II SA/Łd 675/05

Dnia 24 października 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Ewa Markiewicz, Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Protokolant asystent sędziego Katarzyna Orzechowska, po rozpoznaniu w dniu 24 października 2005 roku na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi B. K. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...] w przedmiocie odmowy udzielenia informacji publicznej p o s t a n a w i a: 1. odrzucić skargę; 2. nakazać zwrot na rzecz skarżącego B. K. kwoty 200 (dwieście) złotych uiszczonej tytułem wpisu od skargi, zaksięgowanej dnia 5 września 2005 roku, pod poz. 1466. W dniu 2 lutego 2005 roku B. K. wystąpił do Prezesa Sądu Okręgowego w Łodzi z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w postaci tekstów dwóch orzeczeń (wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 2 września 1998 roku, sygn. akt: X GC 1008/97 i wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 9 marca 1999 roku, sygn. akt: I ACa 812/98), dotyczących sporu o zakazanie nieuczciwej konkurencji, polegającego na naśladowaniu opakowań. W motywach wniosku B. K. wyjaśnił, iż orzeczenia potrzebne mu są do prowadzenia procesu o nieuczciwą konkurencję, gdzie jednym z elementów sporu jest właśnie naśladowanie opakowań. Owszem, jak podał wnioskodawca, zapoznał się z wyrokiem, który został opublikowany w "Orzecznictwie Sądów Polskich", jednak tam jest rozważana tylko kwestia wysokości odszkodowania i sposobu jego obliczenia, a on potrzebuje analizy podobieństwa opakowań. Prezes Sądu Okręgowego w Łodzi na powyższy wniosek odpowiedział pismem datowanym na dzień 22 lutego 2005 roku. B. K. w piśmie z dnia 10 marca 2005 roku podjął polemikę z treścią pisma organu z dnia 22 lutego 2005 roku, wywodząc, iż wyrok sądowy jest informacją publiczną. Zdaniem strony odmowa udostępnienia żądanej informacji powinna nastąpić w formie decyzji administracyjnej spełniającej wymogi określone w kodeksie postępowania administracyjnego, w tym zawierającej pouczenie o środkach zaskarżenia. Prezes Sądu Okręgowego w Łodzi w piśmie z dnia [...] wskazał, iż udostępnienie tekstów powołanych orzeczeń nie jest możliwe, bowiem w świetle obowiązujących przepisów akta sprawy i informacje o toczącym się postępowaniu nie mają charakteru informacji publicznej. W konkluzji Prezes Sądu Okręgowego w Łodzi stwierdził, iż żądanie B. K. nie może być oceniane w oparciu o ustawę z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) i w związku z tym odmowa udostępnienia nie ma formy decyzji administracyjnej. Pismem z dnia 11 kwietnia 2005 roku B. K. ponownie podjął polemikę ze stanowiskiem Prezesa Sądu Okręgowego w Łodzi. Ostatecznie strona wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 21 ustawy o dostępie do informacji publicznej i art. 3 § 2 pkt 4 i 52 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Prezes Sądu Okręgowego w Łodzi w piśmie z dnia 18 kwietnia 2005 roku wyjaśnił, iż podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. W dniu 21 maja 2005 roku B. K. wniósł, za pośrednictwem Prezesa Sądu Okręgowego w Łodzi, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na akt administracyjny z dnia [...] odmawiający dostępu do informacji publicznej. Kontestowanemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił naruszenie art. l ust. l oraz art. 6 ust. l pkt 4 lit. "a" i ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez przyjęcie, iż akta sprawy, w tym teksty orzeczeń, nie są informacją publiczną, oraz nieposzanowanie art. 61 ust. l, 2 i 3 Konstytucji RP, poprzez odmowę udzielenia informacji w postaci dokumentów wytworzonych przez sąd, przy braku ograniczeń w dostępie do tych informacji, jak również naruszenie art. 7, 77 i 107 kpa, poprzez brak wyjaśniania czy zachodzą okoliczności ograniczające dostęp do tekstów obu wyroków, a co najmniej brak uzasadnienia w tym zakresie. W związku z przedstawionymi zarzutami B. K. wniósł o uchylenie aktu datowanego na dzień [...], przyznanie prawa dostępu do informacji publicznej w postaci dwóch wyroków i zasądzenie kosztów postępowania. W motywach skargi B. K. opisał dotychczasowy przebieg postępowania dowodząc, iż wyrok sądu jest informacją publiczną. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie. Prezes Sądu Okręgowego w Łodzi wskazał, iż dostęp do akt sądowych opiera się na odmiennej regulacji, zawartej w przepisach § 101 - 108 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 listopada 1987 roku - Regulamin wewnętrznego urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. Nr 38, poz. 218 ze zm.). Organ podał również, iż obowiązek udostępnienia informacji publicznej powstaje tylko wówczas, gdy informacja nie została wcześniej udostępniona i nie funkcjonuje w publicznym obiegu, a więc zainteresowany nie mógł się z nią zapoznać. Za niezasadny organ uznał wniosek B. K., ponieważ wnosi on o udzielenie informacji, którą już posiada i wówczas kwestia dostępu do informacji wydaje się być bezprzedmiotowa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z przepisem art. 53 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Natomiast po myśli przepisu art. 58 § 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Sąd odrzuca skargę postanowieniem (art. 58 § 3 zd.1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Odrzucenie skargi równoznaczne jest z odmową rozpatrzenia sprawy i wydania rozstrzygnięcia o charakterze merytorycznym. Wszelkie uwagi w przedmiotowej sprawie należy rozpocząć od oceny czy wyrok sądu jest informacją publiczną w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.). Jak wynika z unormowania przepisu art. 1 ust. 1 ustawy, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie. Zgodnie z tezą wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2002 roku, sygn. akt: II SA 1956/02 (Lex Nr 78062), art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej i art. 61 Konstytucji RP wskazuje, iż informację publiczną stanowi każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje, a także inne podmioty, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie tych kompetencji. Uwzględniając wszystkie te aspekty można powiedzieć, że informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Informacja publiczna odnosi się jednak do faktów. Bliższa analiza art. 6 ustawy wskazuje, że wnioskiem w świetle tej ustawy może być objęte jedynie pytanie o określone fakty, o stan określonych zjawisk na dzień udzielenia odpowiedzi. Zatem, zdaniem składu orzekającego, wyrok sądu jest informacją publiczną (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. "a" ustawy) podlegającą udostępnieniu z uwzględnieniem przepisu art. 5 ustawy. Przepis ten wskazuje, że prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych (art. 5 ust. 1 ustawy). Następnie, prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy (art. 5 ust. 2 ustawy). Nie można, z zastrzeżeniem ust. 1 i 2, ograniczać dostępu do informacji o sprawach rozstrzyganych w postępowaniu przed organami państwa, w szczególności w postępowaniu administracyjnym, karnym lub cywilnym, ze względu na ochronę interesu strony, jeżeli postępowanie dotyczy władz publicznych lub innych podmiotów wykonujących zadania publiczne albo osób pełniących funkcje publiczne - w zakresie tych zadań lub funkcji (art. 5 ust. 3 ustawy). Powyższe ograniczenia dostępu do informacji o sprawach nie naruszają prawa do informacji o organizacji i pracy organów prowadzących postępowania, w szczególności o czasie, trybie i miejscu oraz kolejności rozpatrywania spraw (art. 5 ust. 4 ustawy). Przyjęty przez skład orzekający pogląd, iż orzeczenie sądu stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 roku znajduje swoje potwierdzenie w doktrynie (por. Małgorzata Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Toruń 2002, str. 49 - 54). Wobec stwierdzenia, iż wyrok sądu jest informacją publiczną należy przejść do oceny dopuszczalności skargi, w szczególności zachowania terminu do jej złożenia. Przy uwzględnieniu unormowania przepisu art. 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej, odmowa udostępnienia informacji wymaga wydania decyzji, do której stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego z zastrzeżeniem przepisu art. 16 ust. 2 ustawy. Warunkiem wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji jest stwierdzenie, że żądana informacja jest informacją w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 roku. Przestawiony pogląd znajduje swoje odzwierciedlenie w judykaturze (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2003 roku, II SA 4059/02, MoP 2003/10/436; wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2002 roku, II SA 3301/02, MoP 2003/5/195; wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2002 roku, II SA 2867/02, Wokanda 2003/6/33), jak i literaturze (por. Tomasz R. Aleksandrowicz, Komentarz do ustawy o dostępie do informacji publicznej, Warszawa 2004, str. 197 - 198). Poczynienie powyższych ogólnych uwag było konieczne dla ukazania zagadnień istotnych w niniejszej sprawie, w szczególności oceny czy skarga B. K. została wniesiona w terminie do tego przewidzianym. Bezspornie należy stwierdzić, iż B. K. wystąpił w dniu 7 lutego 2005 roku z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej w postaci wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 2 września 1998 roku, sygn. akt: X GC 1008/97 i wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 9 marca 1999 roku, sygn. akt: I ACa 812/98. Jak wynika z treści pism B. K., Prezes Sądu Okręgowego w Łodzi pismem z dnia 22 lutego 2005 roku odmówił udostępnienia żądanych dokumentów, bowiem ocenił, iż wyrok sądu nie jest informacją publiczną. Treści tego pisma nie da się ocenić, bowiem jego kopia nie została załączona do akt administracyjnych. Tym niemniej pismo to winno, na podstawie art. 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej, mieć formę decyzji administracyjnej. W takiej sytuacji B. K. przysługiwało prawo do złożenia odwołania. Jako takie, zdaniem składu orzekającego, należałoby potraktować pismo z dnia 10 marca 2005 roku. Wskazuje na to treść tego dokumentu (polemika ze stanowiskiem organu i zarzut braku pouczenia o środkach zaskarżenia), jak i to, że został on złożony w terminie otwartym do wniesienia odwołania. Za odwołanie, bowiem należy traktować każde pismo, które wyraża niezadowolenie osoby z podjętego rozstrzygnięcia (por. Barbara Adamiak [w:] Barbara Adamiak, Janusz Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2000, str. 514 - 515; Mańusz Jabłoński, Krzysztof Wygoda, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Wrocław 2002, str. 239 - 240). Prezes Sądu Okręgowego w Łodzi pismem z dnia [...] ponownie odmówił udzielenia żądanej przez B. K. informacji publicznej. Pismo to Sąd potraktował jako tzw. "ułomną decyzję administracyjną", na którą przysługiwała skarga do sądu administracyjnego. W tym momencie wskazać należy, iż orzecznictwo i doktryna podzielają pogląd, iż to, czy mamy do czynienia z decyzją administracyjną, nie zależy od tego jaka będzie nazwa danego aktu, ale od tego, jaka będzie jego treść (por. Janusz Borkowski [w:] opr. cyt, str. 439 - 444). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 lipca 1981 roku, sygn. akt: SA 1163/81 (OSP 1982/9/169), wyraźnie stwierdził, że pisma zawierające rozstrzygnięcia w sprawie załatwianej w drodze decyzji są decyzjami, pomimo nieposiadania w pełni formy przewidzianej w art. 107 § 1 kpa, jeśli tylko zawierają minimum elementów niezbędnych dla zakwalifikowania ich jako decyzji. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, rozstrzygnięcie to zostało doręczone B. K. za pośrednictwem poczty w dniu 29 marca 2005 roku. Zatem termin do złożenia skargi ekspirował dnia 28 kwietnia 2005 roku. Tymczasem skarga została nadana listem poleconym w dniu 21 maja 2005 roku, czyli z uchybieniem trzydziestodniowego terminu. Pomimo tego B. K. wystąpił do organu z wnioskiem w trybie art. 52 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Organ pismem datowanym na dzień 18 kwietnia 2005 roku podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko. Wobec przedstawionych powyżej rozważań, nie było potrzebne wzywanie organu do usunięcia naruszenia prawa. W konstatacji należy stwierdzić, iż skarga B. K. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia [...], została złożona z uchybieniem terminu. Zatem Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym postanowienia na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 zd. 1 w zw. z art. 53 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O zwrocie kosztów Sąd orzekł jak w punkcie drugim postanowienia na mocy przepisu art. 232 § 1 pkt 1 lit. "a" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z tym przepisem Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od skargi odrzuconej. Zatem Sąd nie miał podstaw do uwzględnienia żądania zwrotu kosztów zgodnie z zestawieniem złożonym przez skarżącego na rozprawie.