II SA/Łd 606/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot – Szustowska, Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka /spr/., Protokolant Asystent sędziego Jarosław Szkudlarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2008 r. sprawy ze skargi S. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji odmawiającej umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych uchyla zaskarżone postanowienie. LS Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 58 i 59 ustawy z dnia 14. czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), postanowiło odmówić S. T. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oraz rozłożeniu spłaty należności na raty. W toku postępowania ustalono, iż powyższą decyzją z dnia [...], po rozpoznaniu wniosku S. T., Prezydent Miasta Ł. odmówił umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych i jednocześnie orzekł o rozłożeniu spłaty tychże należności na 48 rat. Decyzja ta została doręczona stronie w dniu 10. kwietnia 2008 r. W dniu [...], S. T. zaskarżyła powyższe rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta Ł. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., składając równocześnie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. W uzasadnieniu wniosku skarżąca stwierdziła, iż w związku z urodzeniem w dniu 18. kwietnia 2008 r. dziecka poprzez "cesarskie cięcie" w dniach 17 – 20. kwietnia 2008 r. przebywała w szpitalu i nie mogła wyjść do urzędu. Powołując się na treść przepisów art. 129 par. 2, art. 58 i art. 59 K.p.a. Kolegium wskazało, iż w przedmiotowej sprawie uchybienie przez S. T. terminu do wniesienia odwołania spowodowane zostało pobytem w szpitalu w dniach 17 – 20. kwietnia 2008 r., jednakże w ocenie Kolegium okoliczność ta pozostaje bez wpływu na zaistniałe w niniejszej sprawie uchybienie, bowiem termin zaskarżenia decyzji upływał w dniu 24. kwietnia 2008 r., strona zatem mogła sporządzić odwołanie i osobiście bądź przy pomocy osoby trzeciej, złożyć je w siedzibie organu bądź nadać w najbliższej placówce pocztowej. Na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. S. T. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi skarżąca szczegółowo opisała swoją trudną sytuację rodzinną i majątkową. Ponadto wyjaśniła, iż nie była w stanie w dniu 24. kwietnia 2008 r. nadać przedmiotowego odwołania, gdyż była po porodzie metodą "cięcia cesarskiego" i miała krwotok. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 3 par. 1 ustawy z dnia 30. sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) (w skrócie: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Analogiczne unormowanie zawiera art. 1 par. 1 ustawy z dnia 25. lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1. uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, 2. stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, 3. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Zgodnie z przepisem art. 134 par. 1 p.p.s.a, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (vide. T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie są przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz.1071 ze zm.). Przepis art. 58 par. 1 K.p.a. stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Tak więc z brzmienia tego przepisu wynika, że warunkiem dopuszczalności przywrócenia stronie terminu do dokonania czynności procesowej jest uprawdopodobnienie braku winy, a zatem wskazanie przez stronę na takie okoliczności, które w sposób prawdopodobny i wiarygodny wskazywałyby, że strona nie zawiniła, tj. nie dopuściła się winy, choćby w formie niedbalstwa, lecz mimo całej staranności, rzeczywiście nie mogła dokonać czynności w terminie. Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia w kontekście przytoczonego wyżej przepisu, Sąd nie podzielił podstawowej tezy organu, na której postanowienie to zostało oparte, a mianowicie tezy, jakoby niewysłanie odwołania w terminie miało świadczyć o tym, że skarżąca nie dołożyła wszelkiej staranności, aby dokonać czynności procesowej w terminie i dopuściła się ona co najmniej lekkiego niedbalstwa. Należy bowiem wskazać, iż skarżąca w dniu 18. kwietnia 2008 r. urodziła dziecko przy pomocy zabiegu chirurgicznego, jakim jest zabieg cesarskiego cięcia, stad też wydaje się wielce prawdopodobne, iż będąc zaledwie kilka dni po porodzie skarżącą nie mogła wnieść odwołania w terminie, tym bardziej, że w ostatnim dniu upływu terminu do jego złożenia miała jak podaje w skardze krwotok. Ponadto przy rozpatrywaniu wniosku o przywrócenie terminu należało wziąć również pod uwagę fakt, iż skarżąca nie tylko była po porodzie, ale również samotnie wychowuje trójkę dzieci w tym jedno dziecko niepełnosprawne, które w tym okresie było przewlekle chore na zapalenie oskrzeli. W tym stanie rzeczy trudno przyznać rację organowi administracji, że skarżąca nie wykazała we wniosku braku winy w uchybieniu terminu do złożenia przedmiotowego odwołania. Jednakże wskazać należy, że sam fakt występowania w art. 58 par. 1 K.p.a. instytucji uprawdopodobnienia nie zwalania organu z obowiązku podjęcia wszelkich działań, których celem, z uwagi na słuszny interes obywateli, będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy. Oznacza to, że organ administracji rozpoznający przedmiotowy wniosek, mając wątpliwości, co do wiarygodności i tak już silnych w ocenie Sądu argumentów wniosku, winien podjąć działania, których efektem będzie potwierdzenie przez osobę wnioskującą wiarygodności okoliczności, na które powołała się, podając przyczynę niedopełnia w terminie określonej czynności procesowej. Pamiętać przy tym należy, iż brak winy o której mowa w art. 58 par. 1 k.p.a. zainteresowany winien uprawdopodobnić, a nie udowodnić, czego – jak się wydaje – oczekiwał organ administracji. Uprawdopodobnienie natomiast jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, nie dającym pewności lecz jedynie wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o danym fakcie. Inaczej rzecz ujmując, uprawdopodobnienie prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie rzeczywiście miało miejsce, a zakres uprawdopodobnienia obejmuje zdarzenie, które spowodowało brak winy po stronie zainteresowanego. Z przytoczonych powyżej względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie przepisu art. 145 par. 1 pkt 1 "c" p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie uznając, iż stwierdzone naruszenia przepisów prawa materialnego miały wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia. J.S.