II SA/Łd 647/13

Dnia 10 września 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.) Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Protokolant specjalista Dominika Janicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2013 roku sprawy ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. LS Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267, w skrócie K.p.a.), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Z. z dnia [...], nr [...], orzekającą w stosunku do H. K. o zwrocie należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 3.164,82 zł wraz z ustawowymi odsetkami. W toku postępowania ustalono, iż ww. decyzją organ I instancji zobowiązał H. K. do zwrotu należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej – D. K. - świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości 3.164,82 zł za okres od 1 października 2011r. do 30 września 2012r. wraz z ustawowymi odsetkami, które na dzień wydania decyzji wyniosły 312,47 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2012r., poz. 1228 ze zm., powoływana także jako ustawa), dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Dalej wskazano, iż na podstawie decyzji z dnia [...], nr [...] zostały przyznane świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej D. K. w wysokości 400 zł miesięcznie, na okres od 1 października 2011r. do 30 września 2012r. Łącznie wypłacono z funduszu kwotę 4.800 zł. Dłużnik dokonał spłaty w kwocie 1.635,18 zł, do spłaty pozostała kwota 3.164,82 zł. W związku zakończeniem okresu świadczeniowego, stosownie do przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, została wydana decyzja orzekająca o zwrocie wypłaconych świadczeń przez dłużnika alimentacyjnego. Od powyższej decyzji H. K. wniósł odwołanie, nie zgadzając się z zaskarżoną decyzją organu I instancji i wniósł "o wycofanie pobierania alimentów przez komornika", ponieważ alimenty są potrącane z jego renty z ZUS. Skarżący wskazał, że powstałe zadłużenie z tytułu alimentów w wysokości 3.164,82 zł może uregulować po opuszczeniu zakładu karnego. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. uznało je za niezasadne i wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż zasady pomocy państwa osobom uprawnionym do alimentów, jak również warunki nabywania, finansowania i tryb postępowania w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń z funduszu alimentacyjnego zostały ściśle uregulowane w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Na podstawie przepisów tej ustawy wynika ustawowy obowiązek dłużnika alimentacyjnego zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, łącznie z ustawowymi odsetkami oraz obowiązek organu wydania stosownej decyzji o zwrocie świadczeń w sytuacji, gdy zakończy się okres wypłaty alimentów z funduszu alimentacyjnego lub zostanie uchylona decyzja przyznająca świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Na etapie wydania przedmiotowej decyzji ustawy organ nie może badać zarówno sytuacji majątkowej zobowiązanego, jak i oceniać potencjalnej możliwości wykonania decyzji. Następnie Kolegium podniosło, iż zebrany materiał dowodowy bezspornie wskazuje na zasadność wydania przez organ I instancji decyzji o obowiązku zwrotu przez H. K. należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną – D. K. świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z załączonego do akt sprawy odpisu wyciągu protokołu Sądu Rejonowego w B. z dnia [...], sygn. akt [...] wynika, że H. K. zobowiązał się płacić na rzecz małoletniego syna D. K. alimenty w kwocie po 400 zł miesięcznie, poczynając od dnia 1 października 2009r. W związku z bezskuteczną egzekucją świadczeń alimentacyjnych, co ustalono na podstawie zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych z dnia [...]. Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B., organ I instancji decyzją z dnia [...], nr [...], przyznał świadczenie z funduszu alimentacyjnego na rzecz uprawnionego – D. K. w wysokości 400 zł miesięcznie, na okres od dnia 1 października 2011r. do dnia 30 września 2012r. Dalej organ odwoławczy stwierdził, że okres świadczeniowy, na jaki ustalono prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego już się zakończył. Osobie uprawnionej wypłacono w tym okresie świadczenia w łącznej kwocie 4.800 zł. Z pisma z dnia 24 kwietnia 2013r. Ośrodka Pomocy Społecznej w Z., jak również z zaskarżonej decyzji wynika, że na poczet należności dłużnika wpłynęła kwota 1.635,18 zł. Zatem do spłaty pozostaje kwota należności głównej w wysokości 3.164,82 zł. Kwota ta nie jest kwestionowana przez skarżącego. Tym samym kwota zobowiązań H. K. wynosi 3.164,82 zł i taką kwotę należało przypisać do zwrotu, jako dłużnikowi alimentacyjnemu wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi do dnia spłaty. Na tej podstawie Kolegium uznało, iż rozstrzygnięcie organu I instancji znajduje uzasadnienie w świetle przedstawionej wcześniej regulacji prawnej dodając, że przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów należą do przepisów bezwzględnie obowiązujących i w taki sposób wiążą organy administracji orzekające zarówno w pierwszej instancji, jak i w postępowaniu odwoławczym. Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. skargę do sądu administracyjnego wniósł H. K. podnosząc zarzuty dotyczące kwot przekazywanych organowi właściwemu wierzyciela przez komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne z zajętej renty. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w kwestii pobierania odsetek od zobowiązania alimentacyjnego przez komornika. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.). Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zgodnie z art. 27 ust. 1 i 1a ww. ustawy dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty. Stosownie zaś do art. 27 ust. 2 tej ustawy, organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z kolei z art. 2 pkt 8 ustawy wynika, iż okresem świadczeniowym jest natomiast okres, na jaki ustala się prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tj. od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego. Należności podlegają ściągnięciu w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z uwzględnieniem przepisów niniejszej ustawy (art. 27 ust. 3 ustawy). W okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego komornik sądowy przekazuje wyegzekwowane od dłużnika kwoty zaliczone na poczet alimentów organowi właściwemu wierzyciela do wysokości wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami (art. 27 ust. 9 ustawy). Przepis art. 28 ust. 1 ustawy określa natomiast kolejność zaspokajania należności z kwot uzyskanych od dłużnika alimentacyjnego i uprawnia komornika do potrącania kosztów egzekucyjnych. Z przytoczonych przepisów wynika, iż warunkiem wydania decyzji o zwrocie przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych na rzecz osób uprawnionych świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest uprzednie ustalenie przez organ właściwy wierzyciela, czy i w jakiej wysokości wypłacono osobom uprawnionym świadczenia z funduszu alimentacyjnego oraz, czy zakończył się okres świadczeniowy, określony w ostatecznej decyzji o przyznaniu przedmiotowych świadczeń. Poczynienie pozytywnych ustaleń w tym zakresie oznacza, że organ ma ustawowy obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń, łącznie z ustawowymi odsetkami. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że decyzja wydana w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest decyzją związaną i rozstrzygającą jedynie o kwestii zwrotu należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej. Jest to postępowanie, które z oczywistych względów jest wszczynane przez organ z urzędu. W postępowaniu prowadzonym w trybie tych przepisów nie ma podstaw do badania sytuacji majątkowej dłużnika alimentacyjnego, bądź jego możliwości spłaty zobowiązania (por. wyroki NSA z dnia 27 czerwca 2012r., sygn. akt I OSK 60/12; z dnia 5 października 2011r., sygn. akt I OSK 793/11; oraz z dnia 28 czerwca 2011r., sygn. akt I OSK 337/11). W przedmiotowej sprawie ww. przesłanki zostały spełnione, bowiem na podstawie decyzji Burmistrza Z. dnia [...] nr [...], zostały przyznane świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej – D. K., w wysokości 400 zł miesięcznie, na okres od 1 października 2011r. do 30 września 2012r. Łącznie wypłacono z funduszu kwotę 4.800 zł. Dłużnik dokonał spłaty w kwocie 1.635,18 zł, do spłaty pozostała zatem kwota 3.164,82 zł. W związku zakończeniem okresu świadczeniowego, stosownie do przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ był zobligowany do wydania decyzji w trybie ww. art. 27 ust. 2 ustawy i ustalenia w niej wysokości kwoty podlegającej zwrotowi przez dłużnika alimentacyjnego z tytułu świadczeń otrzymanych z funduszu alimentacyjnego przez osobę uprawnioną wraz z odsetkami. W związku z powyższy stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są zgodne z prawem. W motywach kontrolowanej decyzji organ administracyjny prawidłowo wyjaśnił okoliczności faktyczne i prawne, które stanowiły podstawę wydania decyzji o zwrocie przez skarżącego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. a.bł.