II SA/Łd 645/09

Dnia 19 listopada 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Protokolant sekretarz sądowy Nina Krzemieniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2009 r. sprawy ze skargi H. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1. oddala skargę, 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz adwokata P. W. prowadzącego Kancelarię Adwokacką w Ł. przy al. [...] kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym kwota należnego podatku od towarów i usług tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącej H. P. z urzędu. LS Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. decyzją z dnia [...], nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, odmówił H. P. przyznania płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2005. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14.kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (Dz.U. nr 73, poz. 657 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem ONW" – dla celów przyznania płatności w ramach ONW istotne jest przede wszystkim, aby działki rolne położone były na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Wysokość płatności uzależniona jest od usytuowania działek w ramach poszczególnych stref ONW oraz od wielkości powierzchni zadeklarowanych i użytkowanych jako grunty orne, sady, łąki i pastwiska trwałe działek rolnych przez producenta rolnego. W świetle § 2 i § 3 cytowanego rozporządzenia ONW podstawowymi przesłankami wymaganymi do uzyskania płatności ONW są m.in. wymóg prowadzenia działalności rolniczej na zgłoszonych do płatności działkach rolnych, a działalność ta jest prowadzona zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej, o której mowa w art. 14 ust. 2 rozporządzenia 1257/1999/WE. W § 2 ust.2 rozporządzenia ONW podano definicję działalności rolniczej, która polega na prowadzeniu produkcji roślinnej i zwierzęcej, w tym również produkcje materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego oraz reprodukcyjnego, produkcję warzywniczą, roślin ozdobnych i grzybów uprawnych, sadowniczą, hodowlę i produkcję materiału zarodowego ssaków, ptaków i owadów użytkowych, produkcję zwierzęcą typu przemysłowego, fermowego oraz chów i hodowlę ryb. Płatność ONW jest udzielana producentowi do położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, sady, łąki trwałe oraz pastwiska trwałe. Zgodnie zaś z treścią art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21.kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, jeśli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany we wniosku przekracza obszar stwierdzony, który spełnia wszelkie warunki określone w zasadach przyznawania pomocy dla płatności ONW, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego po kontroli administracyjnej. Jeżeli różnica przekracza 20% stwierdzonego obszaru, dla danej grupy upraw nie zostaje przyznana żadna pomoc obszarowa. W efekcie złożonej w dniu 3.listopada 2005 roku do Biura Powiatowego ARiMR w Ł. skargi, podjęto bowiem postępowanie wyjaśniające i w dniu 24.listopada 2005 roku w gospodarstwie H. P. przeprowadzono kontrolę metodą inspekcji terenowej. Inspektorzy terenowi stwierdzili następujące nieprawidłowości: - na działce rolnej "C" o deklarowanej przez producenta rolnego we wniosku powierzchni 1,10 ha, uprawa w rzeczywistości zajmuje areał 0,84 ha; - na działce rolnej "D" o deklarowanej przez producenta rolnego we wniosku powierzchni 0,35 ha, uprawa w rzeczywistości zajmuje areał 0,49 ha; - na działce rolnej "F" o deklarowanej przez producenta rolnego we wniosku powierzchni 0,88 ha, uprawa w rzeczywistości zajmuje areał 0,00 ha; - na działce rolnej "G" o deklarowanej przez producenta rolnego we wniosku powierzchni 0,11 ha, uprawa w rzeczywistości zajmuje areał 0,00 ha; - na działce rolnej "H" o deklarowanej przez producenta rolnego we wniosku powierzchni 1,70 ha, uprawa w rzeczywistości zajmuje areał 1,55 ha; - na działce rolnej "I" o deklarowanej przez producenta rolnego we wniosku powierzchni 1,76 ha. uprawa w rzeczywistości zajmuje areał 1,21 ha; - na działce rolnej "J" o deklarowanej przez producenta rolnego we wniosku powierzchni 1,08 ha, uprawa w rzeczywistości zajmuje areał 0,97 ha; - na działce rolnej "K" o deklarowanej przez producenta rolnego we wniosku powierzchni 2,89 ha, uprawa w rzeczywistości zajmuje areał 2,62 ha; - na działce rolnej "L" o deklarowanej przez producenta rolnego we wniosku powierzchni 3,13 ha, uprawa w rzeczywistości zajmuje areał 1,09 ha; - na działce rolnej "Ł" o deklarowanej przez producenta rolnego we wniosku powierzchni 0,49 ha, uprawa w rzeczywistości zajmuje areał 0,74 ha; - na działce rolnej ,,M" o deklarowanej przez producenta rolnego we wniosku powierzchni 1,13 ha, uprawa w rzeczywistości zajmuje areał 0,00 ha; - na działce rolnej "N" o deklarowanej przez producenta rolnego we wniosku powierzchni 0,53 ha, uprawa w rzeczywistości zajmuje areał 0,44 ha; - na działce rolnej "O" o deklarowanej przez producenta rolnego we wniosku powierzchni 1,06 ha uprawa w rzeczywistości zajmuje areał 0,85 ha. Ponadto na działce rolnej B stwierdzono łąkę zamiast wskazanej we wniosku kukurydzy pastewnej. Następnie w dniu 28.kwietnia 2006 roku przeprowadzono kontrolę administracyjną wniosku, podczas której doszło do kontroli krzyżowej dla działek ewidencyjnych o nr 358, 450, 362, 458, 457, 446, położonych w miejscowości M., gmina B., podczas której ustalono, że suma powierzchni działek rolnych zadeklarowanych we wszystkich wnioskach złożonych przez producentów rolnych, ubiegających się o dopłaty jest większa od całkowitej powierzchni tych działek wynikającej z ewidencji gruntów. W efekcie przeprowadzonego postępowania administracyjnego organ pierwszej instancji ustalił, iż H. P. nie uprawia faktycznie działek, co do których wystąpił konflikt krzyżowy z producentem A. K., zaś zeznania świadków oraz zebrane dokumenty (umowa dzierżawy, oświadczenie dzierżawcy) potwierdziły, że faktycznym użytkownikiem spornych działek jest A. K.. Ponadto organ wskazał, że powierzchnia zgłoszona we wniosku to 18,53 ha, zaś ustalona w trakcie kontroli to 5,20 ha. Zatem różnica procentowa w/w powierzchni wynosi 256,35 %, co musiało skutkować odmową przyznania płatności ONW. Odwołanie od wskazanej na wstępie decyzji złożyła H. P., wnosząc o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Wyjaśniła, że zaskarżona decyzja jest dla niej krzywdząca, a argumentacja zawarta w jej uzasadnieniu jest niezrozumiała. Ponadto wskazała, że wszystkie wyjaśnienia dotyczące spornych działek złożyła w toku postępowania administracyjnego. Wniosła nadto o przyznanie pomocy prawnej, podnosząc, iż "nie może sobie poradzić z tym problemem". W piśmie z dnia 14.maja 2009r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. poinformował odwołującą, że przepisy prawa nie uprawniają organu do ustanowienia pomocy prawnej, o którą wnioskuje. Decyzją z dnia [...], nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że przedmiot rozpoznawanej sprawy stanowi ustalenie, czy H. P. użytkowała w roku gospodarczym 2005 r. zadeklarowane we wniosku z dnia 16.maja 2005 roku działki rolne oznaczone literami: A, B, C, D, E, F, G, H położone na działkach ewidencyjnych nr 37, 80, 463, 482, 544, 562, 727, 358, w obrębie ewidencyjnym Z., w powiecie Ł. oraz działki rolne oznaczone literami: l, J, K, L, Ł, M, N, O położone na działkach ewidencyjnych 358, 362, 458, 457, 450, 446 w obrębie ewidencyjnym M., w powiecie S., a ponadto w zakresie działek użytkowanych przez stronę, ustalenie powierzchni faktycznie użytkowanej, w tym użytkowanej zgodnie z wymogami dobrej praktyki rolniczej. Ponadto organ drugiej instancji wskazał, że w wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej wniosku stwierdzono, że o płatność do działek rolnych położonych w granicach działek ewidencyjnych nr: 358, 362, 458. 457. 450, 446 wystąpili H. P. oraz A. K. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia wyjaśnień w zakresie nieścisłości wykrytych w sprawie o przyznanie płatności ONW na rok 2005 H. P. złożyła oświadczenie, w którym podniosła, że grunty te należą do jej matki M. P., zaś ona jako córka złożyła wniosek o dopłaty. Wyjaśniła, że składając w 2005 roku wniosek nie wiedziała o tym, że A. K. wystąpił o płatności, deklarując we wniosku te same działki. Zdaniem organu drugiej instancji złożone przez H. P. oświadczenia, wyjaśnienia oraz pisma procesowe nie dają podstaw do tego, aby jednoznacznie ustalić, czy sporne grunty były przez nią użytkowane, ponieważ strona w toku prowadzonego postępowania wielokrotnie zmieniała ich treść. Wątpliwości te potwierdzają zeznania świadków złożone w toku postępowania administracyjnego. Zeznania te, poddane szczegółowej analizie, wskazują jednoznacznie, iż sporne działki użytkowane były rolniczo przez A. K. W ocenie organu odwoławczego H. P. w 2005 roku nie użytkowała działek rolnych oznaczonych literami: l, J, K, L, L, M, N, O, położonych na działkach ewidencyjnych nr: 358, 450, 362, 458, 457, 446 zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności ONW na rok 2005. Zdaniem Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł., potwierdza to m. in. treść ostatnich wyjaśnień strony odwołującej się z dnia 7.października 2008 roku, z których wynika, że numery działek H. P. mogła pomylić, ponieważ są one położone razem w jednym polu, nie oddzielone od siebie. Nadto w dniu 24.listopada 2005 roku przeprowadzono przy obecności strony, w jej gospodarstwie rolnym kontrolę na miejscu, która stwierdziła nieprawidłowości (poprzez zawyżenie rolniczo wykorzystywanych powierzchni działek C, F, G, H) , zaś do raportu z kontroli strona nie wniosła żadnych uwag, podpisując protokół pokontrolny. Nieuzasadnione jest tym samym twierdzenie strony, iż mogła pomylić numery działek ewidencyjnych, jak również stwierdzenie, iż strona nie miała wiedzy o nieprawidłowościach zawartych we wniosku za 2005 rok. Zgromadzone dowody jednoznacznie potwierdzają, że strona czynnie uczestniczyła w podejmowanych przez organ czynnościach. Organ II instancji potwierdził, że ogólna powierzchnia gruntów, deklarowana we wniosku wynosiła 18,53 ha. W tym 12,07 ha stanowią działki, położone w M., których odwołująca nie użytkowała. Ponadto powierzchnia pozostałych działek, zgodnie z deklaracją strony zawartą we wniosku wynosi 6,46 ha, podczas gdy kontrola na miejscu wykazała, iż powierzchnię tę należy pomniejszyć o powierzchnię działek F i G. Na działkach tych nie była bowiem w 2005r. prowadzona działalność rolnicza a ponadto nie były one utrzymane w dobrej kulturze rolnej co najmniej od dnia 30.czerwca 2003r. Dodatkowym dowodem z oględzin są fotografie tych działek wykonane w toku kontroli oznaczone nr 3 i 4, które przedstawiają grunty porośnięte drzewami. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła H. P. żądając jej uchylenia i przekazania sprawy do rozpoznania organowi pierwszej instancji, jednocześnie wniosła o "odrzucenie zeznań wszystkich świadków". W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 p. p. s. a.). Po myśli art. 134 § 1 p. p. s. a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p. p. s. a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd nie stwierdził, by zaskarżone orzeczenie naruszało przepisy prawa, w stopniu określonym w cytowanym przepisie. W szczególności podkreślić należy, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest kompletny i rzetelny a dokonana ocena materiału dowodowego - wszechstronna i gruntowna Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega zaś na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego sprawy stwarza natomiast podstawę do wyrażenia stanowiska, które nie przekracza granic zasady swobodnej oceny dowodów, wynikającej z art. 80 k.p.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7.grudnia 2005r., sygn.akt III SA/Wa 2668/05, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 189791). Dopóki zaś granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. To, że organy dokonały na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustaleń odmiennych od tych, które prezentuje skarżąca nie świadczy jeszcze o dowolnej ocenie dowodów. W rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do postawienia organom obu instancji zarzutu wadliwej oceny zebranych dowodów. W szczególności nieuprawniony jest wniosek skarżącej o "odrzucenie zeznań wszystkich świadków" z tej tylko przyczyny, iż są one dlań niekorzystne. Zeznania te, zebrane przez organy w sposób prawidłowy, zostały rzetelnie ocenione, zaś z punktu widzenia zasad logicznego rozumowania brak jest podstaw do uznania dokonanej analizy za wykraczającą poza ramy swobodnej oceny dowodów. Organ obowiązany był rozpatrzyć nie tylko poszczególne dowody z osobna, ale wszystkie dowody we wzajemnej łączności. Swobodna ocena dowodów, aby nie przekształciła się w samowolę, musi bowiem być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem reguł tej oceny. Zasadę swobodnej oceny dowodów można podważyć jedynie gdy naruszone zostały zasady prawidłowego wnioskowania i logicznego rozumowania. Sąd nie może dokonać odmiennej oceny wiarygodności i mocy dowodowej zebranego w sprawie materiału, chyba że ustalenia zawarte w decyzji mają charakter dowolnych. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21.lutego 2006r., sygn.akt VI SA/Wa 1073/05, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 193908). W świetle powyższych wywodów nie budzi też wątpliwości prawidłowość zastosowanej podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Prawidłowe ustalenie bowiem, że skarżąca nie użytkowała rolniczo działek położonych w M., zaś powierzchnia wykorzystywanych rolniczo działek, położonych w Z., zgłoszonych do płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, była zawyżona, przy czym różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym a zawyżonym wynosiła więcej niż 20 %, zasadnie odmówiono jej prawa do wnioskowanej płatności z powołaniem się na normę art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21.kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.Urz. UE L 141 z późn.zm.). Biorąc pod uwagę powyższe, wobec tego, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi jako bezzasadnej. Po myśli art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit c i § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm.), orzeczono natomiast o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu żądanego wynagrodzenia, powiększonego o należny podatek od towarów i usług, wobec złożonego przezeń oświadczenia, iż koszty te nie zostały pokryte nawet w części. m.o.