II SA/Łd 648/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.), Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2011r. sprawy ze skargi R. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków - oddala skargę. Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpatrzeniu odwołania R. Z. od decyzji Wójta Gminy Ł. Nr [...] z dnia [...] r., w sprawie odmowy przyznania na okres zasiłkowy 2010/2011 zasiłków rodzinnych na K. Z., N. Z. i K. Z., dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na K. Z., dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na K. Z. oraz dodatku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na K. Z., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Jak wynika z akt sprawy w dniu 4 marca 2011 r. R. Z. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa do zasiłków rodzinnych na dzieci - K. Z., N. Z. i K. Z. oraz dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego i dodatku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej wnioskowanych na K.Z. oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2011/2012 na K. Z. Decyzją z dnia [...] roku organ I instancji, na podstawie art. 3 pkt 1, 2, 6, 10, 11, 12, 16, 18, 23, 24, art. 5, art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 roku, Nr 139, poz. 992 ze zm.), odmówił skarżącej przyznania prawa do wnioskowanych świadczeń rodzinnych z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w 2009 r. dochód rodziny skarżącej wyniósł 3.138,21 zł miesięcznie, po odliczeniu dochodu utraconego w kwocie 505,93 zł w związku z uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego dochód wyniósł 2.632,28 zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie - 526,46 zł i przekroczył kwotę 504 zł uprawniającą do przyznania świadczeń rodzinnych. W ocenie organu w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ skarżąca nie korzystała ze świadczeń rodzinnych w poprzednim okresie zasiłkowym 2009/2010, również ze względu na przekroczone kryterium dochodowe. W odwołaniu od powyższej decyzji R. Z. wyjaśniła, że obecnie przebywa na urlopie wychowawczym na córkę K.; mąż pracuje nadal w tym samym zakładzie pracy, lecz jego dochody miesięczne są znacznie mniejsze niż w latach ubiegłych. Skarżąca wskazała na trudną sytuację finansową swojej rodziny i podniosła, że wychowuje troje dzieci, które często chorują. Nadto zauważyła, że w ubiegłym roku 2010 dwa razy występowała do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. o przyznanie jednorazowej zapomogi: “nie było to wiele ale pomogło nam w małym stopniu “załatać" dziurę finansową w naszym domu". R. Z. zaznaczyła, że przekroczenie kryterium dochodowego wyniosło 22,46 zł, ponieważ jej mąż odliczył od podatku ulgę na dzieci, a zwrot podatku został wliczony w dochody za 2009 r. Skarżąca wskazała, że w 2009 r. będąc na urlopie wychowawczym na córkę N., też nie pobierała świadczeń rodzinnych, gdyż dochody za rok 2008 również przekroczyły kryterium dochodowe o 15,05 zł, ponieważ mąż również skorzystał z ulgi na dzieci. W ocenie skarżącej z PIT-11 nie wynika, aby był przekroczony dochód, a decyzja odmawiająca przyznania im prawa do świadczeń rodzinnych jest dla nich bardzo krzywdząca. Skarżąca podniosła także w odwołaniu, że posiadane przez nich gospodarstwo rolne nie przynosi zysku, jeszcze trzeba do niego dokładać “ponieważ musimy kupić zboże dla kur i ziemniaki do jedzenia. Bo w tym roku było mokro i były nieurodzaje". Wspomnianą na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie. Na podstawie załączonego do akt sprawy zaświadczenia Nr [..] z dnia [...]r. o wysokości dochodów uzyskanych przez członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych, wydanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. Kolegium dokonało ustalenia, iż dochód rodziny skarżącej za 2009 r. wyniósł 33.852,05 zł, w tym: 1) 6.071,17 zł - dochód uzyskany przez skarżącą; Przychód skarżącej wyniósł 6.720,84 zł, w tym dochód 6.720,84 zł, podatek należny 44,79 zł, składki na ubezpieczenia społeczne 0,00 zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne 0,00 zł. W świetle powyższych przepisów wyliczenie dochodu wnioskodawczyni za 2009 r. – zdaniem Kolegium - przedstawiło się następująco: 6.720,84 zł - 44,79 zł - (6.720,84zł x 9%) = 6.071,17 zł, 2) 27.780,88 zł - dochód uzyskany przez męża skarżącej; Przychód męża skarżącej wyniósł 37.109,66 zł, w tym dochód 35.440,94 zł, podatek należny 236,21 zł, składki na ubezpieczenia społeczne 4.487,89 zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne 2.422,72 zł. W ocenie Kolegium wyliczenie dochodu męża skarżącej za 2009 r. przedstawia się następująco: 35.440,94 zł - 236,21 zł - 4.487,89 zł - [(37.109,66 zł - 4.487,89 zł) x 9%] = 27.780,88 zł, Do tak wyliczonego dochodu Kolegium dodało dochód w wysokości 3.806,46 zł (1.908 zł x 1,995 ha przeliczeniowego) z posiadanego przez męża skarżącej gospodarstwa rolnego. Kolegium stanęło na stanowisku, iż dochód rodziny skarżącej ogółem za rok 2009 wyniósł 37.658,51 zł (33.852,05 zł + 3.806,46 zł). Miesięczny dochód rodziny wyniósł 3.138,21 zł (37.658,51 zł : 12 miesięcy). Następnie, na podstawie załączonego do akt sprawy zaświadczenia z dnia [..] r. Zakładu A. w P. Kolegium ustaliło, że skarżącej został udzielony urlop wychowawczy w okresie od 1 lutego 2011 r. do 31 stycznia 2013 r., wobec czego organ odjął dochód utracony z tytułu uzyskania prawa do urlopu wychowawczego w wysokości 505,93 zł (6.071,17 zł : 12 m-cy). W rezultacie Kolegium wyliczyło, iż miesięczny dochód rodziny skarżącej po odliczeniu dochodu utraconego wyniósł 2.632,28 zł (3.138,21 zł - 505,93 zł), zaś miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę wyniósł 526,46 zł (2.632,28 : 5 osób), zatem – w ocenie organu - skarżąca nie spełniła kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania zasiłku rodzinnego. Ponadto Kolegium wskazało, że skarżąca nie spełniła również przesłanek określonych w art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż pomimo, że kwota przekroczenia kryterium dochodowego jest niższa od najniższego zasiłku tj. od 68 zł, to jednak w poprzednim okresie zasiłkowym świadczenia rodzinne R.Z. nie przysługiwały z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego (decyzja Nr [..] z dnia [...] r. , utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją Nr [...] z dnia [...] r.). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. R. Z. podtrzymała dotychczasowe stanowisko. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). W ocenie składu orzekającego, organy prowadzące postępowanie nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie, co mogłoby uzasadniać uwzględnienie skargi i uchylenie kwestionowanych decyzji. Jak wynika z akt przedstawionych do kontroli sądowej, zasadniczy spór w sprawie sprowadza się do ustalenia dochodu rodziny skarżącej. Na wstępie wskazać należy, iż materialno – prawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2006 roku Nr 139, poz. 992 ze zm.). Zgodnie z jego treścią, zasiłek rodzinny przysługuje osobom jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. Przy czym dochód rodziny to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). W przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany (obecnie jest to 68 zł), zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym (art. 5 ust. 3). W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Stosownie do treści art. 3 pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych przy ustalaniu prawa do zasiłku rodzinnego w dochodzie rodziny, uwzględnia się, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, c) inne dochody (wymienione w ustawie o świadczeniach rodzinnych) niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wobec powyższego organy dokonały wyliczenia dochodu rodziny skarżącej w sposób znajdujący oparcie w obowiązujących przepisach, bowiem uwzględniły dochody członków rodziny uzyskane w roku 2009, a więc – zgodnie z przywołaną regulacją - w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy objęty wnioskiem R. Z.. Nie ulega również wątpliwości, iż organy bezbłędnie dokonały wyliczeń matematycznych oraz właściwie zastosowały § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 z późn. zm.), zgodnie z którym w przypadku, gdy członek rodziny osiąga dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych, wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne, pomniejszającą dochód członka rodziny, oblicza się według wzoru: S = Sp (P - Sus), gdzie znaczenie poszczególnych symboli jest następujące: S - składka na ubezpieczenie zdrowotne wyrażona w złotych, Sp - stopa procentowa składki na ubezpieczenie zdrowotne, P - przychód wyrażony w złotych, Sus - składka na ubezpieczenia społeczne wyrażona w złotych. W szczególności nadto dostrzec należy, iż organy prawidłowo zastosowały instytucję utraty dochodu w związku z uzyskaniem przez skarżącą prawa do urlopu wychowawczego, bowiem w tej sytuacji organ pomniejszył dochód rodziny o przeciętną miesięczną kwotę utraconego dochodu (§ 17 ust. 1 i 4 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 z późn. zm. w związku z art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Następnie wyjaśnienia wymaga, iż po myśli art. 5 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku gdy rodzina uzyskuje dochody z gospodarstwa rolnego oraz dochody pozarolnicze, dochody te sumuje się. W tym miejscu zwrócić uwagę należy na treść art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten stanowi, że w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego, przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 roku o podatku rolnym (t. j. Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm.). W treści skargi strona wskazała, że gospodarstwo rolne nie przynosi dochodu. Okoliczności tej Sąd nie kwestionuje, jednak zaznaczyć należy, iż przepis art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych przyjmuje apriorycznie, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w określonej wysokości. Wobec tak skonstruowanej treści przywołanego przepisu bez znaczenia jest okoliczność, czy gospodarstwo jest uprawiane, czy też nie i z jakiego powodu oraz czy rzeczywiście przynosi ono dochody. Ustawodawca wobec tego nakazuje organowi przyjąć z góry określony dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, a wyliczony wedle przywołanej wyżej normy. W prawidłowo ustalonym przez organy administracji stanie faktycznym, wobec przytoczonych uprzednio przepisów prawa i ich wykładni, Sąd uznał, że ryczałtowo określony dochód z gospodarstwa rolnego niewadliwie został wliczony do ogólnego dochodu rodziny skarżącej. W obliczu powyższych rozważań na akceptację zasługują wyliczenia organu ( uwzględniające uzyskane w 2009 roku: dochody skarżącej i jej męża opodatkowane na zasadach ogólnych, powiększone o dochód z gospodarstwa rolnego oraz pomniejszone o dochód utracony, związany z uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego) prowadzące do wniosku, iż skarżąca przekroczyła kryterium dochodowe uprawniające do przyznania zasiłku rodzinnego o kwotę 22,46zł. Zauważyć również warto, iż organ – wobec stwierdzenia przekroczenia kryterium dochodowego rodziny skarżącej - poddał pod rozwagę zastosowanie art.5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że w przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Ustalenie organu, iż w poprzednim okresie zasiłkowym 2009/2010 skarżącej odmówiono przyznania świadczenia, również z powodu przekroczenia kryterium dochodowego stało się powodem odmowy zastosowania przywołanej regulacji, a w konsekwencji odmowy przyznania skarżącej świadczenia rodzinnego na okres zasiłkowy 2010/2011. W ocenie Sądu powyższe wnioski organu należy zaaprobować. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyroki WSA w Warszawie: z dnia 19 września 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1219/06, LEX nr 256705 i z dnia 27 marca 2007 r., sygn. akt ISA/Wa 101/07, LEX nr 321793) podkreśla się, że uprawnienie z przepisu art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie zależy od pobierania świadczenia, ale od jego przysługiwania, a należy tu zaakcentować, że pobieranie świadczenia i uzyskanie do niego prawa to nie są tożsame sytuacje. Przepis ten nie przewiduje warunku pobierania w poprzednim okresie zasiłkowym zasiłku rodzinnego. Bez wątpienia świadczenie jest pobierane, jeżeli przysługuje, ale możliwa jest sytuacja, że z przyznanego prawa uprawniony świadczeniobiorca nie korzysta. Jeżeli zatem dana osoba nie pobierała zasiłku rodzinnego w poprzednim okresie zasiłkowym, to konieczne jest ustalenie, czy zasiłek, o jakim mowa w art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przysługiwał w tym okresie. W kontrolowanej sprawie organ zasadnie stwierdził, iż nie został spełniony warunek z art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W poprzednim okresie zasiłkowym 2009/2010 dochód na osobę w rodzinie skarżącej przekroczył bowiem kwotę uprawniającą do zasiłku rodzinnego (504 zł) o kwotę 15,33 zł, a stosownie do treści art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych - w przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Tym samym odmowa przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego, a w konsekwencji i wnioskowanych dodatków do zasiłku rodzinnego, znajduje oparcie w obowiązujących przepisach . Konkludując powyższe rozważania, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu skargi. m.ch.