II SA/Łd 652/14

Dnia 23 października 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot – Szustowska Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2014 roku sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. LS II SA/Łd 652/14 Uzasadnienie Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] orzekł o zwrocie przez Panią M.S. świadczenia pielęgnacyjnego nienależnie pobranego w okresie od 29 lutego 2012r. do 30 czerwca 2013r w kwocie 8.354,60 złotych wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi do dnia wydania niniejszej decyzji w kwocie 1.441,38 złotych, co łącznie stanowi kwotę 9.795,98 złotych. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że decyzją z dnia [...] orzekł o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenia pielęgnacyjnego wypłacanego M. S. w okresie od 29 lutego 2012r. do 30 czerwca 2013r. Decyzja ta jest decyzją ostateczną. Jej treść obliguje organ do zażądania zwrotu świadczenia w trybie art. 30 ust.8 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpoznaniu odwołania M. S. utrzymało w mocy powyższą decyzję. Organ odwoławczy w uzasadnieniu przypomniał, że M.S. pobierała świadczenie pielęgnacyjne w związku z koniecznością opieki nad mężem S. C. w wysokości 34,70 złotych od 29 listopada 2010r. do 30 listopada 2011r. oraz w wysokości 520,00 złotych miesięcznie od 1 grudnia 2011 r. na czas nieokreślony. Z tym, że w związku z nowelizacją ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczenia wygasło z dniem istocie do 30 czerwca 2013 roku. Świadczenie to przyznano decyzją Prezydenta Miasta Ł. decyzją z dnia [...]. Natomiast podstawą decyzji z dnia [...] i przesłanką uznania świadczenia za nienależnie pobrane stało się ustalenie, że w okresie od 29 lutego 2012 roku do dnia 13 marca 2012 roku wnioskodawczyni była zatrudniona na podstawie umowy zlecenia w firmie "A", za który to okres zleceniodawca odprowadzał składkę na ubezpieczanie społeczne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., rozpatrując odwołanie M. S. podkreśliło, że podjęcie pracy zarobkowej pozbawia uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego. Przestaje w tym momencie istnieć przesłanka niepodejmowania pracy zarobkowej, ponadto sytuacja taka świadczy o tym, iż osoba niepełnosprawna nie wymaga stałej opieki, nie pozwalającej na wykonywania innej pracy przez opiekuna. Decyzja ta jest decyzją ostateczną. Kolegium podkreśliło również, iż decyzja nakazująca zwrot świadczeń nie jest decyzją uznaniową. Istnienie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji o uznaniu świadczeń za nienależnie pobrane obliguje organ pomocowy do żądania zwrotu świadczeń nienależnie pobranych, co wynika z regulacji zawartej w art. 30 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ odwoławczy dodatkowo wskazał w uzasadnieniu decyzji, że osoba zobowiązana do zwrotu świadczeń może się zwrócić do organu i instancji o umorzenie należności bądź rozłożenie ich na raty. M. S. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła o uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji podnosząc, że wbrew zarzutom organów nie wykonywała w spornym okresie pracy zarobkowej, a jedynie wykonywała usługi jako wolontariusz. Samorządowe Kolegium odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji, w oparciu o kryterium legalności w rozumieniu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.), Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną. Stosownie do treści powołanego przepisu sąd administracyjny dokonuje w jej ramach oceny prawidłowości zastosowania przez organy przepisów prawa procesowego w odniesieniu do ustalonego stanu faktycznego oraz bada, czy organy dokonały właściwej subsumcji, a także, czy prawidłowo zinterpretowały zostały zastosowane przepisy prawa materialnego. Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz.270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku niezaistnienia żadnej ze wskazanych przesłanek skargę należy oddalić (art. 151 p.p.s.a.). Sąd administracyjny nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi, ale orzeka w granicach danej sprawy administracyjnej (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sąd stosuje przewidziane ustawa środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Podstawę zaskarżonych decyzji stanowi przepis art. 30 ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stanowi on, że osoba, która pobrała świadczenie nienależnie, obowiązana jest do jego zwrotu. Zgodnie zaś z art. 30 ust.8 u.ś.r. kwoty świadczeń rodzinnych, o których mowa w ust. 2, podlegają zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty. Jak trafnie wskazały organy orzekające w niniejszej sprawie, okolicznością rozstrzygającą o konieczności zwrotu przez skarżącą wypłaconych świadczeń jest istnienie w obrocie prawnym decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]. W decyzji tej bowiem przesądzono, że poczynając od dnia 29 lutego 2012 roku skarżąca pobrała świadczenie nienależne, to jest wypłacone pomimo utraty uprawnień. Konsekwencją tej decyzji jest również niemożność ponownego badania w niniejszym postępowaniu to jest w sprawie o zwrot świadczeń, czy rzeczywiście świadczenie zostało pobrane nienależnie. Ostateczna decyzja o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane wiąże nie tylko organ przy rozstrzyganiu o obowiązku zwrotu tych świadczeń ale również sąd administracyjny. Aby można było nakazywać zwrot określonych świadczeń, to najpierw należy przesądzić, że były to świadczenia pobrane nienależnie. Dopiero po uprawomocnieniu się decyzji uznającej świadczenie rodzinne za nienależnie pobrane jest możliwe orzekanie w przedmiocie jego zwrotu przez osobę, która je pobrała. Podkreślić należy, że inny jest zakres obu tych postępowań. W postępowaniu o ustalenie nienależnie pobranych świadczeń należy zbadać, czy zachodzą przesłanki określone w art. 30 ust. 2 pkt 1-4 u.ś.r., natomiast w postępowaniu o zwrot nienależnie pobranych świadczeń bada się między innymi przesłanki z art. 30 ust. 3 i 5 (kwestie terminów). Tym samym stwierdzić należy, że zakres pojęciowy decyzji ustalającej, że świadczenie zostało pobrane nienależnie, a decyzji nakazującej zwrot nienależnie pobranego świadczenia, nie jest tożsamy i o czym innym rozstrzygają takie decyzje (tak WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 15.05.2014r. w sprawie II SA/Gd 200/14, LEX nr 1468090). Z powyższego wynika, że zakres niniejszej sprawy jest odrębny od zakresu sprawy o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane. Skoro zaś, stosownie do treści art. 134 p.p.s.a. sąd jest związany granicami sprawy, w niniejszym postępowaniu zarzuty podnoszone obecnie przez skarżącą, związane z charakterem usług świadczonych przez nią od 29 lutego 2012 roku wykraczają poza granice postępowania. Były bowiem (bądź powinny były stać się ) przedmiotem rozważań w sprawie, w której organ oceniał, czy świadczenie zostało wypłacone pomimo zaistnienia okoliczności wyłączających przesłankę doń uprawniającą (wykonywanie pracy zarobkowej). Natomiast, jak trafnie wskazał organ, skarżącej przysługuje prawo złożenia wniosku o umorzenie należności bądź ich rozłożenie na raty. Dopiero w tym odrębnym postępowaniu organ, działając w ramach uznania administracyjnego będzie rozważał, czy zachodzą szczególne okoliczności uwalniające skarżącą od zapłaty żądanej kwoty. Z uwagi na powyższe należało oddalić skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. jako pozbawioną uzasadnionych podstaw. B.A.