II SA/Łd 601/13

Dnia 13 sierpnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek Protokolant Specjalista Marcelina Chmielecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2013 roku sprawy ze skargi R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego - oddala skargę. LS Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania R. G., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia jako K.p.a.), art. 3 ust. 3 i ust. 4, art. 8 ust. 1, art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r., Nr 175, poz. 1362 ze zm. – w dalszej części jako ustawa), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] w sprawie przyznania R. G. zasiłku celowego na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków w miesiącu kwietniu 2013r., w wysokości 50 zł. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów, w szczególności z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, iż wnioskodawca ma 62 lata, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, ma ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Nie otrzymuje świadczeń emerytalnych ani rentowych, nie pracuje, ze względu na zadłużenie nie otrzymuje dofinansowania do czynszu, czeka na lokal socjalny. Korzysta z wszelkich możliwych form pomocy w postaci zasiłku stałego, celowego na pokrycie części kosztów leków i leczenia, zasiłku okresowego z powodu niepełnosprawności, zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności. W okresie od 10 stycznia 2013r. do dnia 17 kwietnia 2013r. otrzymał pomoc społeczną w kwocie 3.013,83 zł., w tym zasiłek stały w kwocie 529 zł. miesięcznie. Mając na względzie sytuację życiową i materialną wnioskodawcy oraz własne możliwości finansowe organ I instancji przyznał stronie zasiłek celowy na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków w miesiącu kwietniu w kwocie 50 zł. W terminie prawem przewidzianym R. G. złożył odwołanie kwestionując wysokość przyznanej pomocy i oświadczając, iż po wykupieniu leków i opłaceniu świadczeń brakuje mu środków do życia. Załączył fakturę za zakup leków na kwotę 193,38 zł z dnia 17 kwietnia 2013r.. Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium powtórzyło dotychczas ustalony stan faktyczny sprawy oraz przytoczyło wskazane w podstawie prawnej decyzji przepisy. Dodało, iż w dacie wydania zaskarżonej decyzji organ I instancji przyznał stronie również zasiłek celowy z przeznaczeniem na zakup posiłku lub żywności w kwocie 60 zł na miesiąc kwiecień 2013r. oraz zasiłek okresowy w kwocie 20 zł na tenże miesiąc. Podzielając stanowisko organu I instancji Kolegium podkreśliło, iż zasiłek celowy jest fakultatywną formą pomocy, co oznacza, że jego przyznanie, bądź odmowa, następuje w ramach uznania administracyjnego i odbywa się dopiero po zrealizowaniu zadań o charakterze obligatoryjnym. Nadto uprawnienia wynikające z ustawy o pomocy społecznej mają charakter uzupełniający środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń pomocy społecznej. Oznacza to, iż wnioskodawca zobligowany jest w pierwszej kolejności do przezwyciężenia we własnym zakresie swych problemów, a dopiero gdy nie jest w stanie tego dokonać, pomoc społeczna w postaci zasiłku może zostać mu przyznana. Nadto organ udzielając pomocy musi mieć na uwadze jaką pulą środków finansowych na dany rok dysponuje, a jednocześnie ile osób z wnioskiem o świadczenia z pomocy społecznej występuje. Kolegium podkreśliło, iż organ I instancji rzetelnie i szczegółowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające, wydana zaś decyzja jest prawidłowa, stosowna do zgromadzonych dowodów i obowiązującej regulacji prawnej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi R. G. podniósł, iż zaskarżona decyzja nie jest zadawalająca, w szczególności podkreślił, że z samej nazwy MOPS wynika, iż organ ten zobligowany jest do pomocy. Skarżący zwrócił uwagę na swoją ciężką sytuację materialną i zdrowotną, na zadłużenie mieszkania i wyrok eksmisyjny. Wniósł o pokrycie kosztów zakupu najtańszych leków, bądź skierowanie do Domu Pomocy Społecznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko wywiedzione w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada zatem, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) pozostaje zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz normami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W toku kontroli sądowoadministracyjnej, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.; dalej w uzasadnieniu przywoływana jako: P.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nadto, mając na względzie regulację art. 135 P.p.s.a. sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.). Na wstępie wskazać należy, iż materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013r., poz. 182 ze zm.). Na wstępie wyjaśnić warto, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Instytucja ta wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 ustawy), a jej zadaniem jest zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym poprzez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz do ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 2 ustawy). Zgodnie z treścią art. 39 ust. 1 ustawy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Nie budzi zatem wątpliwości, że zasiłek celowy jest świadczeniem pieniężnym o charakterze doraźnym, powiązanym z zaspokojeniem niezbędnej potrzeby życiowej. Wyjaśnić należy jednocześnie, że zasiłek celowy należy do fakultatywnych form pomocy społecznej. Powyższe oznacza, iż organ może, lecz nie musi go przyznać nawet w przypadku ustalenia, że występują przesłanki wymienione w art. 39 ust. 1 ustawy. Rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy społecznej, organ winien brać pod uwagę zarówno cele pomocy społecznej określone w ustawie, jak i własne możliwości finansowe w zakresie udzielenia pomocy. Ponadto nadto zwrócić należy uwagę także na treść art. 3 ust. 4 ustawy stanowiącą, iż potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Innymi słowy, warunkiem korzystania z pomocy społecznej, w pierwszej kolejności jest – aby jej udzielenie nastąpiło w ściśle określonym celu, jakim jest przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej, po drugie – aby miało to miejsce w konkretnych okolicznościach, gdy własne uprawnienia, zasoby i możliwości osoby wnioskującej o pomoc uniemożliwiają jej to przezwyciężenie. Z powyższego wynika, że pomoc społeczna powinna zostać udzielona dopiero wtedy, gdy jednostka w sytuacji kryzysowej przestaje być samowystarczalna. Tym samym potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny mogą zostać uwzględnione, jeżeli mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej, która bez wątpienia jest uwarunkowana posiadanymi przez organy pomocowe środkami finansowymi. Jest bowiem faktem powszechnie znanym, że możliwości finansowe tych organów są ograniczone. Pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom z powodu ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby (art. 7 ustawy), jeżeli nie osiągają oni dochodów przekraczających kryterium dochodowe określone w ustawie (art. 8 ustawy). Z treści powyższych przepisów wynika, iż pomoc społeczna udzielana jest ze względu na trudne sytuacje życiowe. Ustawa nie konkretyzuje tych sytuacji, jedynie w powołanym przepisie wymienia najczęstsze powody ich powstawania. Przenosząc powyższe uwagi ogólne na grunt niniejszej sprawy wyjaśnić należy, iż bezspornym w sprawie jest to, że skarżący spełnia warunki uzasadniające przyznanie wnioskowanego świadczenia, w szczególności uzyskiwany przez niego dochód, na który składa się zasiłek stały wynoszący 529 zł., pozostaje poniżej kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, wynoszącego 542 zł. (art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy). W związku z powyższym zadaniem organu administracji było rozstrzygnięcie, czy objęta wnioskiem skarżącego pomoc mieści się w granicach niezbędnych potrzeb życiowych, przy uwzględnieniu możliwości finansowych organu pomocowego. Dokonując oceny w powyższym zakresie i ważąc miedzy uzasadnionym interesem skarżącego, a interesem społecznym organ powinien brać pod uwagę wszelkie okoliczności, które mogą przechylić szalę na jedną ze stron, w tym przede wszystkim powinien mieć na uwadze fakt aktywnego korzystania przez skarżącego w ramach pomocy społecznej z różnych świadczeń, o których mowa w ustawie. Uwzględniając zatem możliwości finansowe organu pomocowego oraz już przyznaną skarżącemu pomoc należało dojść do wniosku, że przyznanie skarżącemu pomocy, w formie zasiłku celowego wynoszącego 50 zł., z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków nie przekracza granic uznania administracyjnego. Po analizie dokumentów załączonych do akt administracyjnych, podzielić należy pogląd organów administracji, iż skarżący w sposób aktywny korzysta z różnych form pomocy społecznej, a suma kwot uzyskiwanych przez skarżącego miesięcznie z poszczególnych świadczeń pomocowych znacząco przekracza kryterium dochodowe właściwe dla osoby samotnie gospodarującej. Powyższe okoliczności jednoznacznie świadczą o tym, że skarżący znajduje się pod stałą pieczą organów pomocowych i nie jest pozostawiony w osamotnieniu przy rozwiązywaniu problemów, z którymi się boryka. W takiej sytuacji ograniczenie pomocy skarżącemu do kwoty 50 zł na zakup leków w jednym miesiącu, nie może być traktowane jako dowolne działanie organu, wykraczające poza ramy uznania administracyjnego. Okoliczność, iż skarżący na zakup leków w miesiącu lutym i marcu 2013r. otrzymał z pomocy społecznej zasiłki celowe odpowiednio w kwotach 138 zł i 167 zł nie może samodzielnie uzasadniać konieczności przyznania zasiłku celowego na ów cel w kolejnym miesiącu w pełnej wnioskowanej kwocie. Na wszechstronne rozważenie okoliczności niniejszej sprawy wskazuje przytoczenie zarówno wielkości pomocy udzielanej skarżącemu, jak i powszechnie znana sytuacja niedostatecznej wielkości dochodów organu pomocowego przy jednoczesnym zwiększaniu się rozmiaru potrzeb społecznych w tym zakresie. Jednoznacznie świadczy to o tym, że organy dostrzegając ograniczoność swych środków w sposób racjonalny zdecydowały się na zaspokojenie tylko części potrzeb skarżącego w zakresie pokrycia kosztów zakupu leków w miesiącu kwietniu 2013r., jednocześnie nie tracąc z pola widzenia innych potrzeb skarżącego i wychodząc im naprzeciw poprzez przyznanie pomocy w innych prawem przewidzianych formach. Dokonaną przez organy ocenę całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego należy uznać za wnikliwą, spójną i wyczerpującą, a zatem zgodną z wymogami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Co więcej, owa analiza znalazła swe odzwierciedlenie w zarówno w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, stosownie do art. 107 § 3 K.p.a.. Przemawia to za tym, że organy w sposób dokładny wyjaśniając stan faktyczny sprawy, załatwiły ją mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela (art. 7 K.p.a.). Wobec powyższego skargę jako bezzasadną należało oddalić (art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. LS