II SA/Łd 658/05

Dnia 13 grudnia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Barbara Rymaszewska, Sędzia WSA: Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), Asesor WSA: Renata Kubot-Szustowska, Protokolant: asystent sędziego Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi B. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [..] Nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego oddala skargę II SA/Łd 658/05 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] znak [...] wydaną na podstawie art. 155 k.p.a. oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2003 r., Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.), Prezydent Miasta Ł. zmienił swoją decyzję ostateczną z dnia [...] przyznająca B. G. zasiłek rodzinny wraz z dodatkami, w ten sposób, że przyznał wnioskodawczyni dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka A. G. na okres od 1 lutego 2005 r. do 31 sierpnia 2005 r. w wysokości 250 złotych miesięcznie, a także dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na okres od 1 lutego 2005 r. do 31 sierpnia 2005 r. w wysokości 70 złotych miesięcznie. Pozostałe rozstrzygnięcia decyzji z dnia 28 czerwca 2004 r. pozostały bez zmian. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że w dniu 8 lutego 2005 r. wpłynął wniosek B. G. o ustalenie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka. Zgodnie z art. 13 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, a także osobie uczącej się na pokrycie zwiększonych wydatków związanych z rehabilitacją lub kształceniem dziecka w wieku: do ukończenia 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności; powyżej 16 roku życia do ukończenia 24 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wnioskodawca załączył do wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego stosowne dokumenty: odpis aktu urodzenia, z którego wynika, że dziecko nie ukończyło 16 roku życia oraz orzeczenie o niepełnosprawności. Zgodnie z art. 13 ust. 2 dodatek przysługuje miesięcznie w wysokości 50,00 zł na dziecko w wieku do ukończenia 5 roku życia oraz 70,00 zł na dziecko w wieku powyżej 5 roku życia do ukończenia 24 roku życia. W odwołaniu od powyższej decyzji B. G. zarzuciła, że decyzja jest dla niej krzywdząca, bowiem została pozbawiona świadczeń za styczeń 2006 r. Wniosek o przedłużenie okresu ważności orzeczenia o niepełnosprawności syna A. G. złożyła w dniu 25 listopada 2004 r., natomiast stosowną decyzję wydano w dniu [...] Wskazała, że decyzję otrzymała po około dwóch tygodniach i dlatego nie mogła złożyć wniosku wcześniej. Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 155, art. 139, art. 61 § 1, art. 58 § 1, art. 59 k.p.a. oraz art. 32, art. 48 ust. 3 w związku z art. 12, art. 13, art. 24 ust. 2, art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2003 r., Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą wszystkich stron uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ I stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Organ odwoławczy zaznaczył, że organ I instancji nieprawidłowo zastosował powołana powyżej normę. Prawidłowe zastosowanie art. 155 k.p.a. jest uzależnione od spełnienia kumulatywnie następujących przesłanek: decyzja która ma być zmieniona lub uchylona jest decyzją ostateczną; uchylenie lub zmianę poprzedza uzyskanie zgody wszystkich stron; właściwy jest organ który wydał decyzję bądź organ wyższego stopnia; przepis szczególny nie sprzeciwia się zmianie lub uchyleniu decyzji ostatecznej; za zmianą lub uchyleniem decyzji ostatecznej przemawia bądź interes społeczny bądź słuszny interes strony. Brak którejkolwiek z opisanych powyżej przesłanek uniemożliwia wydanie prawidłowej decyzji w oparciu o art. 155 k.p.a. Przede wszystkim organ odwoławczy stwierdził, że z akt sprawy nie wynika by B. G. wyrażała wprost zgodę na zmianę ostatecznej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., mając na względzie normę wynikającą z art.139 k.p.a., zgodnie z którą organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny, uznało, iż uchybienie w postaci wprost wyrażonej zgody na zmianę decyzji ostatecznej nie jest w tym przypadku rażącym naruszeniem prawa, ponieważ godziłoby to w interes strony i nie byłoby zgodne z interesem społecznym. Organ odwoławczy wskazał nadto, że zgodnie z treścią art.24 ust.2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. B. G. złożyła do organu I instancji wniosek o ustalenie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego w dniu 8 lutego 2005 r. Oznacza to, że w tym dniu zostało wszczęte postępowanie dotyczące dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego. Organy I instancji przyznają prawo do świadczeń rodzinnych na zasadach określonych w powołanej ustawie o świadczeniach rodzinnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego B. G. podniosła argumenty tożsame z argumentami odwołania. Podkreśliła swoją bardzo trudną sytuację materialną. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Analogiczne unormowanie zawarte zostało w przepisie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji. Po myśli art. 145 § 1 pkt 1 powołanej ustawy uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 2 ustawy), lub stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 3 ustawy). W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu. Przeprowadzając kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja, jak również decyzja ją poprzedzająca nie zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, jak również przepisów procedury administracyjnej, które skutkować musiałoby ich uchyleniem. W niniejszej sprawie istotą żądania skarżącej jest nie sam fakt przyznania, ani też jego wysokość, ale moment, od którego organ winien przedmiotowe świadczenie przyznać. Jak już wyżej wskazano, z akt sprawy wynika, że syn skarżącej został uznany za osobę niepełnosprawną przed datą wydania zaskarżonej decyzji i z tego tytułu skarżąca otrzymywała stosowne świadczenie. Nie sposób zarzucić skarżącej braku staranności, bowiem odpowiednio wcześnie zwróciła się o przedłużenie okresu ważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności syna. Jednakże, ze względu na konieczność właściwego przeprowadzenia przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. postępowania decyzję otrzymała dopiero w lutym 2005 r. i wtedy też mogła złożyć wniosek o ustalenia prawa do świadczenia. Naturalnym zatem wydaje się poczucie krzywdy ze strony skarżącej. Jednakże przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w sposób jednoznaczny regulują moment przyznania świadczeń rodzinnych, w tym konkretnym przypadku dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego. Stosownie do treści art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2003 r., Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.), prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Nie ma tu miejsca na uznanie administracyjne. Organ nie może posłużyć się zasadami słuszności, bowiem związany jest przepisem prawa, który w sposób wyraźny reguluje materię będącą przedmiotem niniejszych rozważań. Działania odmienne byłyby działaniami wbrew przepisom prawa. Jak już wyżej wskazano, Sąd orzeka o zgodności decyzji z prawem. Tym samym poza zakresem orzekania Sądu jest ocena cytowanego przepisu. Podkreślić należy, że Sąd nie kwestionuje trudnej sytuacji skarżącej, jak również poczucia krzywdy jakie mogło się pojawić w związku z zaistniałym stanem prawnym i faktycznym, niemniej jednak decyzje zarówno Prezydenta Miasta Ł. jak i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. zostały wydane zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami i Sąd nie ma podstaw by podważać ich zasadność. Wyjaśnienia jednak wymaga, że słuszność ma organ odwoławczy, stwierdzając, że Prezydent Miasta Ł. nieprawidłowo zastosował art. 155 k.p.a. Jednocześnie jednak słuszne jest stanowisko organu, że uchybienie to nie powinno skutkować wycofaniem z obrotu prawnego decyzji organu I instancji, gdyż rozstrzygnięcie takie było by w istocie działaniem na niekorzyść strony skarżącej. Również Sąd orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik postępowania, a tylko taki wpływ mógłby być podstawą wzruszenia zaskarżonej decyzji. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.