II SA/Łd 668/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędziowie: NSA Janusz Nowacki WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Protokolant asystent sędziego Krzysztof Rybicki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2004 r. przy udziale sprawy ze skargi W. R. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej, uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. Nr [...] z dnia [...] W. R. zaskarżył w dniu 28 marca 2001 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. Oddział Zamiejscowy w S. znak [...] z dnia [...], utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] znak[...], w której stwierdzono brak podstaw do uznania rozpoznanego schorzenia za chorobę zawodową. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnił, iż jest ona kolejną decyzją o uznaniu braku podstaw do uznania rozpoznanej gruźlicy płuc za chorobę zawodową u W. R., zatrudnionego w Wojewódzkiej Kolumnie Transportu Sanitarnego w Ł. Oddział w K. na stanowisku kierowcy. Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. wykonując zalecenia [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. nałożone wcześniejszą decyzją z dnia [...] znak [...], uzyskał ponowną opinię lekarską prof. dr hab. med. J. R. , uwzględniającą nowe dowody w sprawie. W opinii tej prof. J. R. oświadczył, cyt. "podtrzymuję moją uprzednio sporządzoną opinię, że gruźlicy u zainteresowanego nie można uznać jako chorobę zawodową. W polskich warunkach epidemiologicznych u dorosłych, w odróżnieniu od dzieci, gruźlica nie jest wynikiem zewnątrzpochodnego zakażenia /domniemanego/ a w następstwie rozbudzenia w nim wcześniej nabytej infekcji na skutek załamania się odporności, np. z powodu cukrzycy, którą wykryto dopiero w szpitalu. Być może nieregularne warunki życia lub nadmierne obciążenie pracą zawodową też się przyczyniły do rozwoju gruźlicy, ale to nie spełnia wymogów choroby zawodowej. Również obraz radiologiczny i polimorfizm zmian- zwłóknienia obok zmian naciekowych wskazuje na to, że mamy do czynienia z gruźlicą pierwotną". Decyzja Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. zapadła ponadto w oparciu o wyniki dochodzenia epidemiologicznego przeprowadzonego przez PSSE w K. oraz rozpoznanie gruźlicy i cukrzycy przez Specjalistyczny Szpital Gruźlicy, Chorób Płuc i Rehabilitacji w T. W uzasadnieniu swej decyzji Powiatowy Inspektor Sanitarny nie odniósł się do orzeczenia Wojewódzkiego Specjalistycznego Zespołu Opieki Zdrowotnej - Centrum Leczenia Chorób Płuc w Ł. z dnia [...]. Powyższe orzeczenie uwzględnione zostało natomiast w zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na wymienioną decyzję organu odwoławczego z dnia [...] W. R. wniósł o jej uchylenie. Zarzucił decyzji naruszenie: 1/ przepisów art.7,77 § 1 i 80 kpa poprzez wydanie rozstrzygnięcia w oparciu jedynie o opinię Regionalnego Konsultanta ds. Pulmonologii prof. J. R. i niezasięgnięcie opinii innych biegłych w sytuacji, gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do wydania rozstrzygnięcia ze względu na istniejące w sprawie i nie usunięte wątpliwości co do braku związku przyczynowego między schorzeniem skarżącego, a szkodliwymi czynnikami występującymi w jego środowisku pracy, 2/ § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r." w sprawie chorób zawodowych" poprzez stwierdzenie braku podstaw do uznania rozpoznanego schorzenia /gruźlicy płuc/ za chorobę zawodową w sytuacji, gdy z badań okresowych i profilaktycznych wynika, że skarżący posiadał bardzo dobry stan zdrowia do momentu wystąpienia u niego gruźlicy płuc, na którą zapadł w warunkach bezpośredniego kontaktu z chorymi zakaźnie na gruźlicę /prątkującymi/ , na jaki był narażony w czasie pracy wykonywanej na stanowisku kierowcy karetki. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż materiał dowodowy zebrany został w sposób niewyczerpujący. Nie przeprowadzono dowodu z opinii innego biegłego lub instytutu naukowo - badawczego na okoliczność związku przyczynowego stwierdzonej u skarżącego gruźlicy z występującym w środowisku pracy działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, tj. bezpośrednim kontaktem z chorymi zakaźnie , transportowanymi przez skarżącego do Szpitala Przeciwgruźliczego w G. oraz szpitali o tym samym profilu leczniczym w Ł. i T. Prof. J.R. w opinii stwierdził, że " w polskich warunkach epidemiologicznych u dorosłych, w odróżnieniu od dzieci, gruźlica nie jest wynikiem zewnątrzpochodnego zakażenia. Również obraz radiologiczny polimorfizm zmian - zwłóknienia obok zmian naciekowych wskazuje na to, że mamy do czynienia z gruźlicą pierwotną". Zdaniem skarżącego biegły powinien zawrzeć w swej opnii uzasadnienie dla przytoczonych wyżej stwierdzeń i wyjaśnić, dlaczego w polskich warunkach epidemiologicznych zarazić się gruźlicą mogą tylo dzieci, a nie dorośli. Biegły nie wyjaśnił także, jakie są objawy charakterystyczne dla gruźlicy pierwotnej, a jakie dla gruźlicy nabytej w wyniku zewnątrzpochodnego zakażenia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i poparł stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. "Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" /Dz. U Nr 153 poz.1271/ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do postanowień § 1 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. "w sprawie chorób zawodowych" /Dz.U nr 65, poz.294 z późn. zm./, obowiązującego w dacie wydania decyzji przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł., za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do tego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Oznacza to, że określone schorzenie może być uznane za chorobę zawodową tylko wówczas, gdy łącznie zostaną spełnione obie przesłanki wymienione w powołanym przepisie. Po pierwsze, dana choroba musi być chorobą ujętą w wykazie, o którym wspomniano wcześniej, a po drugie spowodowana jest czynnikami szkodliwymi występującymi w środowisku pracy. Do rozpoznania chorób zawodowych upoważnione są następujące jednostki organizacyjne służby zdrowia, wymienione w § 7 rozporządzenia: poradnie chorób zawodowych wchodzące w skład odpowiednich zakładów społecznej służby zdrowia, akademii medycznych lub instytutów naukowo - badawczych /§ 7 ust.1/. W razie, gdy pracownik na skutek wystąpienia ostrych objawów choroby zawodowej jest leczony w szpitalu, rozpoznania dokonuje ten zakład /§ 7 ust.2/. W myśl § 7 ust.3 powołanego rozporządzenia terenowy organ administracji państwowej o właściwości szczególnej do spraw zdrowia i opieki społecznej stopnia wojewódzkiego może wyznaczyć na obszarze swojego działania inne jednostki organizacyjne zakładów społecznej służby zdrowia uprawnione do rozpoznania określonych chorób. Dołączone do akt sprawy orzeczenie lekarskie, stwierdzające brak związku zachorowania W.R. na gruźlicę z wykonywaną pracą, zostało wydane w dniu 20 czerwca 2000 r. przez Wojewódzki Specjalistyczny Zespół Opieki Zdrowotnej Centrum Leczenia Chorób Płuc w Ł.. Jednostka ta nie należy do podmiotów uprawnionych do rozpoznania chorób zawodowych, określonych w § 7 ust.1 w/w rozporządzenia. Z treści zaskarżonej decyzji nie wynika również, by Wojewódzki Specjalistyczny Zespół Opieki Zdrowotnej Centrum Leczenia Chorób Płuc w Ł. był jednostką organizacyjną upoważnioną do rozpoznawania chorób zawodowych w trybie określonym w paragrafie 7 ust.3 rozporządzenia. W. R. leczono w Specjalistycznym Szpitalu Gruźlicy - Chorób Płuc i Rehabilitacji w T. Zgodnie zatem z § 7 ust.2 powołanego rozporządzenia rozpoznanie choroby zawodowej mógł dokonać ten szpital. W świetle powyższych ustaleń stwierdzić należy, że organy inspekcji sanitarnej wydały swe decyzje w oparciu o orzeczenie jednostki nieupoważnionej do rozpoznania chorób zawodowych. Tym samym naruszyły przepis § 10 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. "w sprawie chorób zawodowych". Sąd uznał za zasadne zarzuty skargi, dotyczące braku uzasadnienia wniosków opinii biegłego prof. J.R. oraz ograniczenie się przez organy administracyjne do rozstrzygnięcia w oparciu o opinię tylko jednego biegłego. Brak uzasadnienia wniosków biegłego zawartych w opinii, czyni opinię tę oraz wydane na jej podstawie orzeczenie Centrum Leczenia Chorób Płuc w Ł. niezrozumiałymi dla pracownika. Zgodnie z § 9 ust.1 powołanego rozporządzenia pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, może żądać przeprowadzenia ponownego badania przez właściwy instytut naukowo - badawczy, a w odniesieniu do chorób zakaźnych i inwazyjnych również przez akademię medyczną. W utrwalonym już orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjął się pogląd, że w przypadku, gdy pracownik nie zgadza się z orzeczeniem lekarskim w sprawie choroby zawodowej, orzeczenie lekarskie powinna wydać druga, inna jednostka organizacyjna, właściwa do rozpoznania chorób zawodowych, wskazana w przytoczonym przepisie. Oznacza to, że w danej sprawie powinny zostać wydane opinie lekarskie dwóch jednostek organizacyjnych właściwych do rozpoznania chorób zawodowych. Orzeczenie wydane w wyniku ponownego badania w trybie odwoławczym jest niezbędne do wydania decyzji w sprawie choroby zawodowej (art.10 ust. 1 w/w rozporządzenia). W rozpatrywanej sprawie niesporne pozostają dwie okoliczności, to jest zachorowanie przez skarżącego na gruźlicę oraz umieszczenie tej choroby jako zakaźnej, w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów "w sprawie chorób zawodowych" /poz.11/. W toku postępowania administracyjnego należało wykazać, czy zachodzi związek przyczynowy pomiędzy chorobą skarżącego a czynnikami szkodliwymi występującymi w środowisku pracy lub wykluczyć jego istnienie. Z akt sprawy wynika, że skarżący jako kierowca przewożący osoby chore na gruźlicę narażony był na ryzyko choroby, na którą zapadł, a mimo to nie uznano tej choroby za zawodową. Organy inspekcji sanitarnej nie udowodniły, że charakter wykonywanej pracy, w szczególności kontakt z chorymi na gruźlicę, nie spowodował choroby skarżącego. Nie zgromadzono prawidłowo dowodów wykluczających związek przyczynowy pomiędzy występującymi w środowisku pracy czynnikami szkodliwymi, a stwierdzoną chorobą. Nie było zatem podstaw do uznania braku związku przyczynowego za okoliczność udowodnioną. Organy obu instancji nie podjęły wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zebrany przez nie materiał dowodowy nie był pełny. Tym samym niemożliwe było dokonanie przez Powiatowego i Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego prawidłowej oceny przyczyn powstania choroby skarżącego. W toku postępowania doszło zatem do naruszenia przepisów art.7, 77 § 1 i 80 kpa. Naruszenie powyższych przepisów mogło mieć istotny wpływ na niekorzystny dla skarżącego wynik sprawy. Uwzględniając powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Sąd w wyroku nie określił, w jakim stopniu zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane. Decyzje te stwierdzały brak podstaw do uznania schorzeń za choroby zawodowe, wobec czego nie podlegały wykonaniu. Organy administracji rozpoznając ponownie sprawę zobowiązane są podejmować decyzje w oparciu o orzeczenia jednostek organizacyjnych wymienionych w § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku "w sprawie chorób zawodowych". Zadbać powinny także o to, by treść orzeczeń lekarskich została wnikliwie uzasadniona i była zrozumiała dla pracownika. W przypadku, gdyby pracownik odwołał się od wydanego orzeczenia lekarskiego, należy zlecić przeprowadzenie kolejnego badania przez właściwy instytut badawczy lub akademię medyczną.