II SA/Łd 618/04

Dnia 4 marca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień, Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Markiewicz, Sędzia NSA Anna Łuczaj (spr.), Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska, po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi A. B. i A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. II SA/Łd 618/04 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...], znak [...] Zastępca Kierownika Filii Ł. B. Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń, przyznał A. i A. B. pomoc pieniężną na częściowe pokrycie kosztów utrzymania umieszczonego w rodzinie zastępczej dziecka B. B. od dnia 27 lutego 2004 r. nie dłużej niż do osiągnięcia przez dziecko pełnoletności tj. do dnia 10 października 2019 r. Decyzję wydano na podstawie art. 104, art. 108 § 1 k.p.a. i art. 33e ust. 1 pkt 2, art. 33g ust. 1, 2 i 3, art. 33c ust. 5, art. 2a ust. 1 pkt 2b ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 z późn. zm.), § 15 ust. 1 pkt 1 i ust 2 oraz § 17 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. w sprawie rodzin zastępczych. Pomoc pieniężną przyznano w wysokości: od 27 lutego 2004 r. do 29 lutego 2004 r. w kwocie 117,38 zł; od marca 2004 r. do września 2008 r. w kwocie 1134,70 zł miesięcznie; od 1 października 2008 r. do 10 października 2008 r. w kwocie 366,03 zł; od 11 października 2008 r. do 31 października 2008 r. w kwocie 549,05 zł, od listopada 2008 r. do września 2019 r. w kwocie 810,50 miesięcznie oraz od 1 października 2019 r. do 10 października 2019 r. w kwocie 261,45 zł. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że postanowieniem Sądu Rejonowego dla Ł. W. V Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 27 lutego 2004 r. (sygn. akt R V Nsm 441/03) A. i A. B. zostali ustanowieni rodziną zastępczą dla małoletniego B. B.. Wnioskodawcom przysługuje przez okres pełnienia funkcji rodziny zastępczej pomoc pieniężna na częściowe pokrycie kosztów utrzymania umieszczonego w rodzinie zastępczej dziecka. Organ I instancji przedstawił sposób, w jaki obliczana jest wysokość wskazanej wyżej pomocy. W odwołaniu od powyższej decyzji A. i A. B. zarzucili, że organ I instancji rozpatrując sprawę nie uwzględnił okresu od dnia 12 grudnia 2003 r. do dnia 26 lutego 2004 r., mimo, że od dnia od 12 grudnia 2003 r. /na mocy postanowienia sądu/ odwołujący się sprawują całkowitą opiekę nad dzieckiem. Był to okres najtrudniejszy, zmierzający do zacieśnienia więzi z dzieckiem. B. B. przebywa pod stałą opieką lekarza, a jego choroba wymaga stosowania szczególnej diety. A. i A. B. wnieśli o przyznanie pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania B. B. za okres od dnia 12 grudnia 2003 r. do dnia 26 lutego 2004 r. Decyzją z dnia [...], Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. umorzyło postępowanie odwoławcze. Rozstrzygnięcie wydano na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 105 §1 k.p.a., art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856) oraz art. 149 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że z dniem 1 maja 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Zgodnie z art. 149 ust. l wyżej wymienionej ustawy z dniem wejścia w życie ustawy wygasają decyzje wydane na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 z późn zm.) z wyjątkiem decyzji określonych w ust. 2 i 3 oraz art. 152 ust. 3 i art. 154 ust. 8 niniejszej ustawy. Ponadto przepisem art. 138 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. Nr 99, poz. 1001) wprowadzono zmiany do ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej i dotychczasowy art. 149 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej otrzymał nowe brzmienie stanowiąc, iż decyzje przyznające świadczenia na podstawie art. 16, 17, 18, 21 oraz 31 ust. 6-10 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej realizuje się według przepisów dotychczasowych, przez czas, na jaki te decyzje zostały wydane, nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2004 r. Decyzja organu I instancji z dnia [...] w sprawie przyznania pomocy na częściowe pokrycie kosztów utrzymania umieszczonego w rodzinie zastępczej dziecka, jako nie uwzględniona w katalogu decyzji pozostających w obrocie prawnym, wygasła z mocy prawa. W tej sytuacji postępowanie odwoławcze stało się bezprzedmiotowe z uwagi na brak przedmiotu sporu. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzje o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę co do istoty. Zmiana w stanie prawnym może wywołać skutek w postaci bezprzedmiotowości postępowania i taka właśnie sytuacja występuje w niniejszej sprawie. Skoro wygasła z mocy prawa decyzja organu I instancji z dnia [...] to tym samym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. nie może rozpatrzyć odwołania od takiej decyzji, ponieważ została ona wyeliminowana z obrotu prawnego, a zatem brak jest elementu stosunku materialno – prawnego wiążącego zarówno stronę jak również organ I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A. i A. B. zarzucili Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Ł. niewłaściwą interpretację przepisów, która doprowadziła do umorzenia postępowania odwoławczego. Skarżący podnieśli, iż złożyli odwołanie /w dniu [...]/ zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji organu I instancji, zaś decyzję organu II instancji z dnia [...] otrzymali dopiero 8 czerwca 2004 roku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie. Organ odwoławczy wskazał, że rozpatrzenie odwołania doprowadziłoby do wydania decyzji, która wygasłaby z dniem 1 maja 2004 roku, bowiem jej podstawą materialno - prawną byłyby przepisy nieobowiązującej ustawy o pomocy społecznej z 1990 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) decyzja /lub postanowienie/ podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi: - po pierwsze, naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, - po drugie, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, - po trzecie, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy . Stosownie do § 2 ustawy z dnia 5 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeśli ustawa nie stanowi inaczej. Kontrola legalności zaskarżonych decyzji obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji. W tym świetle skarga jest zasadna, ponieważ Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego i prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy. To zaś stanowi podstawę uwzględnienia skargi z przyczyn wskazanych w art. 145 § 1 pkt 1 litera c) i litera a) powołanej na wstępie ustawy. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ administracji publicznej II instancji powołał art. 138 § 1 pkt 3 k. p. a. w związku z art. 105 §1 k. p. a i art. 149 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). W myśl art. 149 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy / tekst pierwotny /z dniem wejścia w życie ustawy wygasają decyzje wydane na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414, ze zm.), z wyjątkiem decyzji określonych w ust. 2 i 3 oraz art. 152 ust. 3 i art. 154 ust. 8 niniejszej ustawy. Artykuł 149 ust. 2 cytowanej ustawy zmieniony został przez art. 138 pkt 6 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U.04.99.1001) z dniem 1 maja 2004 r. Przepis ten uzyskał następujące brzmienie: "decyzje przyznające świadczenia na podstawie art. 16, 17, 18, 21 oraz 31 ust. 6-10 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej realizuje się według przepisów dotychczasowych, przez czas, na jaki te decyzje zostały wydane, nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2004 r.". W myśl art. 149 ust. 3 tejże ustawy zachowują moc decyzje o skierowaniu do domu pomocy społecznej oraz decyzje o umieszczeniu w domu pomocy społecznej wydane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Brzmienie tegoż przepisu ma uzasadniać – zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. – umorzenie postępowania odwoławczego, albowiem w ocenie Kolegium decyzja organu I instancji z dnia [...] w sprawie przyznania pomocy na częściowe pokrycie kosztów utrzymania umieszczonego w rodzinie zastępczej dziecka jako nie uwzględniona w katalogu decyzji pozostających w obrocie prawnym, wygasła z mocy prawa. Takie rozumienie art. 149 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) nie znajduje potwierdzenia w przepisach tejże ustawy. Stosownie bowiem do art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy niniejszej ustawy. To zaś oznacza, że rozważając kwestie wygaśnięcia określonych decyzji, wydanych na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414, ze zm.), należy mieć na uwadze nie tylko brzmienie art. 149 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), ale również art. 150 tejże ustawy. Przepis ten /art. 150/ stanowi wyraźnie i jednoznacznie o stosowaniu przepisów nowej ustawy do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tejże ustawy tj. przed dniem 1 maja 2004 roku – w rozważanym zakresie /por. art.161/. Stosownie do art. 104 §1 k.p.a. organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozpatrzeniu tej samej sprawy administracyjnej. Decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne / art. 16 § 1 k.p.a./. Artykuł 16 § 1 k.p.a. ustanawia zasadę trwałości decyzji ostatecznych. Powyższe, zdaniem Sądu, przemawia za przyjęciem tezy, iż przez "sprawy wszczęte, niezakończone" w rozumieniu art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) należy rozumieć sprawy nie zakończone decyzją ostateczną. Tym samym przepis art. 150 ustawy przesądza o bycie prawnym decyzji wydanych na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414, ze zm.), które do dnia 1 maja 2004 roku nie uzyskały przymiotu ostateczności. Brzmienie przepisu art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oznacza, że do spraw wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem 1 maja 2004 roku nie znajduje zastosowania art. 149 tejże ustawy. Ustawodawca, poprzez użycie sformułowania "do spraw wszczętych i niezakończonych", dał wyraz temu, iż sprawy takie winny zostać rozpatrzone w oparciu o przepisy nowej ustawy. Przepis art. 149 ustawy, zdaniem sądu, ma wyeliminować z obrotu prawnego jedynie decyzje ostateczne, gdyż w takim przypadku sprawa nie może już zostać rozpatrzona w zwykłym toku instancji w oparciu o przepisy nowej ustawy. Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu – art. 61 § 1 k.p.a. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej / art. 61 § 3 k. p. a. /. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek skarżących z dnia 24 marca 2004 roku. W dniu wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ) – 1 maja 2004 roku – niniejsza sprawa nie była zakończona decyzją ostateczną. A zatem w sprawie tej winien znaleźć zastosowanie art. 150 ustawy, nie zaś – jak przyjęło Kolegium - art. 149 ustawy. Tym samym brak było podstaw prawnych do umorzenia postępowania odwoławczego. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. W punkcie drugim wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).