II SA/Łd 625/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Gortych - Ratajczyk, po rozpoznaniu w dniu 9 października 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. LS Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu odwołania B. N., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 1 ust. 1 pkt 1 i pkt 2, art. 2 ust. 2 pkt 2 i pkt 11, art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r., Nr 1, poz. 7), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] r. uchylającą decyzję własną z dnia [...] r. i orzekającą o odmowie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz dziecka B. N. W sprawie ustalono, iż po rozpatrzeniu wniosku B.N. z dnia 23 września 2008 r. oraz załączonej do niego dokumentacji m.in. zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych, decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta orzekł o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego na dziecko B. N. w wysokości 250 zł miesięcznie na okres od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta zmienił powyższą decyzję w ten sposób, że uchylił w całości decyzję z dnia [...] r. i orzekł o wstrzymaniu od dnia 1 października 2008 r. świadczenia z funduszu alimentacyjnego, jednocześnie uznał za nienależnie pobrane świadczenie z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 października 2008 r. do 30 listopada 2008 r. W wyniku rozpatrzenia odwołania B. N., decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uchyliło w całości zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta P., mając na uwadze wskazania organu odwoławczego, postanowił: - uchylić decyzję własną z dnia [...] r. i - odmówić B. N. prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na B. N. od 1 października 2008 r. Wskazując na zasadność podjętego rozstrzygnięcia organ podał, iż stosownie do art. 27 ust. 9 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w okresie w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego komornik sądowy przekazuje wyegzekwowane od dłużnika kwoty zaliczone na poczet alimentów organowi właściwemu wierzyciela. Dlatego też w pkt 6 pouczenia decyzji przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego zawarta jest informacja o nie przyjmowaniu alimentów bezpośrednio od osoby zobowiązanej. Tak przyjęte alimenty, w myśl art. 2 pkt 7 w/w ustawy, są podstawą do uznania za nienależnie pobrane świadczenie alimentacyjne. W toku postępowania ustalono natomiast, iż strona otrzymała na poczet alimentów bezpośrednio od dłużnika W.F. kwoty 250 zł w dniu 10 października 2008 r. i 250 zł w dniu 7 listopada 2008r., stan ten potwierdziła sama wnioskodawczyni w złożonym do akt oświadczeniu. W konsekwencji, zaistniały podstawy do uznania pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane. W terminie prawem przewidzianym, odwołanie od powyższej decyzji złożyła B. N., argumentując iż dobrowolnie przekazywanych przez W. F. kwot nie uznaje za świadczenia wypłacane w ramach orzeczonych w drodze wyroku alimentów, tym bardziej, iż były one niższe niż orzeczone. Wskazała, iż z uwagi na takie dobrowolne i dowolne zachowanie dłużnika w sprawie winien znaleźć zastosowanie pkt 5 pouczenia, zawartego w decyzji z dnia [...] r., stosownie do którego osoba przeciwko której prowadzona jest egzekucja alimentów winna dokonywać wszelkich wpłat za pośrednictwem komornika sądowego. Zdaniem strony, dłużnik nie miał prawa do zmiany formy płatności alimentów i obecnie, strona nie może ponosić negatywnych konsekwencji takiego działania zobowiązanego. Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podzieliło stanowisko organu I instancji i utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając Kolegium wyjaśniło, iż w ustalonym stanie faktycznym zastosowanie ma art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, stosownie do którego organ właściwy wierzyciela oraz marszałek województwa mogą bez zgody osoby uprawnionej albo jej przedstawiciela ustawowego zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń, egzekucja stała się skuteczna, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenia. Jak natomiast ustalono, decyzją z dnia [...]r. Prezydent Miasta P. przyznał B. N. świadczenie z funduszu alimentacyjnego wobec przedłożenia zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych od zobowiązanego W. F. Strona, w tym samym okresie, otrzymywała świadczenie wypłacane z funduszu alimentacyjnego i alimenty w kwocie 250 zł przekazywane za pośrednictwem poczty przez dłużnika W. F. B. N. nie kwestionowała tej okoliczności, zaś zobowiązany przedłożył dodatkowo kserokopie potwierdzeń dokonywanych wpłat. Reasumując, Kolegium wywiodło, iż skoro dłużnik płacił alimenty na syna w wysokości ustalonej w wyroku sądowym, to nie jest spełniona ustawowa przesłanka bezskuteczności egzekucji i świadczenie z funduszu alimentacyjnego nie przysługiwało w tym okresie, a wypłacone zakwalifikować należało do świadczeń nienależnie pobranych. B. N. złożyła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Skarżąca wniosła o przywrócenie świadczeń z funduszu alimentacyjnego od dnia 1 października 2008 r., zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] r., w kwocie po 450 zł miesięcznie, nadto o ustalenie przyczyny przesyłania za pośrednictwem poczty dowolnych kwot pieniężnych przez ojca dziecka. Uzasadniając swoje wnioski strona wskazała na trudną sytuację materialną i oświadczyła, że egzekucja alimentów, zgodnie z wyrokiem sądu, w pełnej należności, jest bezskuteczna od grudnia 2008 roku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna, zaskarżona decyzja nie narusza bowiem przepisów prawa. Sądy administracyjne zostały powołane do badania zgodności z prawem działania organów administracji publicznej, co oznacza, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., a także art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a"). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując skargę w tak zakreślonej kognicji oraz analizując dokumenty zgromadzone w aktach administracyjnych, Sąd nie dopatrzył się uchybień, które skutkowałyby uchyleniem zaskarżonej decyzji. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] r., którą uchylił decyzję własną z dnia 14 listopada 2008 r. i odmówił skarżącej B. N. prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na dziecko B. N., dnia 1 października 2008 r. Z kolei wskazaną decyzją z dnia [...] r. orzeczono o przyznaniu stronie świadczenia z funduszu alimentacyjnego na dziecko B. N. w kwocie 250 zł miesięcznie na okres od 1 października 2008 r. do dnia 30 września 2009 r. Podstawą przyznania przedmiotowego świadczenia było ustalenie, na mocy zaświadczenia komornika sądowego z dnia 10 września 2008 r., iż egzekucja alimentów należnych od W. F., przyznanych dla B.N., wyrokiem Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] r., w sprawie sygn. [...] w wysokości 250 zł., jest bezskuteczna. W dacie rozstrzygania, decyzją z dnia [...] r., zgromadzony materiał dowodowy uprawniał organ do pozytywnego załatwienia sprawy. Jednak, w dniu 15 października 2008 r., W. F. zgłosił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. gdzie oświadczył, iż od około 3 lat płaci regularnie alimenty w wysokości 250 zł miesięcznie. Załączył kserokopie potwierdzeń dokonanych przelewów za okres czerwiec – grudzień 2006 roku, styczeń – lipiec, wrzesień – grudzień 2007 roku oraz styczeń – listopad 2008 roku, przy czym za lipiec 2008 roku wpłata dokonana została bezpośrednio u komornika. Ustalenia w powyższym zakresie, zasadnie stały się podstawą zastosowania przez organ art. 24 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Stosownie do którego, organ właściwy wierzyciela oraz marszałek województwa mogą bez zgody osoby uprawnionej albo jej przedstawiciela ustawowego zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jeżeli osoba nienależnie pobrała świadczenia. Pojęcie "nienależnie pobrane świadczenie" zostało zdefiniowane przez ustawodawcę w art. 2 pkt 7 w/w ustawy i oznacza świadczenia z funduszu alimentacyjnego: a) wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części, b) przyznane lub wypłacone w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia, c) wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia, d) wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty, e) wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 17 ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego, chyba, że zostały zwrócone zgodnie z przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Mając na uwadze okresy, w których dłużnik dokonywał dobrowolnych wpłat oraz datę przyznania skarżącej świadczenia z funduszu alimentacyjnego stwierdzić należy, iż przyznane zostało stronie świadczenie wobec świadomego wprowadzenia organu rozstrzygającego w błąd (art. 2 pkt 7b w/w ustawy). B. N. składając wniosek o przyznanie świadczenia załączyła wyrok Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] r., w sprawie sygn. [...] o obniżeniu alimentów do kwoty 250 zł. oraz zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych, nie informując, iż pobiera bezpośrednio od dłużnika alimenty we wskazanej w wyroku wysokości. Z kolei organ nie miał żadnych podstaw do kwestionowania przedłożonego zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji, które wystawione zostało przez komornika sądowego, po przeprowadzeniu odpowiednich czynności wyjaśniających. Zaznaczyć trzeba, iż składając wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia strona została pouczona o obowiązku informowania organu o każdej zmianie, tak w sytuacji rodzinnej jak i dochodowej, mającej wpływ na prawo do świadczenia. Jak wynika z tego dokumentu strona zapoznała się z tą informacją, co potwierdziła własnoręcznym podpisem. Szczegółowe pouczenie znajdowało się także w decyzji z dnia 14 listopada 2008 r., przyznającej świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Punkt 6 pouczenia wyraźnie zakazywał pobierania alimentów bezpośrednio od osoby zobowiązanej, w okresie pobierania świadczeń z funduszu. Jednakże pomimo tej wiedzy, której skarżąca nie zaprzecza, nie ujawniła faktu pobierania świadczeń bezpośrednio od dłużnika, w momencie składania wniosku, lecz dopiero na wezwanie organu, oświadczeniem z dnia 28 listopada 2008 r. Wówczas też wskazała, że podstawą do jednoczesnego pobierania alimentów bezpośrednio od zobowiązanego i z funduszu był wyrok Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] r., w sprawie sygn. [...], podwyższający alimenty do kwoty 450 zł. miesięcznie, począwszy od dnia 14 lipca 2008 r. Okoliczność ta nie mogła jednak sanować działań skarżącej. Bowiem samo istnienie tytułu do alimentów, w określonej wysokości, nie dawało stronie uprawnień do egzekwowania ich z pominięciem drogi prawnej i domagania się, dla takich działań, ochrony prawnej. Z pomocy państwa korzystać mogą osoby, uprawnione do alimentów w wysokości określonej w tytule wykonawczym, na podstawie którego egzekucja okazała się bezskuteczna. Skarżąca nie złożyła wyroku z dnia 10 września 2008 r., określającego wysokość alimentów na 450 zł, do komornika, lecz pobierała jednocześnie, świadczenie z funduszu w wysokości 250 zł, na podstawie tytułu wykonawczego objętego wyrokiem z dnia [...] r. i wbrew zakazowi, alimenty bezpośrednio od zobowiązanego w kwocie 250 zł. W tym stanie faktycznym uprawnione jest twierdzenie, iż strona świadomie wprowadziła w błąd organ administracji, nie informując, iż przyjmuje wpłaty bezpośrednio od dłużnika. Z dokumentów sprawy nie wynika też, aby strona podejmowała jakiekolwiek próby ustalenia, czy jej działanie, pobieranie przedmiotowych wpłat, ma wpływ na ustalone prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Strona wiedziała, że zaistniały okoliczności, w których świadczenie z funduszu alimentacyjnego jej nie przysługuje, lecz dążąc do otrzymania pozytywnej decyzji nie ujawniła rzeczywistego stanu rzeczy. W ocenie Sądu w tak ustalonym stanie faktycznym organ administracji prawidłowo rozstrzygnął i wyeliminował z obrotu prawnego decyzję z dnia 14 listopada 2008 r. zasadnie przyjmując, iż strona nienależnie pobrała świadczenie z funduszu alimentacyjnego, które to ustalenie uzasadniało uchylenie decyzji, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, stosownie do art. 24 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów Wyjaśnić również należy, iż nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja skarżącej, iż pierwszeństwo dać należy obowiązkowi dłużnika wynikającemu z pkt 5 pouczenia, zawartego w decyzji przyznającej świadczenie, dokonywania wszelkich wpłat za pośrednictwem komornika sądowego prowadzącego egzekucję. Nie jest bowiem uprawnione twierdzenie, iż obowiązki wynikające tak dla dłużnika jak i osoby uprawnionej, są w stosunku do siebie w jakikolwiek sposób konkurencyjne i że wyłącznie jednemu z nich przysługuje pierwszeństwo stosowania, nie ma na to wpływu redakcyjne sformułowanie każdej z informacji w pkt 5 czy 6. Pouczenie zawarte w decyzji przyznającej świadczenie z funduszu alimentacyjnego zawiera wolę ustawodawcy i służy prawidłowej realizacji pomocy państwa w tym zakresie, a zatem ma umożliwić wypłatę świadczenia osobie uprawnionej w wysokości określonej w tytule wykonawczym. W tej sytuacji bez wpływu na treść rozstrzygnięcia organów administracji pozostaje argumentacja skarżącej, iż to przede wszystkim W. F. winien wywiązywać się z nałożonych obowiązków i przestrzegać zasad wpłat określonych kwot na poczet zasądzonych świadczeń alimentacyjnych do komornika. Rozważając powyższe, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa materialnego, ani też przepisów postępowania, które mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji i orzekł jak w sentencji, zgodnie z przepisem art. 151 p.p.s.a. ar