II SA/Łd 646/01

Dnia 30 stycznia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Janusz Furmanek Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Kozerski p.o. Sędziego WSA Małgorzata Łuczyńska Protokolant: asystent sędziego Kinga Brykalska – Stępień po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2004 roku przy udziale - sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie o brak równoważnika pieniężnego za brak mieszkania oddala skargę. Dyrektor Aresztu Śledczego w P. decyzją z dnia [...] Nr [...] wstrzymał J. K. z dniem 1 lipca 1997 r. wypłatę równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Wyjaśnił, że J. K. powołany został do dziedziczenia domu jednorodzinnego. J. K. w dniu 18 grudnia 2000 r. skierował raport do dyrektora Aresztu Śledczego w P., w którym wniósł o zmianę decyzji z dnia [...] i przywrócenie prawa do równoważnika pieniężnego, wyrównanie należności z tego tytułu wraz z odsetkami. W uzasadnieniu powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi z dnia 5 października 2000 r. w sprawie II SA/Łd 2584/98, w którym Sąd stwierdził, że "zgodnie z art.87 ust.1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Pamiętać jednak należy, że z dniem wejścia w życie Konstytucji, tj. z dniem 17 października 1997 r. nie nastąpiła automatyczna derogacja podkonstytucyjnego porządku prawnego. Wręcz przeciwnie, mocą jej przepisu przejściowego /art.241 ust.6/ wyznaczono w Radzie Ministrów dwuletni termin na dostosowanie podstawowego systemu aktów prawnych /uchwał i zarządzeń Rady Ministrów, ministrów oraz innych organów administracji rządowej podjętych lub wydanych przed wejściem w życie Konstytucji/ do warunków nowego systemu źródeł prawa, określonych w art.87 ust.1 i art.92 Konstytucji RP. Z treści art.87 ust.1 Konstytucji wynika założenie, że dawne zarządzenia mogą zachowywać moc obowiązującą przez dwa lata po wejściu w życie ustawy zasadniczej. Obowiązywanie przez dwa lata od wejścia w życie Konstytucji RP zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 1997 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania, nie oznacza, że przepis tego zarządzenia mógł stanowić samoistną podstawę prawną do decyzji administracyjnej". Dyrektor Aresztu Śledczego w P. decyzją z dnia [...] Nr [...] odmówił wypłaty zaległego równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania, gdyż nie ustały przyczyny powodujące wstrzymanie wypłaty równoważnika pieniężnego za brak mieszkania. J. K. w odwołaniu od tej decyzji powołał się na cytowany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Ł. decyzją z dnia [...] Nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...]. Ten sam organ decyzją z dnia [...] Nr [...] uchylił decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w P. i umorzył postępowanie pierwszej instancji. Wyjaśnił, że sprawa równoważnika pieniężnego dla J. K. została rozstrzygnięta ostateczną decyzją z dnia [...] nr [...] i takie rozstrzygniecie powoduje, że nie może być mowy o zaległości w wypłacie równoważnika. Prowadzenie postępowania i wydanie decyzji w rozstrzygniętej już sprawie było bezprzedmiotowe. Ponowna decyzja rozstrzygająca tą sprawę na podstawie nie zmienionego stanu faktycznego i prawnego dotknięta jest wadą opisaną w art.156 § 1 pkt 3 kpa i dlatego należało orzec jak wyżej. Stwierdził, że raport z dnia 18 grudnia 2000 r. należało potraktować jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] i przekazać do rozpoznania zgodnie z właściwością określoną w art.157 § 1 kpa. J. K. w skardze na tę decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego oparł się na uzasadnieniu opisanego wcześniej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wniósł też o uchylenie decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] Nr [...] jako bezprzedmiotowej, gdyż skarga dotyczy jednej sprawy. Organ administracyjny w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi na decyzję Nr [...] i odrzucenie skargi na decyzję Nr [...] Uzasadniając pierwszy wniosek powtórzył argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Co do drugiego żądania to wyjaśnił, że decyzja nr [...] zawierała prawidłowe pouczenie o możliwości wniesienia odwołania. Strona z tego prawa nie skorzystała, a więc nie przysługuje jej prawo wniesienia skargi na tę decyzję do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U Nr 153, poz.1270/ Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto Sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Stwierdza też wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Mając na uwadze przyczyny wzruszenia decyzji Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszała prawo w sposób określony w przytoczonym przepisie. Zgodnie z art.16 § 1 kpa decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Decyzja staje się ostateczna m. in. gdy strona nie złożyła w terminie odwołania. Decyzja ostateczna nie może być w trybie administracyjnym w zasadzie wzruszona. Wyjątki są wyraźnie przewidziane w kodeksie /art.145, 154, 155, 156, 161, 162 i 163/ lub w przepisach szczególnych i do nich wyłącznie ogranicza się możliwość zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznie albo nawet obowiązek uchylenia takiej decyzji w wyniku wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności albo jej wygaśnięcia. W tej sprawie skarżący żądał zmiany decyzji z dnia [...]. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Ł. odmówił stwierdzenia nieważności tej decyzji. Skarga na tę decyzję została przez Naczelny Sąd Administracyjny odrzucona. To zaś oznacza, że decyzja o wstrzymaniu wypłaty równoważnika pieniężnego w dniu wydania decyzji z [...] nadal pozostawała w obrocie prawnym, a organy nie mogły orzekać o wypłacie zaległego równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania a postępowanie powinny umorzyć jako bezprzedmiotowe. Dla porządku wyjaśnić należy, że decyzja, której nieważność stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 października 2000 r. w sprawie sygn. akt II SA/Łd 2584/98 została wydana, gdy obowiązywała już Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., która weszła w życie 17 października 1997 r. Ustawa zasadnicza wylicza źródła powszechnie obowiązującego w RP prawa. Są nimi: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe, rozporządzenia i akty prawa miejscowego "na obszarze działania organów, które ją ustanowiły" /art.87/. Poprzednio obowiązująca ustawa zasadnicza takiego katalogu nie zawierała, a więc źródłem prawa były też zarządzenia wydawane przez organy władzy wykonawczej. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art.151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.