II SA/Łd 636/07

WyrokWSA w Łodzi2007-11-14

Skład orzekający: Zygmunt Zgierski, Grzegorz Szkudlarek, Sławomir Wojciechowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może umorzyć postępowanie w sprawie samowolnie wykonanych robót budowlanych, jeśli inwestor zgłosił zakończenie budowy bez sprzeciwu organu, mimo że roboty te stanowiły istotne odstępstwa od projektu budowlanego lub zostały wykonane bez wymaganego pozwolenia?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zawiadomienie o zakończeniu budowy jest prawnie skuteczne tylko w odniesieniu do obiektów wybudowanych zgodnie z projektem i warunkami pozwolenia na budowę. Zawiadomienie o nielegalnie wykonanych pracach budowlanych nie może prowadzić do ich legalizacji. Sam fakt, że wykonane prace budowlane pozostają w zgodzie z przepisami technicznobudowlanymi, nie uzasadnia akceptowania samowoli budowlanej. Organ odwoławczy błędnie przyjął bezprzedmiotowość sprawy w sytuacji, gdy inwestor dokonał istotnych odstępstw od projektu lub wykonał roboty bez wymaganego pozwolenia.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła legalności robót budowlanych wykonanych w budynku sklepu, obejmujących m.in. ocieplenie ścian, wymianę stolarki, zmianę konstrukcji dachu i pokrycia, a także przystosowanie kotłowni olejowej. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na potrzebę wyjaśnienia kwestii instalacji c.o. Skarżący zarzucili organom obu instancji naruszenie przepisów prawa i powierzchowne prowadzenie postępowania, wskazując na istotne odstępstwa od projektu i wykonanie robót bez wymaganych pozwoleń.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. i zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. na rzecz K. Ł. i W. Ł. zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 14 listopada 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski, Sędziowie: Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.), Protokolant Referendarz sądowy Robert Adamczewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2007 roku sprawy ze skargi K. Ł. i W. Ł. na decyzję[...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...]; znak [...] w przedmiocie legalności budowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] Nr 6/07, znak [...], 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. na rzecz K. Ł. i W. Ł. solidarnie kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r., Nr [...] wydaną na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. umorzył postępowanie w sprawie robót budowlanych wykonanych w budynku (sklep) usytuowanym w Krośniewicach przy ul. A., stanowiącym własność B. i W. M., polegających na: ociepleniu styropianem i obłożeniu blachą trapezową ścian zewnętrznych, wymianie stolarki okiennej i drzwiowej, zmianie konstrukcji więźby dachowej i pokrycia dachu oraz robót wykonanych wewnątrz dobudowanej części tj. dostosowania do wymogów przeciwpożarowych kotłowni olejowej wraz z instalacją c.o., zmiany usytuowania i wysokości komina oraz wykonania dodatkowego kanału wentylacyjnego, W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte na skutek wniosku W. Ł. z dnia 11 sierpnia 2004 r., w którym zawarto informację o wykonaniu przez W. M. – właściciela sklepu wielobranżowego szeregu robót budowlanych. W toku pierwotnych oględzin przeprowadzonych w dniu 9 września 2004 r., ustalono, że inwestor wymienił okna i drzwi stalowe na aluminiowe, wykonał ocieplenie budynku styropianem i obłożył ściany blachą trapezową, rozebrał stare schody i wykonał nowe. Inwestor przedłożył projekt rozbudowy budynku w części zachodniej i oświadczył, iż nie dysponuje żadną dokumentacją dotyczącą robót przy ścianie frontowej. Decyzją z dnia [...] r., Nr [...] wydaną pierwszy raz w tej sprawie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...]r., Nr [...], która nakazywała sporządzenie i przedstawienie projektu budowlanego zamiennego, wykonanych w oparciu o pozwolenie na budowę z dnia [...]r., Nr [...] robót budowlanych i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W dniu 13 września 2005r. pracownicy Powiatowego Inspektora nadzoru Budowlanego w K. przeprowadzili ponowne oględziny nieruchomości, które potwierdziły okoliczności ustalone w trakcie oględzin z dnia 9 września 2004 r. Kolejnych oględzin dokonano w dniu 20 grudnia 2005r. stwierdzając następujące zmiany w stosunku do zatwierdzonego projektu polegające na wykonaniu w obrębie sklepu kotłowni na olej opałowy przez wykonanie ścianki działowej z cegły na całej długości pomieszczenia oraz drzwi do pomieszczenia kotłowni, uzyskując w ten sposób pomieszczenie kotłowni wraz z magazynem na olej opałowy. Stwierdzono również wykonanie instalacji c.o. do ogrzewania sklepu, a nadto wymurowanie komina w innym miejscu niż zakładał to projekt oraz dokonanie zmiany konstrukcji nośnej dachu. Inwestor oświadczył, iż wszystkie roboty budowlane, z wyjątkiem przystosowania kotłowni do przepisów przeciwpożarowych zostały dokonane przed zawiadomieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. o zakończeniu rozbudowy sklepu wielobranżowego, co nastąpiło w dniu 3 marca 2004r. Postanowieniem z dnia [...] r., Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...]r., Nr [...] zobowiązujące inwestorów do wykonania i przedstawienia inwentaryzacji dotychczas wykonanych robót w obiekcie. Inwestor wykonał powyższy obowiązek w dniu 17 marca 2006r. Ponadto przedłożył opinię rzeczoznawcy ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych na temat bezpieczeństwa zlokalizowanej w sklepie kotłowni olejowej. W dniu [...]r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wydał decyzję oznaczoną Nr [...] nakładająca na B. i W. M. obowiązek wykonania robót budowlanych według opinii rzeczoznawcy ds. zabezpieczeń przeciw pożarowych, w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z przepisami. Przedmiotowa decyzja została uchylona decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. i sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Po przeprowadzeniu w dniu [...]r. kolejnych oględzin budynku sklepu, w dniu 8 sierpnia 2006r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wydał w trybie art. 81c ust. 2 ustawy – Prawo budowlane postanowienie Nr [...] zobowiązujące inwestorów do wykonania i przedstawienia kompleksowej opinii technicznej dotyczącej wykonanych w sklepie robót. Postanowienie to zostało uchylone postanowieniem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...]r., Nr [...]. Podczas ponownych oględzin przeprowadzonych w dniu 18 grudnia 2006 r. stwierdzono, iż inwestorzy wykonali roboty budowlane mające na celu dostosowanie kotłowni do wymogów przeciwpożarowych. Na wniosek inwestorów została sporządzona opinia z zakresu ochrony przeciwpożarowej, której autor stwierdził, że kotłownia spełnia wymagania ochrony przeciwpożarowej i może być użytkowana. Na zlecenie inwestora wykonano badanie instalacji elektrycznej całego budynku sklepu, potwierdzające dobry stan tej instalacji i możliwość jej dopuszczenia do eksploatacji. Nadto wykonane zostało badanie przewodów kominowych spalinowych i wentylacyjnych w wyniku którego stwierdzono prawidłowy stan wentylacji pomieszczenia, poprawność połączenia kontrolowanych urządzeń do komina i jego poprawny stan techniczny. Pracownicy nadzoru budowlanego ustalili, również że kotłownia była nieczynna. Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. ocenił, iż wykonane przez inwestorów roboty ocieplenia styropianem i obłożenia blachą trapezową ścian zewnętrznych budynku sklepu, wymiana stolarki okiennej i drzwiowej, zmiana konstrukcji więźby dachowej i pokrycia dachu oraz roboty wykonane wewnątrz budynku, tj. dostosowanie do wymogów przeciwpożarowych kotłowni olejowej wraz z instalacją c.o., wraz ze zmianą usytuowania i wysokości komina i wykonania dodatkowego kanału wentylacyjnego w pomieszczeniu kotłowni z wyłączeniem schodów wejściowych i podjazdu dla wózków towarowych do sklepu – zostały wykonane zgodnie z obowiązującymi przepisami. W tym stanie, zdaniem organu brak jest podstaw prawnych do wydania decyzji zatwierdzającej w jakikolwiek sposób wykonane roboty budowlane, które nie naruszają przepisów prawa, jeśli są to roboty inne niż budowa obiektu budowlanego – art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane. Organ nadzoru uznał, iż w tej sytuacji postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe. Jednocześnie wskazano, że rozstrzygnięcie dotyczące wykonania schodów z podjazdem podjęte zostało w decyzji z dnia [...]r., Nr [...]. Odwołanie od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., Nr [...] wnieśli K. i W. Ł., którzy zarzucili, iż przedmiotowe rozstrzygnięcie zostało podjęte z naruszeniem art. 105 § 1 K.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie a także art. art. 6, 7, 8, 9, 11, 12, 35, 75, 77, 78, 80, 107 K.p.a. oraz naruszeniem przepisów ustawy – Prawo budowlane: art. art. 3, 5, 7, 28, 29, 30, 36, 48, 49, 50 i 51. Odwołujący się wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz udzielenie organowi I instancji zaleceń odnośnie właściwego zastosowania przepisów prawa materialnego i procesowego. Skarżący podnieśli, że inwestorzy prowadzili roboty bez wymaganej zgody, dokonali istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, wykonane roboty są niezgodne z warunkami techniczno-budowlanymi, naruszają granice nieruchomości skarżących, a wykonana kotłownia uniemożliwia doprowadzenie w przyszłości gazu ziemnego do budynku skarżących. Decyzją z dnia [...] r., Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. na podstawie art. 138 § 2 - ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. z 2000r. Dz.U. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) uchylił decyzję organu I instancji dnia [...] r., Nr [...] wydaną na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Organ odwoławczy podzielił pogląd organu I instancji, iż decyzja może obejmować częściowe załatwienie sprawy, np. w sytuacji gdy sprawa jest podzielna i można z niej wyodrębnić elementy nadające się do samodzielnego rozstrzygnięcia. Tym samym, w ocenie organu odwoławczego nie stanowi uchybienia podzielenie przez organ I instancji sprawy i podjęcie odrębnych rozstrzygnięć. Organ odwoławczy ocenił jako niesporne, iż na wykonanie robót budowlanych inwestor nie dysponował zgodą organu administracji architektoniczno-budowlanej, a tym samym roboty były prowadzone z naruszeniem dyspozycji art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego. Jednocześnie zdaniem organu skarżący bezzasadnie zarzucają, że wykonane roboty stanowiły istotne odstępstwo od zatwierdzonego decyzją Starosty [...] z dnia [...]r., Nr [...] projektu budowlanego, skoro inwestor zgłosił zakończenie robót budowlanych, a właściwy organ nie wniósł w przepisanym terminie sprzeciwu. Przyjęcie zawiadomienia bez sprzeciwu traktowane jest jako milcząca zgoda organu odpowiadająca rozstrzygnięciu w formie decyzji administracyjnej, udzielającej pozwolenia na użytkowanie. Oznacza to, że dokonane odstępstwa, jeśli faktycznie miały miejsce, potraktowane zostały przez organ jako nieistotne. Organ wyższej instancji nie ma podstaw prawnych do weryfikowania prawidłowości przyjęcia zawiadomienia o zakończeniu robót. W powyższym stanie prawnym - postępowanie w zakresie dotyczącym robót wykonanych przed zawiadomieniem organu o zakończeniu robót stało się bezprzedmiotowe. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stanął na stanowisku, iż organ nadzoru budowlanego winien ingerować w istniejący w legalnie użytkowanym obiekcie stan faktyczny, w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów budowlanych. W takim przypadku usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości polegające na niezgodności np. z przepisami określającymi warunki techniczne, powinno mieć miejsce w oparciu o przepisy art. 66 Prawa budowlanego (por: wyrok SN z dnia 3 października 2003 r., sygn. akt III RN 101/02, publ. OSNP 2004/14/238). Inwestorzy w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, przed ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy przez organ nadzoru budowlanego - wykonali samowolnie, określone w opinii H. B., roboty budowlane celem doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. Fakt wykonania samowolnych robót uprawnia organ do prowadzenia postępowania w trybie art. 51. Organ podkreślił, iż zakres przedmiotowy postępowania nie dotyczył budowy nowego obiektu czy też jego części. Zastosowanie zatem znajdują przepisy art. 51 w związku z art. 50 Prawa budowlanego, bowiem przepisy art. 48 i 49b Prawa budowlanego mają zastosowanie wyłącznie do robót będących budową (art. 3 pkt 6 i 7), prowadzonych bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia. Ponadto w świetle art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 93, poz. 888) do zmiany sposobu użytkowania dokonanej przed dniem 31 maja 2004 r. zastosowanie znajdują przepisy art. 51, nie zaś art. 71 a ust. 1. Stosownie do treści art. 51 ust. 1 w związku z art. 51 ust. 7 - w przypadku wykonania robót innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1, właściwy organ w drodze decyzji: 1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo 2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podkreślił, że jeżeli poczynione przez organ nadzoru budowlanego ustalenia faktyczne prowadzą do uznania że wykonane roboty są zgodne ze sztuką budowlaną i nie uchybiają żądnym przepisom budowlanym i warunkom technicznym, organ winien umorzyć postępowanie, bowiem przepis art. 51 nie daje podstaw do wydania decyzji o stwierdzeniu zgodności z przepisami, udzielenia pozwolenia na użytkowanie czy też zobowiązania do uzyskania takiego pozwolenia (tak też: NSA w wyroku z dnia 9 maja 2002 r., sygn. akt SA/Bk 1897/01, niepubl.). Uzasadniając uchylenie decyzji organu I pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, organ odwoławczy wskazał, iż stwierdzenie braku podstaw merytorycznych i faktycznych do dalszego prowadzenia postępowania i w konsekwencji umorzenie postępowania musi być poprzedzone dokładnym i wyczerpującym zebraniem materiału dowodowego, stosownie do wymogów określonych w art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. W ocenie organu odwoławczego w postępowaniu pierwszoinstancyjnym pominięto kwestię wykonania instalacji c.o. i jej zgodności z przepisami. W aktach sprawy brak jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie, poza lakonicznym stwierdzeniem w protokole z dnia 12 lipca 2006 r., że zarówno nowa, jak i stara część pawilonu handlowego jest ogrzewana za pomocą instalacji centralnego ogrzewania, której nośnikiem energii jest olej opałowy. Również w przedłożonych przez inwestorów materiałach nie wyjaśniono w jaki sposób wykonana jest instalacja, czy odpowiada ona wymogom techniczno-budowlanym, a przede wszystkim czy zapewni ona właściwą temperaturę ogrzewanych pomieszczeń. Mając na względzie powyższe okoliczności, konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w w/w zakresie organ II uznał za zasadne uchylenie zaskarżonej decyzję i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżących dotyczącego naruszenia granic działki, wskutek wykonanych robót na elewacji budynku, organ II instancji wyjaśnił, że kwestia naruszenia granic nieruchomości może być przedmiotem oceny sądu powszechnego, do którego kognicji należą w/w sprawy. Powyższą ocenę organ uzasadnił odwołując się do poglądów wyrażonych w orzeczeniach sądów administracyjnych: wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 1999 r., IV SA 463/97 oraz z dnia 20 września 1999 r., IV SA 64/97, a także wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2004 r., IV SA 10/03). Organ odwoławczy stwierdził, iż brak jest jakichkolwiek podstaw do twierdzenia, że wykonana kotłownia miałaby być przeszkodą do podłączenia w przyszłości przyłącza i instalacji gazowej. Skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...]r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi K. i W. Ł. Skarżący zaznaczyli, iż przedmiotem zaskarżenia jest uzasadnienie decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. i wnieśli o jej uchylenie w części dotyczącej uzasadnienia oraz o uchylenie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. Nr [...], udzielenie organom zaleceń gwarantujących respektowanie przez nie przepisów prawa, zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych, rozpoznanie skargi przez Sąd łącznie ze skargą na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. Nr [...]. W uzasadnieniu skarżący podnieśli, iż pomimo, że decyzja organu odwoławczego uchyla decyzję organu I instancji, to w uzasadnieniu podtrzymuje ją we wszystkich zasadniczych kwestiach, tj. umorzenia postępowania w sprawie samowolnych prac inwestora, zarówno tych będących odstępstwami od warunków pozwolenia na budowę (kotłownia, magazyn oleju, nowy komin, zmiana konstrukcji dachu), jak i tych wykonanych samowolnie jesienią 2006r ("poprawianie" kotłowni) a także wykonanych w części budynku, której nie obejmował projekt (tj. wymiany okien i drzwi, obłożenie ścian blachą trapezową) wykonanych w warunkach ewidentnej samowoli budowlanej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji znalazło się, zdaniem skarżących, szereg nieprawdziwych twierdzeń i błędnych wniosków. Uzasadnienie decyzji sankcjonuje samowolę budowlaną, z czym skarżący nie zgadzają się. Postępowanie w sprawie samowolnie prowadzonych przez inwestora, prac budowlanych mimo, że trwało prawie 3 lata zostało przeprowadzone powierzchownie, wadliwie i stronniczo. Inwestor wykonał samowolnie cały szereg prac budowlanych, a organy obu instancji nie zajęły się całością tych prac, tylko wyrywkowo i mało precyzyjnie, w kolejnych decyzjach, przedstawiały swoje stanowisko w stosunku do niektórych prac, inne pomijając całkowicie. Dokonując podziału sprawy pominięto, zdaniem skarżących jej istotę – fakt, że wszystkie prace zostały wykonane samowolnie z naruszeniem art. 28 ustawy- Prawo budowlanego. Skarżący podtrzymali wszystkie zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji, bowiem w ich ocenie skarżone powyżej uzasadnienie w swej treści narusza te same przepisy co decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K.. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutów skargi organ wskazał, iż przyjęcie przez właściwy organ zawiadomienia o zakończeniu robót bez sprzeciwu, uniemożliwia organowi nadzoru budowlanego ingerencję, za wyjątkiem sytuacji gdy stan faktyczny jest niezgodny z przepisami budowlanymi. Jeśli natomiast inwestor prowadził roboty budowlane po skutecznym zawiadomieniu, organ uprawniony jest do prowadzenia postępowania w trybie art. 51 ustawy – Prawo budowlane bowiem zakres samowolnych robót nie stanowił budowy obiektu lub jego części, czego dotyczy regulacja z art. 48 i art. 49b ustawy – Prawo budowlane (uchwała 7 sędziów NSA z dnia 20 października 1997r. sygn. akt OPS 3/97 opubl. ONSA z 1998r. Nr 1 poz. 3). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej w dalszej części rozważań "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Dokonując w tak zakreślonej kognicji, kontroli legalności wydanej w rozpatrywanej sprawie decyzji, Sąd stwierdził, że rozstrzygnięcie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. narusza prawo w zakresie mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy uznać za prawnie dopuszczalne zaskarżenie samego uzasadnienia rozstrzygnięć organów administracji. Stosownie do art. 107 § 1 kpa uzasadnienie jest częścią składową decyzji. Z uwagi na funkcję zewnętrzną uzasadnienia, tzn. jego wpływ na postępowanie w innych sprawach, czy też funkcję wewnętrzną, uwidaczniającą się szczególnie w decyzjach kasacyjnych wydanych w oparciu o art. 138 § 2 kpa, dopuszczalne jest zaskarżenie samego uzasadnienia w trybie administracyjnym, jak również dopuszczalna jest skarga do sądu administracyjnego. ( wyrok NSA z 20. 05. 1998r. I SA 1896/97 LEX nr 44519 ). Z treści uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika jednoznacznie, iż organ nadzoru budowlanego II instancji kwestionuje fakt, że inwestor dokonał istotnych odstępstw od warunków pozwolenia na budowę, a nadto, że wykonał prace budowlane bez przewidzianego prawem pozwolenia na budowę, bądź zgłoszenia zamiaru ich wykonania. Nie do zaakceptowania jest pogląd organu odwoławczego wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym bezprzedmiotowość sprawy ( co ma się odnosić do rozstrzygnięcia organu I instancji ) jest wynikiem zgłoszenia przez inwestora zakończenia robót budowlanych, które to zgłoszenie zostało przyjęte bez sprzeciwu. Jest to, w ocenie Sądu pogląd o tyle błędny w niniejszej sprawie, gdyż zawiadomienie o zakończeniu budowy dotyczyło budowy prowadzonej legalnie, a więc na podstawie pozwolenia na budowę. Oznacza to, że prawnie skuteczne jest zawiadomienie o zakończeniu budowy tylko w odniesieniu do obiektów wybudowanych zgodnie z projektem i warunkami pozwolenia na budowę. Zawiadomienie o nielegalnie wykonanych pracach budowlanych nie może nigdy doprowadzić do skutku w postaci ich legalizacji w trybie zawiadomienia o zakończeniu ich realizacji. Podobny pogląd wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 26. 10. 2006r. VII SA/WA 1264/06 LEX nr 2765/09, w którego tezie czytamy: "Prawnie skuteczne jest zawiadomienie o zakończeniu budowy tylko co do obiektów wybudowanych zgodnie z projektem i warunkami pozwolenia na budowę". W kontekście powyższych wywodów należy uznać za błędne stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu, że organ architektoniczno-budowlany potraktował odstępstwa za nieistotne, bowiem organ ów nic o nich nie wiedział, gdyż w zawiadomieniu o zakończeniu budowy zostało złożone fałszywe oświadczenie kierownika budowy, o ile odnosiło się również do prac wykonanych bez pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia, że: "rozbudowa sklepu wielobranżowego została wykonana zgodnie z projektem budowlanym i warunkami pozwolenia na budowę, przepisami i obowiązującymi Polskimi Normami". Zawiadomienie o zakończeniu budowy zostało dokonane w dniu 3 marca 2004r. , a w jego treści nie znalazły się informacje o dokonaniu kwestionowanych przez skarżących prac. Twierdzenia skarżących, iż inwestor wykonał zgodnie z projektem tylko ściany dobudowanego budynku, natomiast bez wymaganego pozwolenia na budowę zmienił pokrycie i konstrukcję dachu, zamiast małego, wyprowadzonego tuż nad pokrycie komina wentylacyjnego powstał zupełnie w innym miejscu wysoki, 3-kanałowy komin odprowadzający spaliny, zamiast pieców akumulacyjnych powstała instalacja c.o. na olej opałowy, zamiast powierzchni magazynowej jest kotłownia wraz ze zbiornikiem oleju, zamiast tynku jest blacha trapezowa zmieniająca budynek w blaszany kontener winny spowodować prowadzenie postępowania w pierwszym rzędzie w kierunku legalizacji dokonanej samowoli budowlanej. Sam fakt, że wykonane prace budowlane pozostają w zgodzie z przepisami techniczno budowlanymi nie uzasadnia akceptowania samowoli budowlanej. Również i w ocenie Sądu zaskarżona decyzja jest prawidłowa, ale jedynie co do rozstrzygnięcia zupełnie nietrafna natomiast z punktu widzenia uzasadnienia i wskazań co do dalszego toku postępowania. W istocie uzasadnienie pokazuje i aprobuje łatwą drogę do obejścia przepisów prawa. Trudno nie zgodzić się z wywodami skarżących co do błędnego uzasadnienia. Zalecenia organu ograniczyły się jedynie do zbadania instalacji c.o. i sprawdzenia "czy zapewnia ona właściwą temperaturę". Prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy wymaga, w ocenie Sądu w pierwszej kolejności ustalenia zakresu wykonania poszczególnych robót, następnie ich zdefiniowania pod kątem uregulowań zawartych w przepisach prawa budowlanego, a w dalszej kolejności wskazaniu czy i jakie procedury i instytucje prawa budowlanego należało zastosować. W kontekście powyższych wywodów, słusznie strona skarżąca podnosi iż jest niezrozumiałe dlaczego organ odwoławczy umorzył postępowanie, choć nie wynika to wprost z rozstrzygnięcia, bowiem wniosek taki wypływa z oceny organu II instancji o braku przesłanek do nałożenia obowiązku złożenia przez inwestorów inwentaryzacji powykonawczej geodezyjnej. Organy administracji maja obowiązek stosowania przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 i art. 77 kpa. W świetle tych przepisów w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a także mają obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Reasumując, w ocenie Sądu, organy administracji publicznej I, jak i II instancji naruszył zasady postępowania określone w art. 7, art. 8, art. 77 § 1 kpa. Z uwagi na powyższe, oznacza to dla organu administracji rozpoznającego ponownie sprawę konieczność należytego wyjaśnienia i rozważenia całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu zaprezentowanych przez Sąd uwag w zakresie gromadzenia materiału dowodowego i ustalenia stanu faktycznego. Wynik zaś ponownie prowadzonego postępowania administracyjnego organy uzasadnią zgodnie z wymogami art. 107 § 3 K.p.a. przedstawiając uzasadnienie faktyczne i prawne zapadłej decyzji. Naruszenie przepisu art. 107 § 3 K.p.a. niezależnie od powołanych wcześniej uchybień procesowych stanowi samoistną podstawę do uchylenia decyzji administracyjnej. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera a) i litera c) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. Z uwagi natomiast na charakter prawny rozstrzygnięcia (nie ma przymiotu wykonalności), nie znaleziono podstaw do orzekania w przedmiocie jego wykonania, w trybie art.152 p.p.s.a. O zasądzonych na rzecz skarżących kosztach postępowania, obejmujących uiszczony wpis od skargi, Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. T.N.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło