II SA/Łd 679/02

Dnia 7 października 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski (spr.), Sędziowie : Sędzia NSA Anna Stępień, Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Protokolant Referendarz sądowy Leszek Foryś, po rozpoznaniu w dniu 7 października 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi M. S. i R. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy pozwolenia na użytkowanie obiektu letniskowego 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia [...] nr [...] 2) zasądza od Wojewody [...] solidarnie na rzecz M. i R. S. kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu wpisu sądowego. II SA/Łd 679/02 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania M. i R. S. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] nr [...] odmawiającej udzielenia im pozwolenia na użytkowanie budynku letniskowego zlokalizowanego na działce o nr ewid. 267/8 położonej w miejscowości Ł. Gmina W., utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy powołał się na art. 49 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2000 r., nr 106, poz. 1126 ze zm.) zgodnie, z którym uzyskanie pozwolenia na użytkowanie wybudowanego samowolnie obiektu budowlanego jest uzależnione od zgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz od spełnienia warunków określonych w art. 58 ustawy. Wskazano ponadto, iż decyzja organu I instancji jest zasadna, gdyż w aktualnie obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy W. zatwierdzonym uchwałą Nr XVIII/109/92 z dnia 26 listopada 1992 r. ze zmianami wprowadzonymi uchwałą Nr IV/25/94 z dnia 25 listopada 1994 r. teren, na którym zrealizowano samowolnie przedmiotowy obiekt przeznaczony jest pod uprawy rolne z całkowitym zakazem budownictwa. Ustosunkowując się do okoliczności podniesionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji podkreślono, iż wszczęte na mocy uchwały Rady Gminy w W. z dnia 31 sierpnia 2000 r. postępowanie w sprawie zmian w planie zagospodarowania przestrzennego gminy oraz rozpoczęcia prac nad planem [...] Parku Krajobrazowego wraz z otuliną, położonego między innymi na terenie gminy W. nie mają wpływu na rozstrzygniecie sprawy. Powyższą decyzję zaskarżyli do Sądu M. i R. S., wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi wskazano, iż przedmiotowy obiekt został zrealizowany wiosną 1995 r. zaś postępowanie wszczęto w dniu 17 maja 2000 r. tj. po upływie 5 lat od zakończenia budowy. W myśl obowiązujących przepisów nie można nakazać rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę - art. 48, jeżeli nastąpił wskazany upływ czasu, a istnienie obiektu nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym. W uzasadnieniu skargi podniesiono okoliczność, iż "z powodu przejściowych braków środków finansowych w budżecie Gminy W. nie rozpoczęto opracowań planistycznych w postaci Studium zagospodarowania, w którym to zostałyby ujęte prognozy i propozycje dotyczące miedzy innymi naszych terenów, zawarte we wnioskach złożonych do Gminy W. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumenty tożsame z zawartymi w zaskarżonej decyzji. Dodała ponadto, że działania inwestycyjne użytkowników działek doprowadziły do przekształcenia działek rolnych położonych na terenie [...] Parku Krajobrazowego w działki rekreacyjne, a tym samym wystąpiła niezgodność sposobu ich użytkowania z przeznaczeniem określonym w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy W. Podniesiona w skardze okoliczność dotycząca braku środków finansowych w budżecie gminy na sporządzenie "studium zagospodarowania" nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udzielenia pozwolenia na użytkowanie samowolnie zrealizowanych obiektów. Zdaniem organu odwoławczego, aktualnie wszczęte postępowanie administracyjne oraz rozpoczęcie prac nad Planem Ochrony [...] Parku Krajobrazowego wraz z otuliną nie może stanowić przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i zawieszenia postępowania do czasu zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wojewódzki Sąd Administracyjny właściwy w sprawie na podstawie art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271, zważył co następuje: Skarga musi zostać uwzględniona, chociaż z innych względów niż podniesione w niej. W przypadku samowoli budowlanej, stosownie do art 49 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2000 r. nr 106, poz. 1126 z późn. zm.) nie można nakazać rozbiórki obiektu budowlanego, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy tego obiektu budowlanego, a jego istnienie nie narusza ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W takim przypadku na właścicielu spoczywa obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. Jeżeli istnienie obiektu budowlanego narusza ustalenia planu zagospodarowania przestrzennego przepisu art. 49 Prawa budowlanego nie stosuje się – por. Z. Leoński M. Szewczyk, Zasady prawa budowlanego i zagospodarowania przestrzennego, Bydgoszcz-Poznań 2002, s. 281. W rozpoznawanej sprawie ze względu na wątpliwości, co do obowiązywania planu zagospodarowania przestrzennego w sytuacji istnienia w toku postępowania zapowiedzi, co do jego zmiany, zawieszone zostało przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. postępowanie prowadzone w trybie art. 48 Prawa budowlanego. Organy administracji architektoniczno-budowlanej prowadziły więc postępowanie w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie budynku. Staroście przekazane zostało postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z [...] Zgodnie z art. 84 ust. 1 pkt Prawa budowlanego do zadań organów nadzoru budowlanego należy kontrola działania organów administracji architektoniczno-budowlanej, którą w stosunku do starosty sprawuje wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego – art. 84b ust. 1, ale skoro postanowienie przekazał Staroście Powiatowy Inspektor, Starosta wszczął z urzędu postępowanie w przedmiotowej sprawie. Zwrócić należy uwagę na fakt, że przedmiotem postępowania było wydanie pozwolenia na użytkowanie. Zarówno z samej nazwy "pozwolenie", jak i z przepisów art. 49 ust. 1 zd. 2, art. 56 ust. 1, art. 57 ust. 1 Prawa budowlanego wynika, że warunkiem wszczęcia postępowania w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie jest złożenie przez inwestora stosownego wniosku w tym względzie. W rozpoznawanej sprawie wniosek taki nie został przez inwestorów złożony. Wszczęto więc z urzędu i prowadzono postępowanie w sprawie, w której wymagany był wniosek strony. Naruszono więc, w sposób rażący, przepis art. 61 § 2 k.p.a., który wymaga w przypadku postępowania, które winno być wszczęte jedynie na wniosek, a zostało podjęte z urzędu, bez uzyskania w toku postępowania zgody strony na prowadzenie tego postępowania, która to zgoda musi być wyraźna, a nie dorozumiana. Obowiązkiem organu, w sytuacji, w której doszło do wszczęcia postępowania, a zgody takiej nie uzyskał, było wydanie decyzji o umorzeniu postępowania na podstawie art. 61 § 2 k.p.a. Dodać należy, iż w aktach administracyjnych brak nawet śladu działań Starosty mających na celu uzyskanie owej zgody. Znajduje się w nich co prawda pismo skarżących z dnia 18 grudnia 2000 r. do organu I instancji z wnioskiem o przedłużenie terminu "składania stosownych dokumentów oraz dopełnienie wszelkich formalności w sprawie uzyskania decyzji na użytkowanie przedmiotowego obiektu" ale pisma tego nie można potraktować, ani jako wniosku o wszczęcie postępowania, które już się toczyło ani zgody na jego kontynuowanie, skoro jego istotą było odsunięcie w czasie sprawy do chwili zmian planu zagospodarowania przestrzennego gminy. W rozpoznawanej sprawie do wszczęcia, zwłaszcza z urzędu, postępowania przed organami administracji architektoniczno-budowlanej nie powinno jednak dojść. Organy administracji orzekają na podstawie stanu prawnego i faktycznego sprawy obowiązującego w dacie orzekania. Skoro obowiązujący zarówno w dacie wspomnianego zawieszenia postępowania, jak i w dacie wydania zaskarżonej decyzji plan zagospodarowania przestrzennego Gminy W. z 26 listopada 1992 r., przewidywał, że nieruchomość skarżących znajduje się na terenie upraw rolnych, gdzie obowiązuje całkowity zakaz budownictwa, w sprawie w ogóle nie powinno być rozważane zastosowanie art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego. Przepis ten w sposób niebudzący wątpliwości uzależnia zastosowanie tego trybu legalizacji samowoli budowlanej od łącznego spełnienia dwóch przesłanek: 1) upływ 5 lat od dnia zakończenia budowy, 2) istnienie obiektu budowlanego nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W tych warunkach uznać trzeba, że obowiązkiem organów orzekających w rozpoznawanej sprawie było stosownie do art. 65 § 1 k.p.a. przekazanie z powrotem nadesłanych akt sprawy Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w W., jako organowi właściwemu w sprawie samowoli budowlanej. Organy administracji nie uczyniły tego rażąco więc naruszyły przepisy art. 61 § 2 i 65 § 1 k.p.a. Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271) orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74, poz. 368 z późn. zm.) w zw. z art 97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzekanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na jej charakter było bezprzedmiotowe.