II SA/Łd 680/20

Dnia 22 czerwca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska - Grzymkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Asesor WSA Anna Dębowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 czerwca 2021 roku sprawy ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego oddala skargę. a.bł. Decyzją z [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) – w skrócie: "k.p.a." – oraz art. 2 ust. 1, art. 3, art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 38 ust. 2 pkt 2, ust. 3 pkt 2, ust. 4 i ust. 5, art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm.) – powoływanej jako: "u.p.s.", a także na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1358), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta T. z [...] r., nr [...], w sprawie przyznania B. M. zasiłku okresowego od 1 marca 2020 r. do 30 kwietnia 2020 r. w kwocie 350,50 zł miesięcznie. Kolegium wyjaśniło, że przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej (art. 106 u.p.s.) po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, którego celem jest ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin (art. 107 u.p.s.). Zebranie zatem kompletnego materiału dowodowego oraz staranne i wszechstronne wyjaśnieniu okoliczności faktycznych danej sprawy stanowi podstawę przyznania bądź odmowę udzielenia pomocy. Organ odwoławczy wskazał dalej, że w art. 38 ust. 1-5 u.p.s. ustawodawca określił maksymalną i minimalną wysokość zasiłku okresowego oznacza, że organ przyznający zasiłek, o ile stwierdzi, że wnioskodawca spełnia kryterium wskazane w ustawie, działa w granicach uznania administracyjnego. Do oceny organu należy ustalenie, w ściśle określonych granicach, wysokość przyznanego świadczenia oraz okresu, na jaki to świadczenie ma być przyznane. Przy czym organ powinien ustalić to świadczenie w wysokości adekwatnej do sytuacji wnioskodawcy, jego potrzeb i możliwości ich zaspokojenia we własnym zakresie przy uwzględnieniu ilości osób i rodzin ubiegających się o tę pomoc oraz środków finansowych przeznaczonych na ich zaspokojenie. Dalej organ odwoławczy wskazał, że B. M. (52 lata) prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, mieszka w mieszkaniu komunalnym. Strona nie pracuje i nie posiada żadnego dochodu, utrzymuje się z pomocy finansowej MOPS. B. M. jest osobą długotrwale chorą - wymaga opieki lekarskiej oraz farmakologicznej. Na podstawie dokonanych ustaleń, organ I instancji określił wysokość należnego stronie zasiłku okresowego w okresie od 1 marca 2020 r. do 30 kwietnia 2020 r. w kwocie 350,50 zł miesięcznie, stanowiącą kwotę nie niższą niż 50% różnicy między kryterium dochodowym rodziny (528,00 zł) a dochodem tej rodziny (0,00 zł) z tym, że kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20,00 zł miesięcznie tj. w przypadku rodziny B. M. 528,00 zł - 0,00 zł x 50% = 264,00 zł. W ocenie Kolegium organ I instancji rozpatrując wniosek B.M. o objęcie pomocą społeczną, słusznie uznał, iż spełnia ona przesłanki do otrzymania zasiłku okresowego. Wydanie zaskarżonej decyzji zostało poprzedzone wywiadem środowiskowym (rodzinnym) pozwalającym na obiektywną ocenę sytuacji materialnej, życiowej i bytowej strony i wydanie prawidłowej decyzji. W następstwie podjętych czynności organ I instancji uznał, że strona spełnia przesłanki określone w powołanym powyżej art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej i taka pomoc została jej przyznana decyzją Burmistrza Miasta T. z [...] r., nr [...] w wysokości 350,50 zł w okresie od 1 marca 2020 r. do 30 kwietnia 2020 r. Wysokość ta jest zgodna z art. 38 ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Organ II instancji podkreślił, że decyzja w sprawie przyznania zasiłku okresowego ma charakter związany, co oznacza, że po spełnieniu ustawowych przesłanek przez wnioskodawcę organ jest zobowiązany przyznać powyższe świadczenie. Ustawodawca pozostawił jednak organowi swobodę w przedmiocie określenia wysokości zasiłku okresowego. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych Kolegium wskazało, że o ile samo przyznanie świadczenia w postaci zasiłku okresowego ma charakter związany, jeżeli tylko wnioskodawca ubiegający się o tego rodzaju pomoc spełnia przesłanki określone w art. 38 ust. 2 pkt 1 u.p.s., to już samo rozstrzygnięcie o wysokości zasiłku okresowego (w ustawowo określonych granicach) oraz o okresie, na jaki jest przyznawany cechuje dyskrecjonalność organu. O tym, w jakim rozmiarze i na jaki okres zasiłek okresowy zostanie przyznany decyduje organ, kierując się ogólnymi zasadami przyznawania pomocy społecznej wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 u.p.s. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być zatem odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a także potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Fakt spełnienia kryteriów ustawowych dla przyznania zasiłku okresowego nie powoduje po stronie organu obowiązku przyznania go w maksymalnej wysokości. Należy podkreślić, że zakres uznania administracyjnego w zakresie wysokości zasiłku okresowego został ograniczony jedynie kryteriami określającymi jego maksymalną i minimalną wysokość, które to wielkość wynikają wprost z art. 38 ust. 2 pkt 1, ust. 3 i ust. 4 u.p.s. Organ odwoławczy dodał, że organ I instancji rozpatrując wniosek B.M. prawidłowo uznał, że jej sytuacja finansowa i życiowa wymaga wsparcia. W związku z tym została objęta pomocą finansową w formie zasiłku okresowego. Podkreślono jednak, że organ uznając konieczność udzielenia skarżącemu pomocy rozważa - wszelkie okoliczności niezbędne do podjęcia prawidłowej decyzji, co do wysokości przyznanych na rzecz określonej osoby środków, kierując się w szczególności uzasadnionymi potrzebami uprawnionego, własnymi możliwościami finansowymi (art. 3 ust. 4 u.p.s.) oraz potrzebami innych osób starających się o pomoc społeczną. Ośrodki pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest bardzo ściśle określona i w tak określonych granicach realizować muszą swe ustawowe cele. Ustalenie wysokości, rodzaju, formy i rozmiaru przyznanego świadczenia powinno być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Kolegium podzieliło także prezentowany w orzecznictwie pogląd, że wykazanie możliwości pomocy społecznej w przypadku przyznania zasiłku okresowego poniżej maksymalnej kwoty nie wymaga prowadzenia szczegółowych analiz finansowych ośrodków pomocy społecznej. Okolicznością powszechnie znaną są ograniczone możliwości finansowe organów pomocy społecznej na zaspokajanie potrzeb osób uprawnionych w wysokości maksymalnych kwot. Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła B. M., zarzucając organom dyskryminację jej osoby. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej przywoływanej jako: "p.p.s.a." - sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Jednocześnie należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto, w ramach sprawowanej kontroli sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd nie dopatrzył się tego rodzaju uchybień, które musiałyby skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego kwestionowanego rozstrzygnięcia. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 38 u.p.s., w myśl którego zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (ust. 1 pkt 1). Zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że miesięczna kwota zasiłku nie może być wyższa niż kwota kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (ust. 2 pkt 1). Kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby (ust. 3 pkt 1). Kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie (ust. 4). Okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy (ust. 5). Wskazać przy tym należy, że decyzja w przedmiocie zasiłków okresowych ma mieszany charakter. Z jednej strony jest to decyzja związana, bowiem organ musi przyznać świadczenie, jeżeli strona spełnia ustawowe warunki i to w określonych przepisem widełkach. Z drugiej strony, decyzja ta ma charakter uznaniowy w zakresie przyznania konkretnej kwoty w ramach widełek oraz okresu, na jaki przyznawane jest świadczenie. Decyzja określająca wysokość zasiłku okresowego oraz okres na jaki przyznawane jest to świadczenie podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne cechuje się między innymi tym, że organ nie jest związany ścisłymi kryteriami prawnymi, a więc ma pewną swobodę w ocenie zasadności zgłoszonych żądań. Fakt spełnienia kryteriów ustawowych dla przyznania zasiłku okresowego nie powoduje po stronie organu obowiązku przyznania go w maksymalnej wysokości. Należy podkreślić, że zakres uznania administracyjnego w zakresie wysokości zasiłku okresowego został ograniczony jedynie kryteriami określającymi jego maksymalną i minimalną wysokość, które to wielkość wynikają wprost z cytowanego wcześniej art. 38 ust. 2, ust. 3 i ust. 4 u.p.s. W ten sposób określony został w tych przepisach przedział, w ramach którego może ustalony zasiłek okresowy. W rozpoznawanej sprawie niesporne jest, że skarżąca spełnia przesłanki do ubiegania się o przyznanie żądanego świadczenia. Jest wszakże, jak należy domniemywać z faktu zaskarżenia decyzji przyznającej jej wnioskowane świadczenie, niezadowolona z wysokości otrzymanego zasiłku. W tym zakresie wskazać zatem należy, że organ I instancji prawidłowo określił wysokość przyznanego świadczenia. Skoro kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 701 zł, zaś skarżąca deklaruje brak jakiegokolwiek dochodu, to maksymalna kwota zasiłku okresowego, w świetle przywołanego na wstępie rozważań art. 38 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej, nie mogła przekraczać 418 zł, minimalna natomiast – 350,50 zł. Przyznany zatem skarżącej zasiłek okresowy w kwocie 350,50 zł. odpowiada prawu. Jak nadto wskazano w decyzji organu I instancji, jest to bowiem kwota, na której przyznanie pozwalają środki, znajdujące się w dyspozycji organu pomocowego. Ilość osób, których potrzeby zaspokajane są w ramach tej pomocy (około 140 miesięcznie) oraz kwota, którą organ dysponuje na tę formę pomocy (459169,00 zł łącznie na 2020 r.) uniemożliwia zaś przyznanie zasiłku w wysokości wyższej niż minimalna. W ocenie sądu organ prawidłowo stwierdził w zaskarżonej decyzji, że wyznacznikami ustalania wysokości zasiłku okresowego są - z jednej strony - sytuacja materialna wnioskodawczyni, a z drugiej strony - możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Pamiętać bowiem należy, że przepis art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, ma zastosowanie jako zasada ogólna również przy przyznawaniu zasiłku okresowego, przy uwzględnieniu treści art. 38 ust. 3 tej ustawy. Reasumując skarżąca otrzymała świadczenie, choć co prawda w minimalnej wysokości, ale jednak w granicach wyznaczonych przez ustawę. Stąd jej niezadowolenie ze zbyt małej kwoty nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Podjęte w sprawie rozstrzygnięcia organów obu instancji nie noszą cech dowolności i nie naruszają granic uznania administracyjnego. W motywach obu decyzji racjonalnie przedstawiono okoliczności, które zadecydowały o przyznaniu zasiłku celowego w takiej, a nie innej wysokości. Co prawda w zaskarżonej decyzji Kolegium błędnie powołało się na przepisy określające maksymalną i minimalną wysokość zasiłku okresowego dla rodziny, zamiast dla osoby samotnie gospodarującej i w związku z tym błędnie przedstawiło wyliczenia tego zasiłku (str. 5 decyzji), to jednak nie miało to żadnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, bowiem ostatecznie utrzymano decyzję organu I instancji w mocy. Tym samym sąd nie stwierdził jakichkolwiek przesłanek do uchylenia decyzji Kolegium, zresztą przesłanki takie nie zostały również wprost podniesione w treści skargi. W niniejszej sprawie organy administracji przeprowadziły postępowanie z poszanowaniem zasad określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego, zwłaszcza podejmowały wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Materiał dowodowy został w sposób wyczerpujący zebrany i rozpatrzony w całości (art. 77 § 1 k.p.a.), co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zapadłych rozstrzygnięć (art. 107 § 3 k.p.a.). Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 oraz art. 120 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. dc