II SA/Łd 655/17

Dnia 28 listopada 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2017 roku sprawy ze skargi R. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zasiłku pielęgnacyjnego - oddala skargę. a.tp. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. nr [...] orzekającą o odmowie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta Ł. orzekł o odmowie przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia, legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wnioskowanego na R. J. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł R. J., kwestionując ustalenia organu I instancji w zakresie daty powstania niepełnosprawności. Odwołujący się wskazał, że pierwsze objawy choroby psychicznej, co potwierdzają także karty leczenia szpitalnego załączone do odwołania, pojawiły się już w czasie jego nauki w III klasie szkoły zawodowej. Strona dodała, że w razie wątpliwości można powołać biegłych, którzy stwierdzą kiedy powstała jego niepełnosprawność. Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania R. J., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ, przywołując przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2016r. poz. 1518 ze zm.), dalej powoływanej również jako "u.ś.r.", odnoszące się do zasiłku pielęgnacyjnego, podkreślił, że zasiłek pielęgnacyjny przysługuje wyłącznie osobie w wieku powyżej 16. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (osoba całkowicie niezdolna do pracy i samodzielnej egzystencji) lub osobie legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (osoba całkowicie niezdolna do pracy), jeżeli niepełnosprawność powstała przed 21. rokiem życia. Dokumentem potwierdzającym powyższe jest orzeczenie o niepełnosprawności wydane przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności lub przez orzecznika ZUS. Organ wskazał nadto, iż w przedmiotowej sprawie jest to orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 20 stycznia 2017r. nr [...] wydane przez ZUS II Oddział w W. zaliczające R. J. do osób całkowicie niezdolnych do pracy do dnia 31 stycznia 2020r. (do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności). Organ przytoczył także za powyższym orzeczeniem, że niepełnosprawność R. J. "powstała przed 18 rokiem życia lub przed 25 rokiem życia" podkreślając, iż R.J. został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, zatem w niniejszej sprawie ma zastosowanie art. 16 ust. 3 u.ś.r. Warunkiem koniecznym uzyskania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na podstawie ww. przepisu jest powstanie niepełnosprawności przed 21. rokiem życia. W tym miejscu Kolegium zauważyło, że – jak wynika ze wskazanego powyżej orzeczenia – nie została ustalona data powstania niepełnosprawności R. J. Ramy czasowe określone w tym orzeczeniu, tj. niepełnosprawność powstała przed 18. rokiem życia lub przed 25 rokiem życia są niewystarczające do ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na podstawie art. 16 ust. 3 u.ś.r., bowiem ustawodawca wprost wskazał, że niepełnosprawność powinna powstać przed ukończeniem 21. roku życia. Tym samym – w ocenie organu – R. J. nie spełnia warunków do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego na podstawie art. 16 ust. 3 u.ś.r., bowiem nie legitymuje się orzeczeniem, z którego wynikałoby wprost, że jego niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym powstała przed 21. rokiem życia. Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, iż orzeczenie zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności lub orzecznika ZUS wiąże organy orzekające w niniejszej sprawie. Ponadto orzeczenie o niepełnosprawności nie może być zastąpione innymi dowodami lub dokumentami. Kolegium dodało, że organem właściwym do ustalenia zarówno stopnia niepełnosprawności, jak i daty powstania niepełnosprawności jest powiatowy zespół ds. orzekania o niepełnosprawności lub orzecznik ZUS i to do tych organów strona winna zwrócić się o dokonanie takich ustaleń na podstawie udokumentowanej historii choroby (zaświadczenia lekarskie, karty leczenia szpitalnego). Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. wywiódł R. J. W uzasadnieniu skargi podniósł, że lekarze biegli twierdzą, iż zachorował przed 21. rokiem życia, podczas gdy Kolegium stwierdziło, że jego niepełnosprawność powstała 1 września 2010r., gdyż od tego dnia posiada prawo do renty socjalnej. W związku z powyższym skarżący wniósł o stwierdzenie, czy niepełnosprawność to okres, w którym człowiek zachoruje, czy moment gdy orzecznik ZUS to uzna, czyli przyzna rentę. Jednocześnie R. J. dodał, że w okresie od 9 maja 2005r. do 25 września 2005r. był hospitalizowany w WSP ZPZOZ w P. z rozpoznaniem zespół paranoidalny. Dodatkowo lekarze biegli sądowi stwierdzili, że jego choroba rozpoczęła się w 3 klasie szkoły zawodowej, kiedy oskarżał nauczycieli o znęcenie się. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016r. poz. 1066 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja o odmowie przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Przypomnieć należy, że zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji (art. 16 ust. 1 u.ś.r.). Przysługuje on niepełnosprawnemu dziecku; osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; osobie, która ukończyła 75 lat. Ponadto, stosownie do treści art. 16 ust. 3 u.ś.r. zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21. roku życia. Z ww. przepisów wynika, że przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie wskazanej w art. 16 ust. 3 u.ś.r. uzależnione jest od zaistnienia łącznie dwóch przesłanek – osoba niepełnosprawna w wieku powyżej 16. roku życia musi legitymować się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności oraz jej niepełnosprawność musi powstać przed ukończeniem 21. roku życia. W okolicznościach niniejszej sprawy niespornym było spełnienie przez skarżącego pierwszej z ww. przesłanek, bowiem – jak wynika z akt sprawy – R. J. jest osobą w wieku powyżej 16. roku życia i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W zakresie spełnienia drugiej przesłanki niezbędnej do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, tj. powstania niepełnosprawności przed ukończeniem 21. roku życia, wskazać trzeba, że z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 20 stycznia 2017r. nr [...] zaliczającego R. J. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do dnia 31 stycznia 2020r. nie wynika aby niepełnosprawność skarżącego powstała przed ukończeniem 21. roku życia. Zawarte w tej decyzji określenie, że niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 18. roku życia lub 25. roku życia w ogóle nie odnosi się do określenia daty powstania niepełnosprawności skarżącego, która miałaby odniesienie do okoliczności niniejszej sprawy. Decyzja ta w szczególności nie wskazuje wprost daty powstania niepełnosprawności skarżącego. Nawet gdyby uznać, iż zapis zawarty w orzeczeniu o niepełnosprawności odnosi się do okoliczności niniejszej sprawy, to i tak na podstawie zakreślonego w orzeczeniu przedziału czasowego nie można stwierdzić jednoznacznie, czy niepełnosprawność skarżącego powstała przed ukończeniem 21. roku życia, podczas gdy do przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego ustawodawca wymaga, by w orzeczeniu właściwej jednostki do spraw orzekania o niepełnosprawności zostało wprost i bez żadnych wątpliwości ustalone, iż niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21. roku życia. Jednocześnie zaznaczyć należy, że organy rozpoznające wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego nie są kompetentne do ustalenia we własnym zakresie daty powstania niepełnosprawności, ponieważ związane są w zakresie daty powstania niepełnosprawności i jej stopnia orzeczeniem wydanym przez uprawnioną do tego jednostkę. Stwierdzenie niepełnosprawności, w tym również daty jej powstania, powinno być zawarte w orzeczeniu o niepełnosprawności wydanym w odrębnym postępowaniu poprzedzającym postępowanie w sprawie ustalenia prawa do świadczenia rodzinnego. Zgodnie bowiem z § 13 ust. 2 pkt 11 i 12 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U. z 2015r. poz. 1110), orzeczenie o stopniu niepełnosprawności winno zawierać datę lub okres powstania niepełnosprawności oraz datę lub okres powstania ustalonego stopnia niepełnosprawności. Orzeczenie to nie może być zastąpione żadnym innym dokumentem ani też ustaleniami organu pomocowego dokonanymi w prowadzonym przez ten organ postępowaniu wyjaśniającym (vide wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2012r. sygn. akt I OSK 259/12; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 16 lutego 2012r. sygn. akt II SA/Ol 34/12; wyrok WSA w Kielcach z dnia 17 października 2012r. sygn. akt II SA/Ke 625/12; wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 lipca 2008r. sygn. akt VII SA/Wa 151/08, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym stwierdzić należy, że organ orzekający w sprawie przyznania skarżącemu prawa do zasiłku pielęgnacyjnego związany był orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 20 stycznia 2017r. nr [...] i nie posiadał uprawnień do samodzielnej weryfikacji twierdzeń skarżącego co do daty powstania niepełnosprawności oraz oceny dokumentacji medycznej przedłożonej przez niego w toku postępowania administracyjnego. Zaznaczyć trzeba, że również sąd administracyjny, badając zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa, nie posiada kompetencji do ustalania daty powstania niepełnosprawności w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy. Na marginesie wypada jedynie wskazać, ze jeśli skarżący nie zgadza się z orzeczeniem uprawnionej jednostki w zakresie ustalenia daty powstania niepełnosprawności to przysługuje mu prawo weryfikacji owego orzeczenia we właściwym dla niego trybie odwoławczym. Podsumowując stwierdzić należy, że decyzja w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego nie ma charakteru decyzji uznaniowej, co oznacza, że przyznanie świadczenia uzależnione jest ścisłe od spełnienia wymogów przewidzianych przepisami prawa. W okolicznościach niniejszej sprawy nie został spełniony wymóg wskazania w orzeczeniu właściwej jednostki do spraw orzekania o niepełnosprawności, iż niepełnoprawność skarżącego powstała przed 21. rokiem życia, a to ma decydujące znaczenie dla oceny legalności decyzji odmawiającej skarżącemu przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Z tego względu skargę jako bezzasadną należało oddalić (art. 151 P.p.s.a.). A.B.