II SA/Łd 633/05

Dnia 25 października 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łuczaj, Sędziowie: Sędzia NSA Anna Stępień, Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.), Protokolant Tomasz Porczyński, po rozpoznaniu w dniu 25 października 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi S. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz S. S. kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do daty uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia [...], Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił S. S. uprawnień kombatanckich przyznanych przez Związek Bojowników o Wolność i Demokrację. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie przyznane przez Zarząd Wojewódzki Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w S. wyłącznie z tytułu "utrwalenia władzy ludowej" w okresie od 10 kwietnia 1946 r. do 31 grudnia 1947 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazał, iż podjął czynności zmierzające do wyjaśniania okoliczności, które umożliwiłyby S. S. zachowania uprawnień kombatanckich, zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji i okresu powojennego (tekst jedn. Dz.U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371 ze zm.). W tym celu organ pismem z dnia 17 listopada 2004r. wezwał skarżącego do przedstawienia dowodów pełnienia służby w Armii Krajowej, jednakże skarżący poza własną relacją nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie swojego oświadczenia. Jednocześnie organ zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej w Ł. z zapytaniem czy akta osobowe S. S. zawierają informację o jego udziale w ruchu oporu. W piśmie Instytutu Pamięci Narodowej z dn. [...] organ otrzymał odpowiedź negatywną. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził, że S. S. nie przedstawił dowodów umożliwiających zachowanie uprawnień kombatanckich. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący oświadczył, iż w czasie wojny złożył przysięgę i został przyjęty do Armii Krajowej, w której otrzymał zadanie wyszukiwania broni pozostawionej przez rozbrajające się w 1939 roku oddziały Wojska Polskiego. Wyjaśnił jednocześnie, że nie jest w stanie przedstawić świadków, ani innych dowodów potwierdzających jego działalność w strukturach Armii Krajowej, bowiem Ł. mieszkańcy miejscowości, znajdujących się w okolicy wsi skarżącego wyjechali z Polski i mieszkają obecnie poza jej granicami, natomiast dowódca jednostki Armii Krajowej, będący świadkiem składania przysięgi został przewieziony po II wojnie światowej do K. , gdzie prawdopodobnie zmarł. Decyzją z dnia [...] , Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własna decyzję z dnia [...], pozbawiająca S. S. uprawnień kombatanckich. Uzasadniając wydaną decyzję organ wskazał, że wprawdzie oświadczenie strony może być dowodem w sprawie, to jednak jego wiarygodność podlega ocenie na zasadach ogólnych, a więc w przypadku gdy oświadczenie strony nie zostało zweryfikowane żadnym z dowodów w sprawie, nie może ono stanowić wyłącznej podstawy do stwierdzenia, iż skarżący pełnił służbę w Armii Krajowej. Organ stwierdził, iż z załączonego do deklaracji członkowskiej Związku Bojowników o Wolności i Demokrację życiorysu S. S. wynika, iż mógł on współpracować z Armią Krajową wykonując czynności pomocnicze na rzecz organizacji, jednakże, zdaniem organu, współpraca z organizacją nie może być podstawą do przyznania uprawnień kombatanckich. Podstawą przyznania uprawnień kombatanckich mogło być bowiem prowadzenie zorganizowanej walki w ramach oddziałów partyzanckich utworzonych na wzór wojskowy i stosujących dyscyplinę wojskową. Uzyskanie uprawnień kombatanckich możliwe jest również z tytułu wykonywania czynności usługowych, takich jak zaopatrzenie, jednakże tego rodzaju działalność musiała być uzależniona od przynależności do określonej formacji, wyrażającej się w podporządkowaniu służbowym, wyznaczeniu służbowego stanowiska i wykonywaniu zakreślonych czynności. Zdaniem Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działalność skarżącego przybierała formę dobrowolnej i okazjonalnej pomocy organizacjom ruchu oporu, która nie była wymuszana ani rozliczana według zasad dyscypliny wojskowej obowiązującej żołnierzy ugrupowań konspiracyjnych i nie może stanowić podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. S. ponownie podniósł, iż w czasie wojny został zwerbowany przez porucznika Wojska Polskiego J. , który został przysłany na stanowisko nadleśniczego lasów państwowych w W. J. . Na jego polecenie zbierał w lasach broń pozostawioną przez oddziały polskiej armii we wrześniu 1939 r. W czasie działalności w Armii Krajowej złożył przysięgę i otrzymał pseudonim "G. ". Stwierdził jednocześnie, iż nie jest w stanie poprzeć swoich twierdzeń żadnymi dokumentami, natomiast świadkowie mogący ewentualnie potwierdzić jego oświadczenia nie żyją. Zdaniem skarżącego jako dowód w sprawie powinno być traktowane jego oświadczenie, nawet nie poparte żadnymi dowodami. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( art. 1 § 2 powołanego aktu ). Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ). Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przeprowadzając taką kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca. Wojewódzki Sad Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz postępowania administracyjnego, mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie organ administracji naruszył przepisy art. 7, 77 § 1, art. 80 i 86 Kodeksu postępowania administracyjnego i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z przepisu art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego wynika obowiązek organu administracji publicznej zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. Organ administracji publicznej obowiązany jest zatem w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy ( art. 77 § 1 kpa ). Dowodem zaś może być wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy ( art. 75 § 1 zdanie pierwsze kpa ). Zgodnie z powołanym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przepisem art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. Nr 142 z 1997 r., poz.950 ze zm. ) pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 – 1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie lub utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2 , art. 2 oraz art. 4. W uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 4 marca 2002 r. – OPS 13/01 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd prawny, zgodnie z którym wniosek (zarzut) osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm. ), wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w tej ustawie, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich ( ONSA 2002/4/132 ). W toku postępowania administracyjnego skarżący powoływał się na fakt nabycia uprawnień kombatanckich z tytułu służby w Armii Krajowej, a więc wskazywał tytuł nabycia uprawnień kombatanckich określony w art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm. ). Wykonując wytyczne zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 kwietnia 2004 r. ( sygn. akt IISA/Łd 2026/01 ), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej o udzielenie informacji, czy w aktach osobowych skarżącego jako byłego funkcjonariusza MO znajdują się dane dotyczące jego działalności w ruchu oporu, a wobec braku takich danych wezwał skarżącego do przedstawienia dowodów, w tym wskazania świadków, którzy potwierdziliby podnoszony przez niego fakt służby w oddziale AK w latach 1943 - 45. Odpowiadając na powyższe wezwanie S. S. złożył pismo informujące o braku możliwości wskazania świadków jego służby w AK w okresie okupacji. W tym stanie rzeczy organ uznał, iż skarżący nie udowodnił okoliczności, o której mowa w art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm. ), a wyłączającej pozbawienie go uprawnień kombatanckich. Zebrany zaś materiał dowodowy wskazuje jedynie na działalność na rzecz ruchu oporu o charakterze czynności pomocniczych i usługowych. W ocenie Sądu taka konstatacja jest co najmniej przedwczesna. Organ nie skorzystał bowiem z przewidzianej przepisem art. 86 Kpa możliwości przesłuchania strony. Przepis ten stanowi wyraźnie, iż "jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę". W rozpoznawanej sprawie przesłuchanie strony było celowe. Brak środków dowodowych spowodował wszak niewyjaśnienie istotnej dla rozstrzygnięcia okoliczności pełnienia przez skarżącego służby w AK tym bardziej, że skarżący już w życiorysie napisanym w dniu 24 marca 1978 r. powoływał się na fakt dostarczania broni oddziałom AK w miejscowości W.. W postępowaniu administracyjnego konsekwentnie zaś twierdził, że do oddziału AK został przyjęty po złożeniu przysięgi przed oficerem o nazwisku J. i otrzymał pseudonim "G. ". W toku przesłuchania skarżący winien szczegółowo wyjaśnić okoliczności wstąpienia do oddziału AK, złożenia przysięgi, ewentualnego uzyskania stopnia wojskowego, czasookresu i charakteru pełnionych czynności przez niego oraz innych członków oddziału, wykonywania rozkazów oraz podlegania rygorom dyscypliny wojskowej, co umożliwi jednoznaczną weryfikację składanych przez niego dotychczas oświadczeń w zakresie działalności w strukturach AK. Z przytoczonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt a i c oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.