowanie pierwszoinstancyjne, czy też powinien umorzyć jedynie postępowanie odwoławcze?Ratio decidendi
Organ odwoławczy, stwierdzając wykonanie obowiązku nałożonego decyzją organu pierwszej instancji, może jedynie umorzyć postępowanie odwoławcze, ponieważ bezprzedmiotowość postępowania nastąpiła dopiero po wydaniu rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji. Umorzenie postępowania pierwszoinstancyjnego przez organ odwoławczy jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy bezprzedmiotowość istniała przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Z. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi, która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. nakazującą rozbiórkę samowolnie zrealizowanej budowli ziemnej (skarpy) i umorzyła postępowanie. Skarżący domagał się przywrócenia stanu poprzedniego rowu. Organ odwoławczy uznał, że obowiązek rozbiórki został wykonany, co potwierdził geodeta, i na tej podstawie uchylił decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie pierwszoinstancyjne. Sąd administracyjny uznał, że organ odwoławczy błędnie umorzył postępowanie pierwszoinstancyjne, zamiast umorzyć jedynie postępowanie odwoławcze.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi i zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 17 października 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA: Joanna Sekunda – Lenczewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA: Jolanta Rosińska Sędzia WSA: Barbara Rymaszewska Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Orzechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2012 roku przy udziale --- sprawy ze skargi Z. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] (znak: [...]) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nakazu rozbiórki budowli ziemnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od organu – [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. na rzecz skarżącego – Z. K. kwotę 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...], nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r.- Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm., w skrócie K.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania Z. K. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia [...], nr [...], którą w oparciu o przepis art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r.- Prawo budowlane (Dz.U. z 2010r., nr 243, poz. 1623 ze zm., powoływana także jako ustawa) nakazano B. M. i J. M. rozbiórką samowolnie zrealizowanej budowli ziemnej w postaci skarpy na odcinku między działkami oznaczonymi nr ewid. 461 i 1167 w S., gm. O., uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie w sprawie.
W toku postępowania ustalono, iż w dniu 11 marca 2009r. wpłynął do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Z. wniosek Z. K., reprezentowanego przez radcę prawnego B. D. "o wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego jakim jest rów R-1, należący do XXVII kategorii obiektów budowlanych, na odcinku między działką nr 461 a 1167 w S. Lesie, gm. O. i przewrócenie koryta tego cieku do stanu poprzedniego.
Wobec powyższego organ stopnia podstawowego ustalił, iż Starosta [...] decyzją z dnia [...] udzielił B. M. i J. M. pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie stawu ziemnego na działce nr 461 we wsi S. Zgodnie z warunkiem określonym w punkcie 3 omawianego rozstrzygnięcia woda dla potrzeb stawu miała pochodzić między innymi z rowu R-1, przy czym decyzja ta nie obejmowała ingerencji w istniejący rów. W dniu 30 maja 2006r. inwestorzy dokonali we właściwym organie administracji architektoniczno-budowlanej zgłoszenia zamiaru wykonania stawu ziemnego, które przyjęto bez uwag.
Pismem z dnia 8 czerwca 2009r. organ stopnia podstawowego wystąpił do Starosty [...] z prośbą o informację, czy w sprawie przesunięcia rowu R-1 na odcinku między działką oznaczoną nr ewid. 461 i 1167 było prowadzone postępowanie, a jeżeli tak to czy zmiana spowodowała naruszenie warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym. W odpowiedzi Starosta [...] poinformował organ I instancji, iż w dniu 15 czerwca 2009r. przeprowadzono czynności kontrolne stwierdzając, iż inwestycja polegająca na budowie stawu ziemnego została zrealizowana zgodnie z udzielonym pozwoleniem wodnoprawnym, natomiast przesunięcie rowu R-1 nie było przedmiotem postępowania ponieważ "nie ma istotnego znaczenia dla wykonania stawu".
W toku postępowania pełnomocnik skarżącego złożył do akt m.in. mapę projektu stawu pochodzącą z akt postępowania o wydanie pozwolenia wodnoprawnego. Nadto pismem z dnia 15 lipca 2009r. wskazał, iż inwestorzy wyszli samowolnie poza projekt, zmienili bieg koryta, przenosząc go całkowicie na swoją działkę i zagrodzili przejście wokół stawu gminnego, zaś pismem z dnia 17 lipca 2009r. wniósł o przeprowadzenie oględzin na okoliczność przesunięcia rowu (strumienia) oraz o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego geodety na okoliczność naniesienia na mapę koryta rowu (strumienia) po jego samowolnym przesunięciu przez B. M. i J. M. na swoją działkę i stawu usytuowanego na tym rowie po wybudowaniu.
Organ stopnia powiatowego w dniu [...] wydał decyzję nr [...], którą umorzył postępowanie w sprawie wydania decyzji nakazującej rozbiórkę rowu R-1. W ocenie organu I instancji przesłanką podjętego rozstrzygnięcia było ustalenie przez organ I instancji, w oparciu o pismo Wydziału Ochrony Środowiska, iż staw na działce o nr ewid. 461 został wykonany zgodnie z przedstawioną dokumentacją - operatem wodnoprawnym i wydaną decyzją - bez naruszenia warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym, jak również nie wpłynął ujemnie na tereny sąsiadujące ze stawem, a także stwierdzenie przez organ stopnia podstawowego, że zgłoszenie budowy stawu ziemnego zostało przyjęte przez Starostę [...] bez uwag w dniu 5 czerwca 2006r.
Na skutek odwołania od powyższej decyzji organu I instancji organ odwoławczy decyzją z dnia [...], nr [...] uchylił w całości zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazano w szczególności, iż przedmiotem postępowania toczącego się na wniosek Z. K. winny być roboty budowlane polegające na budowie skarpy ziemnej w miejscu istniejącego rowu, nie zaś jak uznał organ stopnia powiatowego inwestycja polegająca na budowie stawu ziemnego. Zgromadzone bowiem na tym etapie postępowania dokumenty wskazywały, iż B. M. i J. M. dokonali zasypania rowu R-1 i w jego miejscu zrealizowali budowlę ziemną.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ szczebla podstawowego przeprowadził w dniu 30 listopada 2009r. oględziny na nieruchomościach, których dotyczy postępowanie stwierdzając, że właściciele dz. nr 461 w trakcie budowy stawu realizowanego na podstawie przyjętego zgłoszenia przez Starostwo Powiatowe w Z. dokonali przesunięcia prawej skarpy rowu od strony dz. nr 1167. Spowodowało to przesunięcie istniejącego rowu melioracyjnego biegnącego na granicy działek nr 461 i 1167 na teren działki 461. Jednocześnie wykonano dwa przepusty z kręgów betonowych na wlocie i wylocie rowu melioracyjnego. Na sporządzonym w dniu czynności kontrolnych materiale fotograficznym uwidoczniono teren objęty inwestycją. Zdjęcia nie zostały opisane, jednakże jednoznacznie wynikało z nich, iż istniejący uprzednio rów R-1 został zasypany, teren został zniwelowany i zostało zrealizowane ogrodzenie z siatki na podmurówce betonowej. Nie oznaczono natomiast miejsca, gdzie pierwotnie zlokalizowany był rów R-1, a tym samym nie było możliwości ustalenia przestrzennej zależności między robotami budowlanymi polegającymi na zasypaniu rowu melioracyjnego a wybudowaniem ogrodzenia.
W dniu [...] organ szczebla powiatowego wydał w oparciu o przepis art. 48 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy Prawo budowlane, postanowienie nr [...], którym nałożył na B. M. i J. M. obowiązek przedłożenia w terminie do dnia 15 września 2010r. określonych dokumentów dotyczących samowolnie zrealizowanej budowli ziemnej w postaci skarpy na odcinku między działkami oznaczonymi nr ewid. 461 i 1167 w S., a następnie decyzją z dnia [...], nr [...], w oparciu przepis art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane nakazał B. M. i J. M. rozbiórkę samowolnie zrealizowanej budowli ziemnej w postaci skarpy na odcinku między działkami oznaczonymi nr ewid. 461 i 1167 w S., gm. O.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że właściciele działki nr ewid. 461 w trakcie budowy stawu realizowanego na podstawie przyjętego zgłoszenia przez właściwy organ dokonali przesunięcia prawej skarpy rowu od strony działki nr ewid. 1167. Spowodowało to przesunięcie istniejącego rowu melioracyjnego biegnącego na granicy działek o nr ewid. 461 i 1167 na teren działki o nr ewid. 461. Przesunięcie skarpy waha się od 0,4m do 1,1m. Przesunięcie to polegało na nawiezieniu ziemi, zasypaniu istniejącej skarpy i na wykonaniu nowej skarpy na działce nr ewid. 461. Zdaniem organu szczebla powiatowego opisane roboty budowlane polegały na wykonaniu nowej skarpy istniejącego rowu, a nie ma wykonaniu nowego rowu, co oznacza, że postępowanie administracyjne dotyczyło obiektu budowlanego, jakim jest skarpa zrealizowana na działce nr ewid. 461 bez wymaganego pozwolenia na budowę i zgłoszenia właściwemu organowi. Natomiast w związku z tym, że inwestorzy nie przedłożyli w zakreślonym terminie dokumentów określonych postanowieniem z dnia [...], nr [...] wydanym w oparciu o przepis art. 48 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy Prawo budowlane, należało nakazać rozbiórkę obiektu stanowiącego przedmiot postępowania.
Od powyższej decyzji organu I instancji odwołanie złożył Z. K., zarzucając naruszenie przepisu art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, poprzez nieokreślenie w sentencji decyzji w jakiej części skarpa powinna ulec rozbiórce, przez co decyzja nie nadaje się do egzekucji w drodze wykonania zastępczego. W treści odwołania wskazano, że strona skarżąca domaga się przywrócenia prawego brzegu potoku na działce 1167 do poprzedniego stanu, który zdaniem odwołującego wynika z mapy sytuacyjno-wysokościowej odbudowy zbiornika gminnego w 2000r., w trakcie której zostało uregulowane również koryto potoku od ulicy A w S.
W toku postępowania odwoławczego J. M. poinformował o wykonaniu obowiązku nałożonego inkryminowaną decyzją organu szczebla powiatowego.
W związku z powyższym organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...], nr [...] zlecił organowi szczebla podstawowego przeprowadzenie oględzin na terenie nieruchomości w S., gm. O. na działkach nr ewid. 461 i 1167, celem sprawdzenia wykonania obowiązków określonych w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia [...]. W wykonaniu powyższego obowiązku organ I instancji przeprowadził w dniu 9 marca 2012r. czynności kontrolne na skonkretyzowanych powyżej nieruchomościach ustalając, że skarpa będąca przedmiotem postępowania została rozebrana, a teren został uporządkowany. Obecny podczas czynności kontrolnych pełnomocnik skarżącego oświadczył do protokołu, że roboty wykonano niezgodnie z mapą sytuacyjno-wysokościową z 2000r. stanowiącą część graficzną operatu wodno-prawnego na odbudowę stawu gminnego. Z kolei J. M. w dniu 8 marca 2012r. złożył do organu stopnia powiatowego "Szkic inwentaryzacji rowu i skarpy między działkami nr 461 i 1167", sporządzony w lutym 2012r. przez uprawnionego geodetę, dysponującego stosownymi uprawnieniami, w treści którego zawarto zapis, że "obecny przebieg rowu i skarpy jest zgodny z jego ukształtowaniem w 2005r. sprzed budowy stawu".
Po zapoznaniu się z dodatkowym materiałem dowodowym zgromadzonym w toku postępowania odwoławczego, pełnomocnik skarżącego zakwestionował wiarygodność geodety, który jego zdaniem dokonuje fałszywych naniesień w stosunku do powołanych wyżej map sytuacyjno-wysokościowych, na zlecenie właścicieli działki 461 i wniósł o powołanie niezależnego biegłego powołanego przez organ.
Po rozpatrzeniu odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...] i przeanalizowaniu zebranego w sprawie materiału dowodowego organ odwoławczy wydał wskazaną na wstępie decyzję, w uzasadnieniu której stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie kluczowym jest fakt, że obowiązek wynikający z decyzji organu szczebla powiatowego został w całości wykonany, co potwierdził protokolarnie organ stopnia powiatowego, jak również zostało to potwierdzone oświadczeniem uprawnionego geodety zawartym w "Szkicu inwentaryzacji rowu i skarpy między działkami nr 461 i 1167". Skutkiem wykonania nałożonego obowiązku w postaci rozbiórki "samowolnie zrealizowanej budowli ziemnej w postaci skarpy na odcinku między działkami oznaczonymi nr ewid. 461 i 1167 w S., gm. O. jest fakt, że obiekt ten nie istnieje w chwili wydawania rozstrzygnięcia przez organ II instancji.
Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, iż oświadczeniom uprawnionego geodety, posiadającego wymagane uprawnienia zawodowe do wykonywania samodzielnych funkcji w dziedzinie geodezji i kartografii, na mocy przepisu art. 76 ust. 2 K.p.a., przysługuje domniemanie prawdziwości i domniemanie zgodności z prawdą. Weryfikacja prawidłowości i legalności prac geodezyjnych takich jak projektowanie i wykonywanie pomiarów geodezyjnych, wykonywanie zdjęć lotniczych, dokonywanie obliczeń, sporządzanie i przetwarzanie dokumentacji geodezyjnej, a także zakładanie i aktualizacja-baz danych, pomiary i opracowania fotogrametryczne, grawimetryczne, magnetyczne i astronomiczne związane z realizacją zadań w dziedzinie geodezji i kartografii oraz krajowego systemu informacji o terenie nie należy do kompetencji organów nadzoru budowlanego. Tym samym organy nadzoru budowlanego nie mają uprawnień do kwestionowania oświadczenia geodety uprawnionego, co do zgodności obecnego przebiegu rowu i skarpy z jego ukształtowaniem w 2005r. z przed budowy stawu tj. ze stanem wynikającym z mapy sytuacyjno-wysokościowej do celów projektowych wykonanej przez uprawnionego geodetę w dniu 7 kwietnia 2005r. przedstawiającej, aktualny na dzień sporządzania mapy, stan rowu R-1 oraz skarp, stanowiącej załącznik do przyjętego bez sprzeciwu i uwag zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na budowie stawu ziemnego na terenie działki nr ewid. 461, w toku której to inwestycji została wykonana skarpa stanowiąca przedmiot niniejszego postępowania.
W związku z powyższym organ II instancji uznał, iż skoro bezprzedmiotowym jest prowadzenie postępowania w ustalonym stanie faktycznym i prawnym, to na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., należało uchylić zaskarżoną decyzję w całości i umorzyć postępowanie prowadzone przez organ I instancji.
Na ostateczną decyzję organu odwoławczego z dnia [...] skargę do sądu administracyjnego wniósł pełnomocnik Z. K., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania i kosztów zastępstwa procesowego, zarzucając zaskarżonej decyzji:
1. naruszenie art. 139 K.p.a., poprzez wydanie decyzji na niekorzyść strony odwołującej się;
2. naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. poprzez uznanie, że "szkic inwentaryzacji rowu i skarpy między działkami nr 461 i 1167" jest stanem prawnym, który organ II instancji musi uwzględnić w dacie rozpoznania odwołania, podczas gdy jest to wyłącznie stwierdzenie stanu faktycznego na gruncie, powstałego po wykonaniu robót przez właścicieli działki nr 461 na działce 1167 po wydaniu wymienionej decyzji PINB z dnia [...], nakazującej im rozbiórkę "budowli ziemnej w postaci skarpy na odcinku między działkami oznaczonymi nr ewid. 461 i 1167";
3. naruszenie art. 76 § 2 K.p.a. poprzez uznanie, że "szkic inwentaryzacji rowu i skarpy między działkami nr 461 i 1167" jest sprawą wymienioną w art. 1 pkt 1 lub pkt 4 K.p.a., oraz że szkic geodezyjny jest dokumentem urzędowym;
4. naruszenie art. 105 § 1 K.p.a., poprzez umorzenie postępowania l instancji, z powodu "domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą szkicu", podczas gdy strona skarżąca kwestionuje roboty wykonane przez właścicieli działki 461 na działce skarżących nr 1167 na podstawie wymienionej decyzji PINB z dnia [...], stwierdzone następnie szkicem inwentaryzacji geodety i brak w sentencji decyzji PINB określenia, w jakiej części skarpa powinna ulec rozbiórce;
5. naruszenie art. 105 § 1 K.p.a., poprzez umorzenie postępowania l instancji, z powodu wykonania przez właścicieli działki nr 461 obowiązku nałożonego decyzją PINB z dnia [...], podczas gdy wykonanie obowiązku nałożonego decyzją nie jest przesłanką do jej uchylenia i umorzenia postępowania, w którym została wydana, niezależnie od tego, że wykonanie tego obowiązku nie jest prawidłowe;
6. naruszenie art. 107 § 3 K.p.a., poprzez uznanie, że "szkic inwentaryzacji rowu i skarpy między działkami nr 461 i 1167" jest oświadczeniem geodety "co do
zgodności obecnego przebiegu rowu i skarpy z jego ukształtowaniem w 2005r. sprzed budowy stawu, tj. ze stanem faktycznym wynikającym z mapy sytuacyjno-wysokościowej do celów projektowych wykonanej przez tego geodetę w dniu 27 kwietnia 2005r., podczas gdy mapa projektu budowy stawu na działce nr 461 z 27 kwietnia 2005r. zawiera w sobie projekt zmiany ukształtowania terenu na działce 1167 w związku z projektem budowy stawu na działce 461 i nie jest stwierdzeniem istniejącego stanu faktycznego na działce 1167 przed rokiem 2005, lecz projektem na przyszłość;
7. naruszenie art. 107 § 3, art. 7, art. 77 K.p.a., poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprzed 2005r. istniejącego na działce nr 1167;
8. naruszenie art. 78 § 1 K.p.a., poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego strony skarżącej o powołanie przez organ biegłego w celu wydania opinii określającej parametry, na które organ powinien powołać się w decyzji nakazującej rozbiórkę prawej skarpy.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargę należało uwzględnić.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., nr 270, powoływana dalej jako P.p.s.a.) sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.
W ocenie Sądu organ II instancji błędnie zastosował przepis prawa procesowego, czego skutkiem musi być wyeliminowanie zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Podstawą prawną decyzji organu II instancji jest art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., na mocy którego organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części.
Umorzenia postępowania pierwszoinstancyjnego przez organ odwoławczy, na podstawie powołanego przepisu, może mieć miejsce wyłącznie wtedy, gdy organ II instancji stwierdzi, iż zaszły okoliczności skutkujące bezprzedmiotowością tego postępowania i co najważniejsze bezprzedmiotowość postępowania musi istnieć przed wydaniem rozstrzygnięcia przez organ I instancji. Innymi słowy zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., w zakresie umorzenia postępowania pierwszoinstancyjnego, może mieć miejsce wyłącznie wtedy, gdy okoliczności sprawy uzasadniały wydanie przez organ I instancji decyzji umarzającej postępowanie na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., czyli w sytuacji, gdy nastąpił brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego powodujący brak podstaw do merytorycznego załatwienia sprawy, co do jej istoty. Natomiast jeżeli bezprzedmiotowość zachodzi już po wydaniu rozstrzygnięcia przez organ I instancji, to oznacza, że jej skutki rozciągają się wyłącznie na postępowanie odwoławcze, to w takiej sytuacji organ II instancji powinien wydać decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. tj. umorzyć postępowanie odwoławcze.
Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Decyzją z dnia [...] organ I instancji po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, nakazał inwestorom rozbiórkę samowolnie zrealizowanej budowli ziemnej w postaci skarpy na odcinku między działkami oznaczonymi nr ewid. 461 i 1167 w S. (gmina O.). Konsekwencją wydania powyższej decyzji było niewykonanie przez inwestorów obowiązków nałożonych na nich postanowieniem z dnia [...]. W dniu wydania decyzji przez organ I instancji nie zachodziły zatem okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie postępowania na postawie art. 105 § 1 K.p.a.
W toku postępowania odwoławczego, inwestor pismem z dnia 7 lutego 2012r., poinformował organ II instancji o wykonaniu obowiązku nałożonego decyzją z dnia [...]. W związku z powyższym postanowieniem z dnia [...] organ odwoławczy zlecił organowi stopnia podstawowego przeprowadzenie oględzin, mających na celu potwierdzenie wykonania obowiązku. W dniu 9 marca 2012r. organ I instancji dokonał oględzin w miejscu samowolnie wykonanej budowli ziemnej, z których wynikało, że przedmiotowa budowla została wykonana, a teren został uporządkowany. Ponadto w dniu 8 marca 2012r. do akt sprawy został załączony szkic inwentaryzacji powykonawczej rowu i skarpy pomiędzy działkami nr 461 i 1167 w S., w której uprawniony geodeta stwierdził, iż obecny stan rowu i skarpy jest zgodny z jego ukształtowaniem w 2005r., tj. sprzed budowy stawu na działce nr 461.
W związku z powyższym stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż nałożony na inwestorów obowiązek wynikający z decyzji organu I instancji został w całości wykonany, mogło spowodować wyłącznie skutek w postaci wydania decyzji umarzającej postępowanie odwoławcze, bowiem dopiero z chwilą wykonania tego obowiązku dalsze prowadzenie postępowania stało się bezprzedmiotowe. Organ II instancji winien zatem umorzyć jedynie postępowanie odwoławcze w oparciu o art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. Nie był natomiast uprawniony do umorzenia postępowania pierwszo instancyjnego. Z tej właśnie przyczyny należało uchylić zaskarżoną decyzję.
W ocenie Sądu pozostałe zarzuty podniesione w skardze należało uznać za bezzasadne. Zdaniem skarżącego wykonanie przez inwestorów obowiązków wynikających z decyzji z dnia [...] nie uwzględniało stanu faktycznego z roku 2000, lecz ograniczało się wyłącznie do przywrócenia stanu z roku 2005 tj. sprzed budowy stawu ziemnego na działce 461. Jednakże według Sądu rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe, a zebrany w sprawie materiał dowodowy nie budzi zastrzeżeń. W związku z tym należy stwierdzić, iż żądania skarżącego nie znajdują uzasadnienia, bowiem przedmiotem niniejszego postępowania było samowolne zrealizowanie budowli ziemnej, a wynikiem tego postępowanie jest zlikwidowanie tej budowli i przywrócenie stanu poprzednio istniejącego. Skoro zatem inwestor przywrócił stan istniejący na gruncie w roku 2005r. to znaczy, że wykonał nałożony na niego obowiązek. Obowiązkiem inwestora nie było natomiast przywrócenie stanu faktycznego istniejącego w roku 2000 (czyli z okresu odbudowy stawu gminnego), a przedmiotem postępowania nie było ustalanie przebiegu rowu R-1, czy też przebiegu linii granicznych między działkami 461 i 1167 między 2000 a 2005 rokiem. Dotyczy to również budowy stawu gminnego, jak również biegu rowu R-1 i ewentualnych bezprawnych zmian jego przebiegu po 2000 roku, jest to bowiem materią odrębnych postępowań przed właściwym do tego organem. Za bezzasadne uznać należy również kwestionowanie w ramach przedmiotowej sprawy prawidłowości rozstrzygnięć zapadłych w innych postępowaniach, w tym w sprawie pozwolenia wodnoprawnego z dnia 14 października 1999r. w sprawie odbudowy stawu gminnego.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a.
j.m.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło