II SA/Łd 657/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rymaszewska /spr./, Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka,, Protokolant Asystent sędziego Jarosław Szkudlarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2008 r. sprawy ze skargi B. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia i przekazania do ponownego rozpoznania decyzji w sprawie odmowy rozłożenia na raty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych postanawia: umorzyć postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi. Decyzją z dnia [...], nr [...]Prezydent Miasta Ł. odmówił B.O. rozłożenia na raty kwoty z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych za okres od 1 stycznia 2007 roku do 30 czerwca 2007 roku w wysokości 1.782,00 zł. wraz z ustawowymi odsetkami w wysokości 209,23 zł., co łącznie stanowi kwotę 1.991,23 zł. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, iż z uwagi na brak możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oraz ustalenia sytuacji majątkowej B.O. należało odmówić rozłożenia na raty kwoty nienależnie pobranych świadczeń. Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. złożyła B.O. W swoim środku zaskarżenia wskazała, iż decyzja organu I instancji jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, a więc narusza art. 5 Kodeksu cywilnego, jak również z zasady określone przez Kodeks postępowania administracyjnego w części dotyczącej przeprowadzania postępowania dowodowego (art. 77 i następne kpa) w zakresie ustalania faktów niezbędnych do prawidłowego rozpatrzenia sprawy, a w szczególności art. 80 kpa. B.O. wskazała, iż domaga się ponownego rozpatrzenia sprawy z uwzględnieniem stawianych decyzji zarzutów. Decyzją z dnia [...], Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. – działając na podstawie art. 138 § 2 kpa oraz art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych – uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż prowadząc postępowanie organ I instancji naruszył m. in. art. 7, 9, 77, 80 kpa poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego, a tym samym niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący stanu faktycznego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. zwróciło uwagę, iż przedmiotem postępowania dotyczącego rozłożenia na raty nienależnie pobranych świadczeń jest przede wszystkim ustalenie czy po stronie wnioskodawczyni występuje przypadek szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny. W decyzji organu I instancji brak jest takich ustaleń. Nadto organ I instancji nie odniósł się do wszystkich argumentów podnoszonych przez B.O. Jednocześnie – wskazał organ odwoławczy – uzasadnienie decyzji organu I instancji narusza art. 107 § 3 kpa, albowiem nie zawiera wszystkich wymaganych prawem elementów. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła B.O. W swoim środku zaskarżenia wniosła o uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] z zarzucając jej niezgodność z prawem. Skarżąca podniosła, iż ma bardzo trudną sytuację finansową, podyktowaną postępującą chorobą jej 13 letniego syna M., czego nie uwzględnił organ odwoławczy. W uzupełnieniu skargi pełnomocnik skarżącej – M.O. wniosła o ponowne przeliczenie kwoty podlegającej zwrotowi, zwrot nienależnie odebranego jej zasiłku pielęgnacyjnego wraz z odsetkami. Zakwestionowała również obciążenie jej kosztami tłumaczenia na język polski dokumentów niemieckiego urzędu skarbowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 5 grudnia 2008 roku pełnomocnik skarżącej M.O. przyznała, iż organ pierwszej instancji ponownie rozpatrzył jej sprawę i wydał decyzję, w której wszystkie należności zostały rozłożone na raty, ale z uwagi na to, że kwestionuje ona niektóre z rozstrzygnięć, postępowanie odwoławcze jest w toku. Przed datą publikacji pełnomocnik skarżącej złożyła do akt kopię decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], w której to orzeczono o rozłożeniu na 10 rat spłaty należności w wysokości 1728 zł wraz z odsetkami w kwocie 279,99 zł. SKO w Ł., po rozpatrzeniu odwołania B.O., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, iż decyzją z dnia [...] organ I instancji w całości uwzględnił wniosek, natomiast przedmiotem badania w tym postępowaniu nie mogła być sama wysokość świadczenia, gdyż tę kwestię przesądzono ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności podkreślić należy, iż zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. wydana została w oparciu o normę art. 138 § 2 kpa. Cytowany przepis upoważnia organ odwoławczy do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy temuż organowi do ponownego rozpatrzenia, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, możliwym do zastosowania jedynie w przypadkach określonych w powołanym przepisie. W rozpoznawanej sprawie, z racji jej charakteru (ocena legalności decyzji kasacyjnej), rozważeniu podlegała zatem kwestia spełnienia przesłanek, określonych w art. 138 § 2 kpa, uprawniających organ odwoławczy do podjęcia kontestowanego rozstrzygnięcia. W tym zakresie natomiast, stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. uznać należy za prawidłowe. Trafnie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zarzucono organowi I instancji brak ustaleń faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia. Za niewystarczające należy uznać lakoniczne stwierdzenie organu I instancji, iż z uwagi na brak możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, skarżąca zobowiązana jest do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Po pierwsze wywiad środowiskowy jest bowiem jednym z wielu sposobów weryfikacji sytuacji majątkowej wnioskodawcy i w przypadku niemożliwości jego przeprowadzenia organ powinien podjąć inne środki mające na celu ustalenie prawidłowego stanu faktycznego. Po drugie nieobecność skarżącej w miejscu zamieszkania nie przesądzała o niemożności przeprowadzeniu wywiadu, skoro (co wynika z przebiegu postępowania) pozostawali w nim członkowie rodziny, w tym dziecko, na które skarżąca pobierała świadczenia i pełnomocnik, zarazem pełnoletnia córka skarżącej. Każdorazowo decyzyjny ma obowiązek szczegółowo przeanalizować i ocenić kwestie istnienia bądź nie istnienia w indywidualnej sprawie szczególnych okoliczności, uprawniających do skorzystania z instytucji, o jakiej stanowi ten przepis art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, uzasadniając przy tym należycie zakres jego ewentualnego zastosowania. Brak tych ustaleń w pełni uzasadniał wniosek organu odwoławczego, iż organ I instancji winien w całości od początku przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, co rodziło konieczność uchylenia kwestionowanej decyzji Prezydenta Miasta , odmawiającej rozłożenia należności na raty. Zatem zaskarżona decyzja w pełni odpowiadała prawu i brak było podstaw do jej uchylenia. Z uwagi zaś na to, iż w toku postępowania sądowo-administracyjnego organ I instancji przeprowadził postępowanie i ponownie wydał decyzję uwzględniającą w całości wniosek B.O. o rozłożenie należności na raty, zaś organ odwoławczy rozpatrzył odwołanie skarżącej i od tej kolejnej decyzji, niniejsze postępowanie stało się bezprzedmiotowe, jako że zakończył się byt prawny decyzji zaskarżonej. Należy w tym miejscu podkreślić, iż przedmiotem postępowania jest obecnie jedynie możliwość rozłożenia na raty świadczeń, których wysokość została już ostateczną decyzją przesądzona. Z uwagi na powyższe sąd umorzył postępowanie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. A.K.