II SA/Łd 63/08
WyrokWSA w Łodzi2008-03-19
Skład orzekający: Renata Kubot-Szustowska, Czesława Nowak-Kolczyńska, Arkadiusz Blewązka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja organu odwoławczego uchylająca decyzję organu pierwszej instancji nakazującą rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego i przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania jest zgodna z prawem, w sytuacji gdy budowa została zakończona przed wejściem w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r. i organ pierwszej instancji nie ustalił wszystkich przesłanek do nakazania rozbiórki?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego, uchylająca decyzję organu pierwszej instancji nakazującą rozbiórkę i przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania, jest prawidłowa. Sąd stwierdził, że organ odwoławczy zasadnie uznał, iż konieczne jest przeprowadzenie dalszego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia przesłanek z art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., a także kwestii podmiotu, na który powinny być nałożone obowiązki związane z usunięciem samowoli budowlanej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki budynku gospodarczego wybudowanego samowolnie. Organ pierwszej instancji nakazał rozbiórkę, uznając, że roboty budowlane były kontynuowane bez pozwolenia na wznowienie. Organ odwoławczy uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na potrzebę dalszych wyjaśnień. Skarżący T. A. wniósł skargę, argumentując m.in. utratę przez inwestorów praw do obiektu. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając decyzję organu odwoławczego za prawidłową.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant Asystent sędziego Jarosław Szkudlarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2008 r. sprawy ze skargi T. A. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] w sprawie [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki oddala skargę.
Decyzją z dnia [...], nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu [...] Wschodniego w Ł. – działając na podstawie art. 36 ust. 3 ustawy Prawo budowlane z dnia 24.października 1974 roku (Dz. U. Nr 38, poz. 229) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7.lipca 1994 roku Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2006 roku, Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14.czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tj. DZ. U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., cytowanej dalej jako k.p.a.) – nakazał D. i W. P. rozebrać budynek gospodarczy, położony w K. przy ul. A, wybudowany pomimo wstrzymania wykonywanych robót budowlanych.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał na następujący stan faktyczny:
Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w T. wstrzymał, w trybie art. 36 ust. 1 pkt 1 i ust 2 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 roku, roboty budowlane przy budowie budynku gospodarczego położonego w K. przy ul. P. i nałożył na inwestorów D. i W. P. obowiązek przedłożenia w organie dokumentacji projektowej na dokończenie budowy oraz wykazania się prawem do dysponowania w/w nieruchomością i uzyskania w terminie, nie później niż do 31.października 1993 roku, decyzji zezwalającej na wznowienie - kontynuowanie robót budowlanych.
W dniu 18.października 1994 roku D. i W. P. złożyli w Urzędzie Miejskim w K. zawiadomienie o oddaniu obiektu budowlanego do użytku.
W dniu 25.listopada 2002 roku, T. A. złożył do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu [...] Wschodniego w Ł. wniosek o rozbiórkę w/w obiektu. Na skutek wniosku T. A. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wszczął w dniu 9.stycznia 2003 roku postępowanie w sprawie nieprawidłowości zabudowy działki przy ul. A.
Decyzją z dnia [...] roku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu [...] Wschodniego w Ł. umorzył postępowanie administracyjne, wskazując iż w sytuacji, gdy budynek gospodarczy został oddany do użytkowania, brak jest przedmiotu postępowania (tj. samowoli budowlanej). Jednocześnie organ ustalił, że akta sprawy, toczącej się w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych zostały zniszczone, natomiast dokumenty dotyczące dokończenia budowy nie zostały odnalezione. Decyzja powyższa została utrzymana w mocy decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...].
Na skutek skargi T. A., wyrokiem z dnia 12.grudnia 2006 roku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu [...] Wschodniego w Ł. z dnia [...]. W uzasadnieniu wyroku wskazano, iż organy w trakcie postępowania naruszyły przepisy postępowania, zwłaszcza zaś normy art. 7 i 77 k.p.a., poprzez niepodjęcie wystarczających starań dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. W ocenie Sądu, organy nadzoru budowlanego po uzyskaniu informacji, że nie można zapoznać się z aktami sprawy, toczącej się w przedmiocie legalizacji budowy małżonków P., były zobowiązane do podjęcia dalszych czynności, zmierzających do uzyskania niezbędnych dokumentów. W szczególności powinny wezwać strony postępowania do złożenia decyzji Burmistrza Miasta i Gminy K., zezwalającej na wznowienie robót. Skoro bowiem inwestorzy dysponowali kopią zawiadomienia o oddaniu obiektu do użytkowania, to tym bardziej należało się spodziewać, że powinni dysponować w/w decyzją, niosącą przecież dla nich doniosłe skutki prawne. Nadto według Sądu, zebrany w toku postępowania administracyjnego materiał faktyczny wskazuje raczej, że organy administracji nie udzieliły pozwolenia na kontynuowanie prac przy spornym obiekcie i w konsekwencji nie dokonano jego legalizacji. Za takim wnioskiem przemawiać może treść, przesłanej przez skarżącego w toku postępowania sądowego kopii, pisma Urzędu Wojewódzkiego w P. z dnia 24.marca 1997 roku, skierowanego do T. A., z którego wynika, że w toczącej się wówczas przed Burmistrzem Miasta K. sprawie, dotyczącej zagospodarowania przez małżonków P. budynku gospodarczego, znajdującego się na działce w K. Burmistrz Miasta nie wydawał decyzji, udzielającej pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego budynku. Poza tym, złożenie w dniu 18.października 1994 roku przez inwestorów zawiadomienia o oddaniu spornego obiektu do użytkowania wraz z załączoną do niego dokumentacją, nie świadczy, zdaniem Sądu, o tym, że inwestorzy wypełnili obowiązki, nałożone na nich decyzją o wstrzymaniu robót budowlach z dnia [...], a tym samym, że dokonano legalizacji samowolnie wybudowanego przez nich obiektu. Złożenie zawiadomienia może bowiem świadczyć co najwyżej o tym, że pismo wpłynęło do organu w danym dniu, nie można natomiast wywodzić z tej okoliczności, że sprawa została załatwiona zgodnie z intencją strony, która pismo to wniosła. Organy powinny również wyjaśnić, jakie znaczenie dla sprawy ma informacja, zawarta w przesłanej do Sądu kopii pisma Urzędu Wojewódzkiego w P. z dnia 24.marca 1997r., z którego wynika m.in., że T.A. złożył już raz, w dniu 25.stycznia 1997 roku, wniosek dotyczący wydania nakazu rozbiórki spornego budynku oraz, że wniosek ten został przesłany do rozpoznania Kierownikowi Urzędu Rejonowego w T.. W ocenie Sądu, ustalenie czy i jakie rozstrzygnięcie zapadło w tej sprawie, może mieć kluczowe znaczenie dla oceny wniosku skarżącego z dnia 25.listopada 2002r., rozpoznawanego w niniejszym postępowaniu.
Ponownie rozpoznając sprawę, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu [...] Wschodniego w Ł. przeprowadził postępowanie dowodowe uzupełniające i zażądał przedłożenia przez inwestorów oraz T.A. decyzji, udzielającej pozwolenia na wznowienie robót budowlanych przy budynku gospodarczym ul. A. Przedmiotowa decyzja nie została przedłożona organowi I instancji. Nadto organ I instancji w Ł. wskazał, iż Starosta Powiatu [...] Wschodniego, ponownie poinformował organ nadzoru, że brak jest akt, dotyczących budynku gospodarczego oraz że nie odnaleziono decyzji Burmistrza Miasta i Gminy K., udzielającej zgody dla D. i W. P. na wznowienie robót budowlanych.
W świetle powyższych ustaleń, ze względu na to, że roboty budowlane, wstrzymane decyzją z dnia [...], były przez inwestorów kontynuowane bez wcześniejszego uzyskania pozwolenia na ich wznowienie, organ I instancji uznał, iż zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 36 ust. 3 Prawa budowlanego z 1974 roku, orzekając o przymusowej rozbiórce budynku gospodarczego, położonego w K. przy ul. A.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyli D. i W. P., wskazując, iż budowę prowadzili legalnie, a decyzja zezwalająca na wznowienie robót budowlanych została wydana, tylko nie są w jej posiadaniu z uwagi na brak takiego obowiązku. Podnieśli, iż w ewidencji gruntów brak jest działki o numerze [...], określonej w decyzji organu I instancji, zatem nie jest jasne o rozbiórkę jakiego budynku gospodarczego w istocie chodzi.
W konkluzji wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezasadnej.
Decyzją z dnia [...], nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. – działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. - uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę temuż organowi do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że inwestorzy D. i W. P. w latach 1993 - 1994 bez wymaganego pozwolenia na budowę zrealizowali budynek gospodarczy, położony w K., przy ul. A. W tej sytuacji, z uwagi na okres budowy przedmiotowego obiektu, w sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy Prawa budowlanego z 1974 roku - stosownie do treści art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7.lipca 1994r. Prawo budowlane. Organ II instancji wskazał, iż zgodnie z przepisami ustawy Prawo budowlane z 1974 roku, w przypadku stwierdzenia, że obiekt został wybudowany samowolnie, organ prowadzący postępowanie zobligowany jest, we własnym zakresie, przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, mające na celu ustalenie, czy w danej sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 37 powołanej wyżej ustawy, uzasadniające wydanie nakazu rozbiórki. Dopiero po ich wyeliminowaniu, organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest do przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego. Nadto organ odwoławczy wskazał, iż postępowanie w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie i wydana w tym trybie decyzja następuje po uprzednim złożeniu stosownego wniosku przez inwestora. Zatem, prowadząc postępowanie, organ winien w takiej sytuacji poinformować inwestora o konieczności złożenia takiego wniosku. Tymczasem Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu [...] Wschodniego w Ł., wydając zaskarżoną decyzję w omawianej sprawie nieprawidłowo zastosował przepis art. 36 ust. 3 Prawa budowlanego z 1974 roku, bowiem stosownie do brzmienia art. 103 ust.2 Prawa budowlanego z 1994 roku, możliwość orzekania na podstawie przepisów Prawa budowlanego z 1974 roku ograniczona została do art. 37. art. 40 i 42 tej ustawy. Dodatkowo organ II instancji wyjaśnił, iż budynek będący przedmiotem postępowania został całkowicie zrealizowany, tym bardziej więc postanowienia, zawarte w art. 36 Prawa budowlanego z 1974 roku nie mogłyby mieć zastosowania, albowiem odnoszą się one do robót budowlanych wykonywanych w warunkach samowoli budowlanej, a zatem będących w trakcie realizacji, nie zaś robót zakończonych, jak to ma miejsce w omawianej sprawie. Z uwagi na powyższe organ odwoławczy uznał za zasadne uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Na powyższą decyzję organu odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniósł T. A., wskazując, iż niezależnie od zaistnienia czy też nie przesłanek z art. 37 Prawa budowlanego z 1974 roku, małżonkowie P. nie mają żadnych praw ani interesu do składania wniosku o wszczęcie postępowania legalizacyjnego skoro budynek nie stanowi ich własności. D. i W. P. nie mają bowiem już do przedmiotowego budynku żadnych praw, zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w T. z dnia 31.maja 2006 roku, nakazującym D. i W. P. wydanie skarżącemu. Ponadto, inwestorzy nie są też posiadaczami obiektu, ponieważ został on mu fizycznie wydany w wyniku egzekucji wyroku sądu powszechnego.
W konkluzji wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego lub też uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, z innymi wszakże wskazaniami niż wynikające z uzasadnienia decyzji.
W dniu 11.marca 2008 roku skarżący złożył w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Ł. odpis decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z dnia [...], nr [...], uchylającej, na podstawie art. 154 k.p.a., decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z dnia [...].
Podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Ł. T.A. wyjaśnił, że jego żądanie sprowadza się do nakazania małżonkom P. rozebrania obiektu, wybudowanego nielegalnie na jego działce.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).
Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w k.p.a. lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.) .
Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd nie stwierdził, by zaskarżone orzeczenie naruszało przepisy prawa materialnego lub też przepisy procedury administracyjnej w stopniu określonym w cytowanym przepisie.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, iż zaskarżona decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. wydana została w oparciu o normę art. 138 § 2 k.p.a. Cytowany przepis upoważnia organ odwoławczy do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy temuż organowi do ponownego rozpatrzenia, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, możliwym do zastosowania jedynie w przypadkach określonych w powołanym przepisie.
W rozpoznawanej sprawie, z racji jej charakteru (ocena legalności decyzji kasacyjnej), rozważeniu podlegała zatem kwestia spełnienia przesłanek, określonych w art. 138 § 2 k.p.a., uprawniających organ odwoławczy do podjęcia kontestowanego rozstrzygnięcia. W tym zakresie natomiast, stanowisko [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. uznać należy za prawidłowe.
Stosownie bowiem do treści art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7.lipca 1994 roku Prawo budowlane, obowiązującej od dnia 1.stycznia 1995 roku, art. 48 tej ustawy nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie tej ustawy. Do tych obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, tj. przepisy ustawy z dnia 24.października 1974 roku Prawo budowlane. Zatem w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym, w efekcie którego wydano zaskarżoną decyzję, uchylającą decyzję organu I instancji, nakazującą dokonanie rozbiórki obiektu wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, którego budowa została zakończona przed wejściem w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 roku należy, według powołanego już art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlanego z 1994 roku, stosować przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 roku. Sytuację prawną sprawców tzw. samowoli budowlanej ustawodawca zróżnicował bowiem, przyjmując jako kryterium zakończenie budowy obiektu przed dniem 1 stycznia 1995 roku.
Zgodnie z mającym zastosowanie w sprawie przepisem art.37 ustawy Prawo budowlanego z 1974 roku, obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy właściwy organ stwierdzi, że obiekt budowany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Patrząc zatem przez pryzmat przesłanek, określonych w art. 37 ust.1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 roku należy stwierdzić, że warunkiem zastosowania przez właściwy organ instytucji przymusowej rozbiórki obiektu jest równoczesne wystąpienie dwóch warunków, to jest: rozpoczęcia budowy lub wybudowania obiektu bez wymaganego prawem pozwolenia oraz naruszenia ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w czasie budowy. Zatem obowiązkiem organu, który wydał decyzję nakazującą rozbiórkę przedmiotowego obiektu – jak słusznie wskazał organ odwoławczy - było zbadanie w toku postępowania administracyjnego, czy ów obiekt budowlany został wybudowany niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jak również, że obiekt ten lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę.
Niezależnie od tego wskazać należy, iż decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z dnia [...], nr [...] uchylono, na podstawie art. 154 k.p.a., decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z dnia [...], wstrzymującą roboty budowlane. Abstrahując zatem od oceny prawnej tejże decyzji (funkcjonującej w obrocie prawnym), podkreślić należy, iż skoro decyzja z dnia [...] - wydana na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo budowlane – została uchylona, to logiczną konsekwencją tego musi być stwierdzenie, że decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego wydana na podstawie art. 36 ust. 3 tej ustawy jest wadliwa. Trudno bowiem mówić, że zostały spełnione przesłanki z art. 36 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, umożliwiające wydanie decyzji nakazującej przymusową rozbiórkę obiektu, skoro decyzja o wstrzymaniu robót budowlanych została wyeliminowana z obrotu prawnego (por. orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20.sierpnia 1999 roku, sygn. akt IV SA 36/1999 niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępny Lex nr 47811).
Podkreślić przy tym należy iż niedopuszczalne jest wydanie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego na podstawie art. 36 ust. 3 ustawy Prawo budowlane z 1974 roku z przyczyn innych niż niewykonywanie przez inwestora obowiązków określonych decyzją, wydaną na podstawie art. 36 ust. 2 pkt 2, 3 i 4 cytowanej ustawy (por. orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27.sierpnia 1996 roku, sygn. akt IV SA 239/95, niepubl.).
Wywody powyższe potwierdzają zatem konkluzję organu odwoławczego o konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co najmniej w znacznej części, wobec konieczności ustalenia lub wykluczenia przesłanek z art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974r. Osobną kwestię stanowi określenie podmiotu, na który nakładane być mają obowiązki, określone w przepisach art. 37 – 42 ustawy Prawo budowlane z 1974 roku. W tym kontekście rozważenia wymaga, podnoszony przez skarżącego zarzut utraty przez inwestorów (małżonków P.) własności i posiadania obiektu budowlanego, będącego przedmiotem samowoli budowlanej. Trudno bowiem podzielić jednoznaczne stanowisko organu odwoławczego, iż podmiotem tym winni być inwestorzy. Nie do zaakceptowania wydaje się pogląd, by byli oni adresatami decyzji, nakazujących dokonanie w budynku, stanowiącym przedmiot samowoli, ewentualnych zmian czy przeróbek (art.40 ustawy Prawo budowane z 1974r.), względnie wykonania rozbiórki obiektu (art. 37 ust. 1 powołanej ustawy), przy sprzeciwie właściciela, w sytuacji gdy utracili doń jakiekolwiek uprawnienia. Z tego też powodu, przepis § 33 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20.lutego 1975r. w sprawie nadzoru urbanistyczno – budowlanego (Dz.U. Nr 8, poz. 48 ze zm.), powołany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, winien być odczytywany w powiązaniu z treścią art. 42 ustawy Prawo budowlane z 1974r., przewidującym, iż ewentualne pozwolenie na użytkowanie uprawnia do przystąpienia do użytkowania obiektu inwestora, właściciela lub zarządcę budynku.
Organ pierwszej instancji po przekazaniu mu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ odwoławczy samodzielnie dysponuje wszakże zakresem postępowania wyjaśniającego i nie jest w tym zakresie związany poglądami prawnymi organu odwoławczego. Zalecenia wiążą organ pierwszej instancji jedynie, co do obowiązku wyjaśnienia okoliczności w nich wskazanych, zaś sposób przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, co do istnienia tych okoliczności i ocena dowodów w tym celu uzyskanych, należy do wyłącznej kompetencji organu pierwszej instancji. (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14.września 1998r., sygn.akt IV SA 1678/96, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępny Lex nr 43790).
Niezależnie od tego pokreślić należy, iż w sprawie wiążące pozostają wytyczne i poglądy prawne wyrażone w prawomocnym wyroku tutejszego Sądu z dnia 12.grudnia 2006r., wydanym w sprawie o sygn.akt. II SA/Łd 445/06 (art. 153 p.p.s.a.). Z załączonych akt administracyjnych, nadesłanych do kontroli sądowej nie wynika natomiast, by organy poczyniły jakiekolwiek ustalenia, co do losów złożonego przez skarżącego w dniu 25.stycznia 1997r. wniosku rozbiórkowego. Tymczasem, zgodnie ze stanowiskiem wyrażonych w motywach powołanego orzeczenia, kwestia ta może mieć dla oceny wniosku skarżącego z dnia 25.listopada 2002r., rozpatrywanego w niniejszej sprawie, znaczenia zasadnicze. Ponowne postępowanie wyjaśniające organu I instancji, winno zatem dotyczyć również i tej kwestii.
Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi w pozostałym zakresie, podnieść należy, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie nie stało się bezprzedmiotowe z powodu zmian własnościowych, związanych z odzyskaniem przez skarżącego własności i posiadania działki nr [...], położonej przy ul. A. w K..
Pomimo wydania nieruchomości skarżącemu, nadal znajduje się na niej obiekt, wzniesiony nielegalnie i tego też obiektu dotyczy, toczące się postępowanie administracyjne. Zatem zagadnienia prawnorzeczowe, dotyczące uprawnień właścicielskich do przedmiotowej nieruchomości, nie czynią toczącego się postępowania bezprzedmiotowym. Osobną kwestią pozostaje, jak już wyżej wskazano, to na kogo będą nakładane obowiązki, związane z usunięciem tejże samowoli.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi, uznając iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
A.K.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło