II SA/Łd 652/05

Dnia 14 października 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień, Asesor WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant asystentka sędziego Anna Dębowska, po rozpoznaniu w dniu 14 października 2005 roku na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi I. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...] znak: [...]. Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 17, art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. z 2003r. nr 228, poz. 2255 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 marca 2004r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne ( Dz. U. nr 45, poz. 433 ) Wójt Gminy P. odmówił I. R. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem M. R. urodzoną w dniu [...] W uzasadnieniu organ I instancji podał, że wnioskiem z dnia 21 lutego 2005r. I. R. wystąpiła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad dzieckiem M. R. Do wniosku dołączyła orzeczenie o niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Powiecie [...] z dnia [...] oraz zaświadczenie Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Słabo Słyszących, z którego wynika, że M. R. jest uczennicą klasy V Szkoły Podstawowej w/w ośrodka i przebywa w internacie od poniedziałku do piątku, gdzie jest zameldowana na pobyt czasowy. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli dziecko wymagające opieki przebywa w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. W ocenie Wójta Gminy P. , ponieważ M. R. przebywa w związku z koniecznością kształcenia w placówce, która zapewnia całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, a I. R. nie sprawuje przez te dni faktycznie opieki nad córką, wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek określonych w ustawie do przyznania w/w świadczenia. Nie zgadzając się z powyższą decyzją I. R. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. , w którym podniosła, iż pomimo tego, że dziecko przebywa w Specjalnym Ośrodku Szkolno – Wychowawczym od poniedziałku od godziny 8.00 do piątku do godziny 14.00, musi stale być w kontakcie z Ośrodkiem i z tego względu nie może podjąć zatrudnienia. Decyzją z dnia [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 48 ust. 3 w związku z art. 58 ust. 1, art. 17 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że córka I. R. - M. R. posiada orzeczenie o niepełnosprawności z dnia [...] o charakterze okresowym do dnia [...] łącznie ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Z zaświadczenia Specjalnego Ośrodka Szkolno - Wychowawczego dla Dzieci Słabo Słyszących z dnia [...] wynika, iż M. R. ur. dnia [...] , zamieszkała w miejscowości C. 4, gmina P. jest uczennicą klasy V w roku szkolnym 2004/2005 i jest zameldowana na pobyt czasowy w internacie Ośrodka, gdzie przebywa od poniedziałku od godziny 8.00 do piątku do godziny 14.00. Przyznanie świadczeń w oparciu o normy zawarte w ustawie z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych nie jest pozostawione uznaniu organów administracji, a wyłącznie uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w tejże ustawie. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż M. R. wprawdzie przebywa w placówce zapewniającej całodobową opiekę niecałe 5 dni, lecz nie oznacza to, iż placówka ta nie zapewnia jej całodobowej opieki przez co najmniej 5 dni, wypełniając dyspozycję z art. 17 ust. 5 pkt 3 powołanej powyżej ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ustawodawca zaś w art. 17 ust. 5 pkt 3 powołanej powyżej ustawy w żaden sposób nie stwierdził, iż pobyt musi za każdym razem dotyczyć pełnych 24 godzin doby. Okoliczność, że córka strony przebywa w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez okres nieco krótszy niż 5 dni wynika zaś z dobrowolnego jej wyboru, a nie z charakteru opieki świadczonej przez placówkę opiekuńczą. Nadto organ odwoławczy wskazał, iż kwestia odpłatności wobec brzmienia definicji legalnej placówki zapewniającej całodobową opiekę ( art. 3 pkt 7 cytowanej powyżej ustawy o świadczeniach rodzinnych ) nie ma w tym przypadku istotnego znaczenia. W skardze na powyższą decyzję I. R. podniosła, że pomimo tego, iż dziecko przebywa w Ośrodku Szkolno - Wychowawczym dla Dzieci Słabo Słyszących w Ł. przy ul. A. 121/123 z uwagi na konieczność kształcenia, nie ma zapewnionej opieki lekarskiej, pielęgnacyjnej oraz rehabilitacyjnej. Wobec czego skarżąca musi być w stałym kontakcie z Ośrodkiem Szkolno - Wychowawczym i nie może z tego względu podjąć żadnej pracy zarobkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ) kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest przez sądy administracyjne pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta obejmuje zatem ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa oraz dokonanej przez organy administracji ich wykładni. Analogiczne unormowanie zostało zawarte w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przeprowadzając taką kontrolę - stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie aniżeli zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca. Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć organów administracji w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz.U. z 2003r. nr 228, poz. 2255 ze zm.), zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami, o których mowa w art. 6 b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ( Dz.U. Nr 123, poz. 776 ze zm.), albo znacznym stopniem niepełnosprawności. Z akt administracyjnych wynika, że córka skarżącej - M. R. legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności z dnia [...] ze wskazaniami, o których mowa w art. 6 b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ( Dz.U. nr 123, poz. 776 ze zm.), tj. wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz stałego współudziału na co dzień opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Skarżąca I. R. jest natomiast zarejestrowana od dnia 1 stycznia 1999r. w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. jako osoba bezrobotna nie posiadająca prawa do zasiłku. Z kolei stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli dziecko wymagające opieki przebywa, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Oznacza to, iż decydującym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było ustalenie w sposób jednoznaczny przez organy administracji, czy placówka, w której przebywa córka skarżącej, zapewnia możliwość całodobowej opieki przez co najmniej 5 dni w tygodniu, niezależnie od tego ile czasu w niej faktycznie przebywa ze względu na inne okoliczności, takie jak np. możliwość dojazdu z miejsca zamieszkania na pobyt stały. W ocenie organów administracji stan faktyczny ustalony w toku postępowania administracyjnego wypełniał dyspozycję powołanego wyżej art. 17 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Tymczasem ze znajdującego się w aktach administracyjnych zaświadczenia Specjalnego Ośrodka Szkolno - Wychowawczego dla Dzieci Słabo Słyszących w Ł. z dnia [...] wynika jedynie, że córka skarżącej - M. R. przebywa w internacie Ośrodka, gdzie jest zameldowana na pobyt czasowy, od poniedziałku od godziny 8.00 do piątku do godziny 14.00. Powyższe, w ocenie Sądu, nie świadczy jeszcze o tym, że placówka ta zapewnia przebywającym w niej podopiecznym możliwość całodobowej opieki przez co najmniej 5 dni w tygodniu, jak tego wymaga cytowany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wobec powyższego, zdaniem Sądu, zachodzi konieczność wyjaśnienia w sposób bardziej szczegółowy tej kwestii przez organ I instancji w toku dalszego postępowania. Reasumując, Sąd stwierdza, iż stan sprawy nie został należycie wyjaśniony i zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, polegającym na niewyjaśnieniu okoliczności mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zawarta w art. 7 k.p.a. zasada nakazująca organom administracji publicznej podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Z kolei art. 77 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jako dowolne należy więc traktować ustalenia faktyczne, znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego ( art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący ( powołany wyżej art. 77 § 1 k.p.a. ), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku koniecznego do wydania decyzji o przekonującej treści ( por. wyrok SN z dnia 23 listopada 1994r., II ARN 55/94 – OSNP 1995/7/83 i wyrok NSA w Warszawie z dnia 4 lipca 2001r., I SA 1768/99 – LEX nr 54171). Podnieść nadto należy, iż organ I instancji powołał w podstawie prawnej decyzji z dnia [...] jedynie tytuł nie obowiązującego już w dacie jej wydania rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 marca 2004r. ( Dz.U. nr 45, poz. 433). Tym nie mniej jednak z uwagi na to, że przepisy tego aktu w zakresie postępowania w sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego odpowiadają treści przepisów obowiązującego w dacie złożenia wniosku oraz wydania decyzji przez organ I instancji rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 27 września 2004r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne ( Dz.U. nr 213, poz. 2162 ze zm.) nie można uznać tego uchybienia za mające istotny wpływ na wynik sprawy, ani za wadę skutkującą nieważnością decyzji. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku. Jednocześnie z uwagi na brak przymiotu wykonalności zaskarżonej decyzji ( odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ) Sąd uznał wydanie rozstrzygnięcia w trybie art. 152 p.p.s.a. za bezprzedmiotowe.