II SA/Łd 658/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda – Lenczewska Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Sędzia WSA Jolanta Rosińska Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń - oddala skargę. Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] roku przyznał skarżącemu W. K. zasiłek stały na okres od 1 września 2009 roku do 31 lipca 2011 roku w wysokości 103,23 zł miesięcznie. Następnie decyzją z dnia [...] roku organ ten zmienił powyższą decyzję w ten sposób, że od 1 grudnia 2009 roku przyznano zasiłek w podwyższonej kwocie 444 zł miesięcznie. W wyniku przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego w dniu 9 lutego 2010 roku organ powziął wiadomość, że skarżący od dnia 1 grudnia 2009 roku podjął pracę w warunkach chronionych z wynagrodzeniem miesięcznym za grudzień 2009 roku w wysokości 1044,33 złotych netto. Natomiast w dniu 9 lutego 2010 roku skarżący oświadczył, że "od 1.11.2009 nie jestem nigdzie zatrudniony, jedynym źródłem dochodu jest pomoc z tut. Ośrodka w formie zasiłku stałego". W konsekwencji powyższego Prezydent Miasta Ł. w dniu [...] roku wydał cztery decyzje: -- nr [...], którą zmieniono, w trybie art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (t.j.Dz.U. z 2009 roku, Nr 175, poz. 1362, ze zm.), zwanej dalej u.p.s., dwie uprzednie decyzje przyznające zasiłek stały i ograniczono przyznanie zasiłku stałego do dnia 31 grudnia 2009 roku; - nr [...], którą zmieniono, w trybie art. 106 ust. 5 u.p.s. decyzję przyznającą zasiłek okresowy i ograniczono przyznanie zasiłku okresowego do dnia 31 grudnia 2009 roku; - nr [...], którą odmówiono, na podstawie art. 5 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 1c i art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 roku o ustanowieniu programu wieloletniego " Pomoc państwa w zakresie dożywania" (Dz.U. z 2005 roku, Nr 267, poz. 2259 ze zm.), przyznania od 1 lutego 2010 pomocy w formie posiłków; - nr [...], na podstawie art. 104 K.p.a. w zw. z art. 6 pkt 16, art. 104 ust. 2 i 3 u.p.s., którą stwierdzono nienależne pobranie przez skarżącego świadczenia z tytułu zasiłku stałego i zasiłku okresowego za styczeń 2010 roku (razem kwota 464 zł). W tej decyzji stwierdzono również, że zwrotu kwoty 464 zł należy dokonać w 5 ratach po 92, 80 zł miesięcznie począwszy od marca 2010 roku. W. K. wniósł odwołanie wskazując, iż dotyczy ono decyzji stwierdzającej nienależne pobranie przez skarżącego świadczeń oraz orzekającej o zwrocie tychże świadczeń. Skarżący wniósł o uchylenie tej decyzji w całości oraz o "odstąpienie od tej krzywdzącej sprawy". W uzasadnieniu odwołania podniósł, że do dnia 31 października 2009 roku pracował z uposażeniem netto 373,77 zł, w listopadzie 2009 roku nie pracował, zaś od 1 grudnia 2009 roku podjął pracę w warunkach chronionych z uposażeniem w wysokości 1044 zł miesięcznie. Skarżący wskazał, iż pobrał "nienależne 464 zł z MOPS-u", które wykorzystał na zakup węgla i informował o tym pracownika organu. Podkreślił jednocześnie, iż od 12 lutego 2007 roku ma orzeczony umiarkowany stan niepełnosprawności. W wyniku rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] roku na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a i art. 6 pkt 16, art. 37 ust. 1 pkt 1 i art. 98, art. 104 ust. 1 i 4 u.p.s.. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Organ odwoławczy uznał, iż skarżący w związku z podjęciem pracy od 1 grudnia 2009 roku przekroczył ustawowe kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej (kwotę 477 zł) a zatem zasiłki stały i okresowy w kwocie 464 zł za styczeń 2010 roku zostały pobrane nienależnie i jako takie podlegają zwrotowi. Kolegium podkreśliło, że skarżący powiadomił organ o podjęciu pracy dopiero w dniu 9 lutego 2010 roku, w związku z czym zasiłki za styczeń 2010 zostały wypłacone chociaż już nie przysługiwały. W. K. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł.. Wskazał, iż podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w odwołaniu i wniósł o powołanie ‘przedstawiciela sądowego celem przeprowadzenia wywiadu z opisem, dotyczącego miejsca mojego zamieszkania". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało oddalić. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej w skrócie "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, do kompetencji Sądu administracyjnego należy ocena, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd badając w tak zakreślonych granicach legalność decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji orzekającej o nienależnym pobraniu przez skarżącego świadczenia z tytułu zasiłku stałego i zasiłku okresowego za styczeń 2010 roku (razem kwota 464 zł) oraz o zwrocie tejże kwoty w 5 ratach po 92, 80 zł miesięcznie począwszy od marca 2010 roku, uznał, iż nie narusza ona prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej, a szczególności art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.s., zgodnie z którym zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, t.j. 477 zł. Jednocześnie przepis art. 6 pkt 16 u.p.s. stanowi, iż świadczenie nienależnie pobrane, to takie które uzyskano na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej. Zaś stwierdzenie, że świadczenie zostało nienależnie pobrane skutkuje orzeczeniem o zwrocie kwoty tychże świadczeń (art. 98 u.p.s.). W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że sytuacja majątkowa skarżącego uległa zmianie w trakcie pobierania świadczeń z pomocy społecznej, co też skarżący potwierdził w treści odwołania i skargi. Owa zmiana, polegająca na podjęciu pracy i uzyskaniu dochodu w wysokości przekraczającej kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, stała się okolicznością mającą wpływ na ustalenie prawa do świadczeń, o której jednakże skarżący poinformował organ z opóźnieniem. W konsekwencji powyższego organ wypłacił skarżącemu w styczniu 2010 roku świadczenia, w sytuacji, gdy już nie były należne. Zatem, po niewątpliwym ustaleniu, że nastąpiło nienależne pobranie przez skarżącego świadczeń, organ był nie tylko uprawniony, lecz także zobligowany na mocy art. 98 u.p.s. do orzeczenia o zwrocie kwoty świadczeń, którą skarżącemu wypłacono w styczniu 2010 roku. Mając na uwadze wysokość dochodów uzyskiwanych przez skarżącego oraz wniosek pracownika socjalnego, za pozostające w formalnej zgodzie z przepisem art. 104 ust. 4 u.p.s., uznać także należy rozłożenie na pięć lat spłaty nienależnie pobranego świadczenia. Ponadto wskazać należy, iż argumentacja podnoszona przez skarżącego nie jest w stanie na tym etapie postępowania przynieść spodziewanych przez skarżącego rezultatów. Podkreślenia wymaga, że w przypadkach szczególnych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej może odstąpić od żądania takiego zwrotu (art. 104 ust. 4 u.p.s.). Wypada więc wskazać, iż z powyższego przepisu wynika uprawnienie dla skarżącego W. K. do złożenia wniosku do organu o rozważenie możliwości odstąpienia od żądania zwrotu kwoty nienależnie pobranych świadczeń z uwagi na szczególną sytuację skarżącego (a okolicznością taką może być trudna sytuacja życiowa lub rodzinna zobowiązanego). W konsekwencji, nie stwierdziwszy podstaw prawnych do wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego, sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. m.ch.