II SA/Łd 609/07

Dnia 7 maja 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Czesława Nowak – Kolczyńska po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2008 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. L. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] roku, nr [...], znak: [...] w przedmiocie samowolnie wykonanych robót budowlanych postanawia: - przywrócić skarżącej Z. L. termin do uiszczenia wpisu od skargi. W związku z wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargą na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...], nr [...], znak: [...] w przedmiocie samowolnie wykonanych robót budowlanych, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 26 czerwca 2007r. wezwano skarżącą Z. L. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł. Odpis wskazanego zarządzenia doręczono skarżącej w dniu 29 czerwca 2007r., zaś w dniu 19 lipca 2007r. złożyła ona wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 20 lipca 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę strony z uwagi na uchybienie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, który bezskutecznie upłynął w dniu 6 lipca 2007r. Postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2007r. przyznał natomiast skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Odpis tego postanowienia Okręgowa Rada Adwokacka w Ł. otrzymała w dniu 29 sierpnia 2007r., zaś w dniu 3 września 2007r. wyznaczyła adwokat K. K. do zastępstwa skarżącej z urzędu w niniejszej sprawie. W dniu 23 października 2007r. Z. L., reprezentowana przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu – adwokat K. K., złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Do wniosku tego załączono pełnomocnictwo opatrzone datą 17 września 2007r. W uzasadnieniu wniosku podniesiono wprawdzie, iż skarżąca nie uiściła w zakreślonym siedmiodniowym terminie wpisu od skargi ani nie złożyła w tym terminie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Wyjaśniono przy tym jednakże, że przyczyną nieuiszczenia wpisu był brak środków finansowych, co Sąd w konsekwencji uwzględnił, bowiem zwolnił stronę od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w zakreślonym terminie natomiast nie złożyła wobec niezrozumienia pouczenia sądowego. Wskazano także, iż "skarżącą jest osobą mieszkającą samotnie, żyjącą w poczuciu krzywdy i zagrożenia – i z przyczyn, które można uznać za niezawinione nie dokonała czynności w terminie". Do Kancelarii pełnomocnika zgłosiła się w dniu 17 września 2007r. w celu podpisania wymaganego pełnomocnictwa, ale nie poinformowała go o tym, iż doręczonym jej postanowieniem z dnia 20 lipca 2007r. Sąd odrzucił skargę. Zapewniła pełnomocnika o tym, że jej skarga jest przyjęta i nie otrzymała jeszcze odpowiedzi na skargę, jak również o zwolnieniu od wpisu od skargi. Skarżąca zobowiązała się także dostarczyć odpis skargi oraz odpowiedzi na skargę, czego jednak nie uczyniła. We wniosku tym podniesiono nadto, iż ani Okręgowa Rada Adwokacka, ani Sąd nie powiadomił pełnomocnika o tym, że jest ustanowiony w celu sporządzenia skargi kasacyjnej oraz konieczności dokonania czynności w terminie. Postanowieniem z dnia 16 listopada 2007r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił wniosek Z. L. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd stwierdził, iż przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi ustała w dniu 17 września 2007r., czyli z momentem podpisania przez skarżącą pełnomocnictwa dla adwokata delegowanego przez Okręgową Radę Adwokacką. Od tego dnia powinien być zatem liczony siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, który ekspirował z dniem 24 września 2007r. W związku z tym Sąd uznał, iż na podstawie art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., wniosek o przywrócenie terminu złożony w dniu 23 października 2007r. podlega odrzuceniu jako złożony z uchybieniem siedmiodniowego terminu. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca, zarzucając naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. przez jego błędną wykładnię z powodu ustalenia, że uchybienie terminu nastąpiło z jej winy, wniosła o jego uchylenie i przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono także, iż była ona przekonana, że z chwilą ustanowienia dla niej adwokata, Sąd doręczy mu odpis postanowienia o odrzuceniu skargi i w ten sposób będzie on mógł podjąć za nią działania. Postanowieniem z dnia 4 marca 2008r., sygn. akt II OZ 177/08, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wskazane postanowienie z dnia 16 listopada 2007r. o odrzuceniu wniosku strony o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W jego uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2007r. skarżącej zostało przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, a w dniu 3 września 2007r. Okręgowa Rada Adwokacka w Ł. wyznaczyła skarżącej pełnomocnika. Sąd pierwszej instancji pominął jednakże obowiązki jakie na Sąd nakłada chociażby § 35 ust. 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003r. Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz.U. nr 169, poz. 1646). W myśl tegoż § 35 ust. 3 cyt. rozporządzenia w przypadku, gdy adwokat czy też radca prawny, został ustanowiony w ramach przyznanego przez Sąd prawa pomocy po wydaniu orzeczenia, od którego przysługuje środek odwoławczy, przewodniczący wydziału dołącza odpowiednią informację o treści orzeczenia, o tym, czy uzasadnienie orzeczenia sporządza się z urzędu czy na wniosek, czy został zgłoszony wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia oraz czy i kiedy orzeczenie z uzasadnieniem zostało doręczone stronie. Fakt więc, że skarżąca poinformowała wadliwie swego pełnomocnika o stanie sprawy nie może w tych okolicznościach obciążać skarżącej, czy też jej pełnomocnika. Z kolei okoliczności wskazane przez pełnomocnika skarżącej nie pozwalają stwierdzić, iż działał on z jakąkolwiek opieszałością w sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższa okoliczność prowadzi do wniosku, iż prawidłowe ustalenie przesłanek uprawdopodabniających brak winy w uchybieniu terminu, nie może odbywać się w sposób identyczny, co do wszelkich pism procesowych, czy też czynności, bez uwzględniania charakteru czynności względnie pisma i stanu sprawy. Wskazane wyżej kryteria ustalania początku biegu terminu, wymagają uwzględnienia wszelkich okoliczności sprawy. Ustalenia te są kluczowe dla oceny przesłanek przywrócenia terminu w opisanej sytuacji. Należy zatem ponownie zbadać, terminowość i zasadność wniosku ocenianego zaskarżonym postanowieniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu jest zasadny. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże w przepisach art. 86 i następnych p.p.s.a. ustawodawca przewidział możliwość przywrócenia terminu do dokonania czynności, któremu strona uchybiła. Stosownie do treści art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 1, 2 i 4 p.p.s.a.). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 4 marca 2007r. z akt sprawy istotnie nie wynika, aby informacja o stanie sprawy o jakiej stanowi cyt. wyżej § 35 ust. 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003r. Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych została przekazana przez Sąd pełnomocnikowi skarżącej. W tej sytuacji w dacie udzielenia mu przez skarżącą pełnomocnictwa, tj. w dniu 17 września 2007r., nie musiał mieć on świadomości, iż w istocie uchybiła ona terminowi do uiszczenia wpisu od skargi. Z akt sprawy wynika natomiast, że w dniu 22 października 2007r. ustanowiony w sprawie pełnomocnik złożył wniosek o sporządzenie kserokopii postanowienia o odrzuceniu skargi oraz pisma zawierającego pouczenie o dopuszczalności, sposobie i terminie do wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego od tego postanowienia, które doręczono skarżącej. W tym też dniu ustała przyczyna uchybienia terminu. Ustanowiony w sprawie pełnomocnik, składając w dniu 23 października 2007r. wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, podjął natomiast niezwłocznie konieczne czynności procesowe związane z wniesieniem wniosku o jego przywrócenie z zachowaniem siedmiodniowego terminu, o jakim stanowi art. 87 § 1 p.p.s.a. Z akt sprawy ponadto wynika, że przesyłając skarżącej odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, Sąd nie pouczył jej jednak o możliwości złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego częściowe lub całkowite zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Jak zaś podniósł jej pełnomocnik we wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, brak środków finansowych na jego opłacenie stanowił przyczynę jego nieuiszczenia w zakreślonym terminie. W tej sytuacji okoliczność złożenia przez skarżącą wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w dniu 19 lipca 2007r., a więc już po upływie terminu do uiszczenia wpisu od skargi i jego uwzględnienie postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2007r. z uwagi na jej trudną sytuację materialną, mogło wywołać uzasadnione, błędne przekonanie, co do faktycznego stanu sprawy, nawet pomimo odrzucenia przez Sąd skargi postanowieniem z dnia 20 lipca 2007r. Wobec powyższego, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., należało orzec jak wyżej. A.D.